၁. လါအီကၢးတဆံခံသီ မ့ၢ်မုၢ်နံၤလီၤဆီပဂီၢ်
တၢ်သးအုးပနီၣ်အိၣ်ဖျါ တဆံခံသီအီကၢးလါ
၂. ပှၤဒူပှၤဃိၤအိၣ်ထီၣ်ဆိ မ့ၢ်ဘးအူကၠံဒီးသကိး
ခဲအံၤပိာ်ထွဲထီၣ်အခံ ခိၣ်နၢ်အါဂၤလဲၤပူၤလံ
၃.
ခိၣ်နၢ်လၢဟ့ၣ်လီၤတ့ၢ်သး တူၢ်တ့ၢ်လံ၀ဲတၢ်အါမး
ဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ်ဒီးတၢ်ကီ အိၣ်ဘၣ်ဆၣ်ခီဖျိ ၀ဲလီၤ
၄.ခိၣ်နၢ်အါဂၤလဲၤပူၤလံ ပ၀ဲဖိလံၤဆိမိၣ်ထံ
သ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်က့ၤပခိၣ်နၢ် သယုၢ်က့ၤအီၤမဲာ်ထံယွၤ
၅.သးစၢ်ဒီးကတီၢ်ခဲအံၤ ြကၢးလၢပဆိမိၣ်ထံထံ
မိၢ်ပၢ်သိၣ်လိမၤယုၤပှၤ တမ့ၢ်ကလီမၤသပှၢ်
၆. သူၣ်ဘီၣ်သးစၢ်ကိးအဂၤ ကျဲးစၢးသု၀ဲလၢာ်သုသး
တဘၣ်တ့ၢ်စၢ်လီၤဂံၢ်ဘါ ကျဲးစၢးစီၣ်သုမဲာ်သုနါ
၇. သးစၢ်အိၣ်၀ဲဒၣ်စှၤဂၤ လံၣ်လူၣ်ကျူရှါဖဲအသး
ဒိဖဲအီသံးဖဲအသး တသ့ၣ်ညါတၢ်အိၣ်မူဘၣ်
၈.သ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်က့ၤပဖံဖု တၢ်ကီခဲပူၤတူၢ်ကစု
တၢ်ကီတၢ်ခဲအိၣ်ဘၣ်ဆၣ် ဆုးလီၤခိၣ်မၤဒၣ်အတၢ်
၉. ခိၣ်နၢ်လၢလဲၤပူၤတဖၣ် အကလုၢ်ပနၢ်ဟူဘၣ်
အကစၢ်တအိၣ်ဘၣ်ဆၣ် တြကၢးပသါပ့ၣ်နီၣ်ဘၣ်
၁၀.တၢ်အိၣ်မူလၢအပူၤကွံာ် ဘၣ်ခံကွၢ်စီၤကွၢ်အိၣ်ဒံး
ခိၣ်နၢ်အိၣ်ဒံး၀ဲအါမး ြကၢးပကွၢ်လိအတၢ်မၤ
http://luthawpawday.blogspot.se/2012/07/blog-post_3414.html
မူ ဒီး မၤ လၢ တၢ် မုၢ် လၢ် သ ပှၢ် တၢၢ်
လၢ - ဖံ ဆီ ဃၢ်ဖု ဖု စီၤ မီၢ် ၀ါ လၢ အ မ့ၢ် ဖု ဖါ အူ ဒီး ဖံ လၢၢ် ထူ အ ဖိ ခွါ အိၣ် ဖျဲၣ် ထီၣ် ဖဲ ၁၉၃၂ နံၣ် လါ ယူ ၆ သီ လၢ ဟံၣ် ဖိ သ ၀ီ လူၤ သီ ကီၢ် ဆၣ် မုၢ် ြတီၤ ကီၢ် ရ့ၣ် အ ပူၤ လီၤ.
ဖဲ အ နီၢ် ဆံး ဒံး အ ခါ ဒ် အ မ့ၢ် ပှၤ က စၢၢ် ခိၣ် က လိ ကျါ ဖိ အ သိး မိၢ် ပၢ် တ ဖၣ် ဖဲ း အီၣ် ခုး မၤ အီၣ် ၀ဲၤ မ့ၢ် ပှၤ က လုၢ် အီၣ် က စု တ ဖၣ် လီၤ. မ့ၢ် လၢ မူ ခိၣ် စူၤ တ သ့ ယီၤ တ ဘၣ် ကိ နံၣ် ဒဲး ဘၣ် အ ဃိ ဘု ဟု တ လၢ အီၣ် ကိး နံၣ် ဒဲး ဘၣ်. ဘၣ် ဟး တူၢ် နး အ သး လၢ တၢ် က ဆူး က တ့ၤ , က ပှၤ ဒိး ခီၣ် ဖံး အ ဂီၢ် ဒၣ် လဲာ် ပှၤ တ န့ၣ် ဘၣ်.ဒီး ဖဲ အ နံၣ် တ ဆံ ဘျဲၣ် ဖိ အ ဆၢ က တီၢ် ဒ် အ မ့ၢ် ဟီၣ် ခိၣ် တၢ် ဒုး ဖး အိၣ် ခံ ဘျီ တ ဘျီ နုာ် လီၤ စ့ၢ် ကီး လၢ ကီၢ် ပ ယီၤ ပူၤ အ ဃိ ဒ် ပှၤ အါ ဂၤ ကွၢ် ဆၢၣ် မဲာ် ဘၣ် တၢ် ကီ တၢ် ခဲ ဒိၣ် ဒိၣ် မုၢ် မုၢ် အ သိး ဖု စ့ၢ် ကီး ကူ ကၤ တ အိၣ် ဘၣ် ဖှဲး သ့ၣ် ဖး ထၢၣ် သွ့ ဒ် ဆ့ ကၤ အ သိး ဒီး ကၤ ၀ဲ လီၤ. လၢ တၢ် ကီ တၢ် ခဲ အ က ပၤ က ပၤ အ ဃိ ဖု အံၤ တ အိၣ် ဘၣ် ကိၠ တ သ့ လံာ် သ့ လဲၢ် ဘၣ်.
ဘၣ် ဆၣ် တၢ် နာ် ဒီး တၢ် မုၢ် လၢ် လၢ ဖု အ ပူၤ တ ခီ , ဟီၣ် ခိၣ် အ တၢ် ကီ တၢ် ခဲ တၢ် နး တၢ် ဖှီၣ် တ ဖၣ် အံၤ မၤ နၢၤ ပှၤ တ သ့ လီၤ ထူ လီၤ ယိာ် ဘၣ်. မုၢ် တ နံၤ ပ က ဘၣ် မၤ နၢၤ အီၤ သ ပှၤ က တၢၢ် လီၤ. ထဲ ပ က ဘၣ် ပာ် ဆူၣ် ပ သး ဒီး မူ မၤ တၢ် လၢ တၢ် နာ် တၢ် မုၢ် လၢ် အ ပူၤ သ ပှၢ် တၢၢ် အ ပူၤ မး ပ က မ့ၢ် ပှၤ မၤ နၢၤ တၢ် တ ဖၣ် လီၤ.
ဖု ဖု လၢ တၢ် ပၢၢ် ဆၢ အ ပူၤ -ဖဲ ၁၉၅၀ နံၣ် ဖဲ ဖု အ သး အိၣ် တ ဆံး နွံ တ ဆံ ဃိး အ ဆၢ က တီၢ် မ့ၢ် လၢ တၢ် ပၢၢ် ဆၢ တၢ် ဟူး တၢ် ဂဲၤ အိၣ် ထီၣ် လံ အ ဃိ ဒ် သး စၢ် အ ဂၤ တ ဖၣ် နုာ် လီၤ မၤ တၢ် ပၢၢ် ဆၢ တၢ် မၤ အ သိး ဖု စ့ၢ် ကီး နုာ် လီၤ ဆူ သုး ပူၤ လီၤ. နုာ် လီၤ သုး အ ဆိ က တၢၢ် အိၣ် ဖဲ ဖၣ် ပူၣ် ဒီး ကဲ ပှၤ ဆှၢ လံာ် ဖိ တ ဂၤ ဒံး လီၤ. တ နံၣ် ၀ံၤ အ လီၢ် ခံ ဒ် ပှၤ ဂၤ အ သိး အ ၀ဲ ဘၣ် လဲၤ ၀့ၤ ၀ီၤ ဆူ တၢ် လီၢ် တ ဘျုး တီၤ ဒ် အ မ့ၢ် က တၢ တံး , က မး မီ ဆူ ရွှ့ၣ်ကိ ဆူ လူၢ် ပျဲၣ် ဒီး ဖဲ န့ၣ် အ ၀ဲ ထီၣ် ဂံၢ် ခီၣ် ထံး သုး တၢ် သိၣ် လိ ဖဲ န့ၣ် လီၤ.
ဖဲ အ ၀ဲ ထီၣ် ဂံၢ် ခီၣ် ထံး တၢ် သိၣ် လိ အ ခါ အ သရၣ် သိၣ် လိ စ့ၢ် ကီး လံာ် ခီၣ် ထံး တ ဆံး တ က့ၢ် အ ဃိ အ ၀ဲ စး ထီၣ် သ့ ကွဲ သ့ ဖး က့ၤ ဖဲ အ ထီၣ် သုး တၢ် သိၣ် လိ အ ခါ လီၤ. တုၤတၢ် သိၣ် လိ ၀ံၤ အ ၀ဲ သ့ၣ် ဘၣ် ဟး ၀့ၤ ၀ီၤ လဲၤ ဆူ တၢ် ြကဲၢ် ပ့ၢ် တ ခး တ လီၢ် တ ဘျုး တီၤ လီၤ ဖဲ န့ၣ် အ ခါ ဖု မ့ၢ် ဒံး ဒၣ် ( KNLA ) အ သုး ဖိ မုၢ် ဆ့ၣ်မုၢ် ဂီၤ တ ဂၤ , သုး ရ့ၣ် ခိၣ် မ့ၢ် ဖု နး မူ အ သုး ဒ့ ခိၣ် တ ခီ မ့ၢ် ဖု ဘိၣ် မၠး ဒီးသု ဒ့ ခိၣ် ခံ တ ခီ မ့ၢ် ဖု ကျဲး စ တိိ လီၤ. အ ၀ဲ သ့ၣ် ဘၣ် လဲၤ ၀့ၤ ၀ီၤ ၀ဲ ဆူ တ န့ ခၠါ ဆူ ကီး က ရံး ဒိီး တၢ် ဒုး ဆူၣ် တ ဘျီ ဘျီ စၢ် တ ဘျီ ဘျီ ဘၣ် ကွၢ် ဆၣ် မဲာ် ဒီး တၢ် သံ တၢ် ပှၢ် တၢ် ကီ တၢ် ခဲ အ က လုာ် က လုာ် ဘၣ် ဆၣ် တ တ့ၢ် စၢ် လီၤ အ သး ဘၣ်.
တၢ် ပာ် လီၤ သး တၢ် ကီ တၢ် ခဲ တၢ် နး တၢ် ဖှီၣ် တ ဖၣ် အံၤ ပှၤ တ တူၢ် ဘၣ် ထဲ တ ဂၤ ဘၣ် ဒ် ပှၤ ဂၤ ခီ ဖျိ န့ၢ် ၀ဲ သ့ ၀ဲ အ သိး ယ ခီ ဖျိ က ဘၣ် န့ၢ် က ဘၣ် သ့ လီၤ. ပ ဒုး တၢ် အံၤ က မ့ၢ် လၢ ပ ဟၢ ဖၢ ဆၣ် တ ဖျၢၣ် ဧိၤ အ ဂီၢ် ဘၣ်. မ့ၢ် ပ ပှၤ ဒီ က လုာ် က ထူၣ် ဖျဲး ထိၣ် လၢ တၢ် နး တၢ် ဖှီၣ် ကုၢ် အ လီၢ် အ ဃိ ပ ဒုး လီၤ. ပ တၢ် ဒုး အံၤ မ့ၢ် တၢ် ဒုး လၢ အ ကျဲ က ပိၤ ဘၣ် အ ဃိ ပ သး ဟး ဂီၤ တ သ့ ဘၣ်. အ သုး ရ့ၣ် အံၤ လိၤ ၀့ၤ ၀ီၤ ဆူ တၢ် လီၢ် တ ဘျုး တီၤ ဒ် အ မ့ၢ် ထံၣ် လိၢ် , နီၢ် လိၢ် လၢ ခံ ဟဲ က့ၤ အိၣ် က့ၤ ဖဲ မုၢ် ြတီၤ ကီၢ် ရ့ၣ် စ့ ဒ့ ဒီး လဲၤ က ဒီး ဆူ တီ အူ ကီၢ် ရ့ၣ် တ က ပၤ ဒ် အ မ့ၢ် ဘုၣ် ဆၣ် ခံ, သ ကွံ စိ ပျိ မုၢ် ဒၢ ဖျ့ ဆၣ် လိာ် , ထံ လိာ် ပဲာ် တီၣ် ဒ့ , ခၠါ စံၣ် ဘိၢ် တ ရံး ဆူ ဆီ ၀ါ ဒၢ ဆူ တၢၢ် ကွဲၤ လ့ ခိၣ် ဘၣ် ထီၣ် က စၢၢ် လီၤ က လိ ဘၣ် ဆၣ် ဒ် အ မ့ၢ် သး စၢ် လၢ အိၣ် ဒီး ဂံၢ် ဘါ က တီၢ် အ သိး ဖု တ သ့ၣ် ညါ တၢ် ဆှံး တၢ် တီၤ တ ဖျၢၣ် အံၤ အ ဂ့ၢ် အ ကျိၤ ဘၣ် သ့ၣ် ညါ ဒၣ် ထဲ ပ က ဘၣ် မၤ ပ ြကၢး မၤ လီၤ. ဖဲ ၁၉၆၃ နံၣ် ဖု ဆီ ဟံၣ် ဆီ ဃီ ဒီး နီၢ် ပျ့ၣ် ထူ လၢ အ မ့ၢ် ဟီၤ သီ လၣ် ဒိး နီၢ် ဘျၣ် ဒူ အ ဖိ မုၣ် လၢ မုၢ် သဲ ဖှး ဂီၤ တ ခီ လီၤ.
ဖဲ ၁၉၆၄ နံၣ် KNUPဒီး KRC လီၤ ဖး အ ဃိ ပ ပှၤ က ညီ က ဒဲ က ဒဲ ဘၣ် ဒုး လိၢ် က့ၤ အ သး ဘၣ် ပျံၤ လိာ် သ အး အ ဃိ လၢ ဖု အ ဂီၢ် တၢ် လၢ မၤ ဘၣ် ဒိ အ သး အ ဒိၣ် က တၢၢ် မ့ၢ် ပှၤ က လုာ် က ဒဲ က ဒဲ အ တၢ် လီၤ ဖး လီၤ. အီၣ် မ့ၤ တ က ပၢၤ ဃီ , အီ ထံ တၢၢ် တ တၢၢ် ဃီ ဘၣ် ဆၣ် တုၤ ဘၣ် ဒုး လိာ် သး တ ဘျီ ဘၣ် ပျံၤ လိာ် သး ဒိၣ် န့ၢ် ပှှၤ ဂၤ တ ဖၣ် အ ဃိမ ့ၢ် တၢ် လီၤ သး အုး အ ဒိၣ် က တၢၢ် တၢ ဟီၣ် ခိၣ် ချၢ လီၤ. ဖဲ ၁၉၆၄ နံၣ် ဖု ဘၣ် ဒိ လၢ KRC အ ကျိ ဖဲ တံာ် လာ် အ ထွဲ ဖျိး ထီၣ် ဆူ အ စ့ၣ် တ က ပၤ .မ့ၢ် လၢ က သံၣ် က သီ တ လၢ တ လီၣ် ဘၣ် အ ဃိ ဖု ဆံး ဘၣ် ပ နဲး စ လံၣ် တဲ တ ဖျၢၣ် ဂီၤ တ ဘျီ ဟါ တ ဘျီ ၀ံၤ အ ၀ဲ သူ က့ၤထံ အူ လီၤ. အ ဃိ ဖဲ ၁၉၆၄ - ဆူ ၁၉၆၅ အ ၀ဲ အိၣ် ဘှံး ဖဲ န့ၣ် တ နံၣ် ၀ံၤ ဆဲး မၤ က ဒီး ၀ဲ လီၤ .
၁၉၆၆ နံၣ် န့ၣ် ဖု ဖီၣ် ထီၣ် က့ၤ (KNDO) ဂၢၤ သး သုး ရ့ၣ် ( ၁ ) သုး ရ့ၣ် ခိၣ် ဘၣ် လဲၤ ခီ ဖျိ က ဒီး တၢ် ကီ တၢ် ခဲ အါ မံၤ အါ က လုာ် တ ဘျီ ဘျီ ဖှီၣ် ဘၣ် ဆၣ် သး တ ဟး ဂီၤ တၢ် မုၢ် လၢ် တ လၢာ် လၢ အ ပူၤ ဘၣ်. ဖု ဖီၣ် သုး ရ့ၣ် ခိၣ် အ တၢ် မၤ တုၤ က ဒီး ဖဲ ၁၉၉၄ - ၉၅ - ပှၤ က ညီ တၢ် လီၤ ဖး အိၣ် က ဒီး - KUN-DKBA ဘၣ် ဆၣ် ဖု က ပျဲ စု ပျဲ ခီၣ် ဘၣ်. မ့ မ့ၢ် တ ခီ ဖု အ တၢ် နာ် - အိၣ် နဲ ဆိး နဲ လၢ ထံ ဧိၤ ကီၢ် ဧိၤ အ မူၤ ဒီး အံး က့ၤ ကွၢ် က့ၤ တၢ် မ့ၢ် တၢ် တီ ၢ် မ့ၢ် ဖု အ တၢ် တိာ် လီၤ.
ဖု ကဲ ဘၣ် ဂၢၤ သး သုး ရ့ၣ် ခိၣ် ၄၄ ၀ံၤ ခဲ အံၤ မ့ၢ် လၢ သး ပှၢ် လံ အ ဃိ ဖိ လံၤ ပှၤ မၤ သ ကိး တၢ် တ ဖၣ် ဟ့ၣ် အီၤ တၢ် ပျဲ လၢ က အိၣ် ဘှံး အိၣ် သါ လၢ သုး ရ့ၣ် ခိၣ် အ လီၢ် ဒီး ကဲ ထီၣ် က့ၤ ပှၤ ဟ့ၣ် ကူၣ် ဟ့ၣ် ဖး တၢ် တ ဂၤ လီၤ. ဘၣ် ဆၣ် ဖု ဒီး အ ဖိ အ လံၤ , ဖိ လံၤ ဒီး ဖု အ သး တ ဖှၣ် လိာ် အ သး ဘၣ်. ဖဲ အ သး ဖှံ အ ခါ လဲၤ လီၤ ဆူ သုး ရ့ၣ် တၢ် လီၢ် က ဘၣ် ချံ စဲး ၄၀ မံး နံး ကျဲ , တ ဘျီ ဘျီ ဖု က့ၤ အီၣ် ဘှံး အိၣ် သါ လၢ ဟံၣ် ဒီး ဖံ ထဲ ခံ ဂၤ ဖိ မုၣ် တ ဂၤ အိၣ် ဘူး ဒီး အီၤ ကွၢ် ထွဲ အီၤ စ့ၢ် ကီး လီၤ. အ လံၤ ဖိ တ ဖၣ် အဲၣ် အီၤ ဒိၣ် မး - ဖဲ ဖု အိၣ် တၢ် လီၢ် တ ပူၤ လၢ် လၢ် ဟဲၣ် ခီၣ် ထံး ဟံၣ် ခိၣ် ဟံၣ် ဃၢၤ ပျီ လ့ၤ တ က့ၤ တ လိၣ် ပှၤ သး စၢ် တ ဖၣ် ဘၣ် မၤ ၀ဲ ဘၣ်. ပှှၤ ( ၇၈ ) နံၣ် တ ဂၤ ဒီး နီၣ် ခွဲ တ ဘ့ၣ် အ မဲာ် တၢ် နံၤ က မှံ တ လီၤ ပံာ် နီ တ ဘျီ ဘၣ်.
ဖိ အ တၢ် တူၢ် ခီၣ် ပာ်သး မ့ၢ် တၢ် လၢ အ ဂ့ၤ ဒီး လီၤ ကွၢ် လိ ဒိၣ် မး , မ့ၢ် သး လီ ချံ ထိ , ဖိ လံၤ လၢ က မၤ န့ၢ် အ ဂီၢ် အိၣ် ဘၣ် ဆၣ် အ ၀ဲ တ သး လီ ၀ဲ ဘၣ် စံး ၀ဲ , ယ ချံ မ့ၢ် အိၣ် ဘၣ် ဆၣ် ယ သး က ဘၣ် ဒိ လၢ ပှၤ ဂၤ အ ချံ က အိၣ် ကိး ဂၤ ဒဲး ဘၣ် လၢ မူ ဒါ တၢ် လဲၤ တၢ် က့ၤ အ ဃိ ယ မ့ၢ် ဘၣ် ဟး ခိး ချံ န့ၣ် ယ မူ ယ သ ကိး က အိၣ် ဒးံး လၢ ပက ပိၣ် သ ကိး တဲ သ ကိး တၢ် အ ဂီၢ် ဒံး လီၤ.
-တ ဘျီ ပှၤ ဂၢၤ သး ဖိ တ ဖၣ် လဲၤ ခး န့ၢ် လံၣ် ဘီ (လဲၣ် ကအီ ) ခံ ဒု သၢ ဒု ဟ့ၣ် အီၣ် ဖု - ဖု ဘိၣ် ထီၣ် ၀ဲ တံၢ် သ ဘံၣ် ၀ံၤ ဆွံ နုာ် လီၤ ဆူ အ ထၢၣ် ပူၤ နံၤထီၣ် က မှံ က မှံ ကဲ ထီၣ် ၀ဲ လၢ က လုၢ် က ပုၢ် လုး က ဖီလီ ဖိ - လံၣ် လီ တ ခါ အံၤ ဘၣ် က့ၤ အီၣ် ၀ံၣ် အီၣ် ဘဲ ဒိး သု ဖံ ဧဲၣ် , ပ သး ပှၢ် လံ တယံာ် ဘၣ် ပ က ဘၣ် လီၤ မုၢ် လီၤ ဖး အ ဃိ ပ က ဘၣ် အီၣ် ၀ံၣ် အီၣ် ဘဲ သ ကိး လီၤ.ဖု အံၤ ထီၣ် ဖိ အ ဖိ မုၣ် ဖိ ခွါ့ လၢ အ မ့ၢ် , ဟီၤ ကီၠ မူ , နီၢ် အၠၣ် ြကံ , နီၢ် သါ အ့ , နီၢ် ဖီ လူ တ ဖၣ် လီၤ. ဖိ လံၤ တ နီၤ တုၤ ဆူ ကီၢ် သၢ ဘ့ၣ် လံ , တ နီၤ အိၣ် လၢ ဘၣ် ကီ လၣ် ခဲ ဒဲ က ၀ီၤ တ နီၤ လၢ အ ဂီၤ ထံး ဘၣ် ဆၣ် ဖံ ဒီး ဖု အဲၣ် ဒိး အိၣ် သ ဘျ့ ဒၣ် ထဲ ခံ ဂၤ အ ဃိ ဖိ မုၣ် ဖါ ဆံး မိၣ် အိၣ် ဘူး ဒီး အ ဟံၣ် လီၤ .
- တၢ် လၢ ဖု အဲၣ် ဒိး မာ် လိာ် တီၢ် ဖိ လံၤ မ့ၢ် ဒ် အံၤ လီၤ.
: ယ တ မ့ၢ် ပှၤ သ့ လံာ် သ့ လဲၢ် ဘၣ်. ဘၣ် ဆၣ် တၢ် ပၢၢ် ဆၢ အ တၢ် မၤ အံၤ ယ တ ညိ ကွံာ် အီၤ ဘၣ် တုၤ ခဲ အံၤ ဒၣ် လဲာ် မ့ၢ် ဘၣ် တဲ လၢ ယ တၢၤ ပံာ် ဃာ် လၢ ယ စု ပူၤ ဒံး လီၤ န့ၣ် ယ စံး သ့ လီၤ. လၢယ စိၤ အံၤ တ ဟး ဂီၤ ဒံး ဘၣ် တ လီၤ ပှီၢ် ဘၣ် မ့ၢ် ဘၣ် နး ဘၣ် ဖှီၣ် ထဲ လဲၣ် ဘၣ် ဆၣ် တၢ် ပၢၢ် ဆၢ အံၤ မူ ဒံး က မၤ နၢၤ တၢ် တ နံၤ သ ပှၢ်, တၢၢ် လီၤ န့ၣ် မ့ၢ် ယ တၢ် နာ် - ယ ဖိ ယ လံၤ လၢ ဖီၣ် ထီၣ် တၣ် မၤ ခဲ အံၤ တ ဖၣ် အိၣ် ဒီး တၢ် ကူၣ် ဘၣ် ကူၣ် သ့ လၢ အ ထီ တၢ် ထံၣ် တၢ် သ့ၣ် ညါ နၢ် ပၢၢ် လၢ အ လဲၢ် အ ယိာ် လီၤ. အ ဃိ က ဘၣ် အိၣ် ဒီး တၢ် ဃူ တၢ် ဖိး က ဘၣ် မ့ၢ် ဒ် ထံ ကျိ အါ ဘိ ပာ်ဖှိၣ် ထီၣ် သး ကဲ ထီၣ် ဒ် ဃိၣ် လိာ် ကျိ ဒီး ဆူ ပီၣ် လဲၣ် အ သိး , ဒ် ကနဲ အါ ဘ့ၣ် ပာ် ဖှိၣ် ထီၣ် အ စီ ပှဲၤ အ ဘီၣ် လီၤ. ဖု စံး ၀ဲ - လၢ ယ စိၤ ယ တ ဟ့ၣ် အ ဃၣ် ဘၣ်. လၢ သု စိၤ သု မ့ၢ် ဟ့ၣ် အ ဃၣ် သု မ့ၢ် ပှၤ လၢ တ ကျၢ တၢ် ဘၣ် အ ဃိ ယ က ပၣ် လၢ သု ကျါ လၢ ပှၤ ဃၣ် အ ကျါ ဘၣ်.
http://www.ksngkaren.org/2012/08/blog-post_10.html
တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤ :
တၢ်ကွဲးထီရီၤတဖၣ်
ပယီၤပဒိၣ်လီၣ်ဖျါထီၣ်ပယီၤပဒိၣ်အတၢ်တူၢ်ခီၣ်ပာ်သးခီဖျိအတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤ
လၢ - ဖုဂၢၢ်ကျၢၤ
ဆၢကတီၢ်ခဲအံၤပယီၤပဒိၣ်လၢဘၣ်တၢ်တီခိၣ်ရိၣ်မဲအီၤလၢ
ကီၢ်ခိၣ် (ဦးသိန်းစိန်) န့ၣ်စးထီၣ် လၢ ၂၀၁၁ နံၣ်ဘူးကလၢာ်န့ၣ်
ကွဲဃီၤကိးဃီၤ၀ဲက လုာ်ဒူၣ်ပၢၢ်ဆၢတၢ်ဖီၣ်စုက၀ဲၤ တဖၣ်လၢ ကလဲၤထံၣ်လိာ်စံးကတိၤ
တၢ်ဒီးအ၀ဲသ့ၣ်လၢကတဲသကိး တၢ်ပတုာ်တၢ်ခးအဂ့ၢ်ဒီး သူၣ်ထီၣ်
က့ၤတၢ်မုာ်တၢ်ခုၣ်လၢ ထံလီၢ်ကီၢ်ပူၤ အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.
လၢအဝဲသ့ၣ်အတၢ်ကွဲဃီၤကိးဃီၤအဖီခိၣ် ကလုာ်ဒူၣ်ဖီၣ်စုက၀ဲၤပၢၢ်ဆၢ
တၢ်အါဖုအခိၣ်အနၢ် တဖၣ်လဲၤ ထံၣ်လိာ်အိၣ်သကိးဒီးအ၀ဲသ့ၣ်် ဒီး
မၤ၀ဲတၢ်ပတုာ်တၢ်ခး လၢကသူၣ်ထီၣ်သကိး၀ဲ ထံလီၢ်ကီၢ် ပူၤတၢ်မုာ်တၢ်ခုၣ်
အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.
ဒီးပယီၤပဒိၣ်စံး၀ဲလၢကမၤ၀ဲတၢ်ပတုာ်တၢ်ခးဒီးသူၣ်ထီၣ်တၢ်မုာ်တၢ်ခုၣ်လီၤစိၤအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.အ
တၢ်တဲအဖီခိၣ် မ့ၢ်ကသူၣ်ထီၣ်၀ဲတၢ်မုာ်တၢ်ခုၣ်ဒ်လဲၣ်တက
လုာ်လဲၣ်န့ၣ်တတဲဖျါ၀ဲဘၣ်. ဘၣ်ဆၣ်ပကွၢ်ဒီးပ တ ယးဘၣ်လၢ
အတၢ်ဖံးတၢ်မၤအဖီခိၣ်န့ၣ် ဒ်ကလုာ်ဒူၣ်တဖၣ် အတၢ်လိၣ် ဘၣ်သးလီလၢ တၢ်ကသူၣ်
ထီၣ်ကီၢ် စၢ ဖှိၣ်အမ့ၢ် အတီ (Fedral)ကီၢ်စၢဖှိၣ်န့ၣ်ပယီၤ ပဒိၣ်
တမၤ၀ဲဘၣ်န့ၣ်ဖျါဆိပာ် စၢၤလီၤ.
အဃိပယီၤပဒိၣ်အံၤဖျါလၢကသူၣ်ထီၣ်၀ဲတၢ်မုာ်တၢ်ခုၣ်အံၤဒ်အ၀ဲသ့ၣ်အတၢ်ဘၣ်သးဒၣါအ
သိးလၢအမ့ၢ်အ၀ဲ သ့ၣ်ပ ယီၤကလုာ် ကဘၣ်ကဲသရၣ်ထီဘိဒီးပှၤ ကလုာ်ဒူၣ်အဂၤတ ဖၣ်က
ဘၣ် ကဲပယီၤ အ ပျဲၢ်ထီဘိဒ် ကၠီၣ်တဲၣ် ကီၢ်အသိး ကၠီၣ်တဲၣ် ကလုာ်ဒိၣ်စိဒီး
ကလုာ်ဒူၣ်အဂၤ ခဲလၢာ်ဘၣ် အိၣ်လၢကၠီၣ်တဲၣ်တၢ် တီ ခိၣ်ရိၣ်မဲ ခဲလၢာ် အဖီလာ်အ
သိးန့ၣ်လီၤ.
ဘၣ်မနုလၢပတဲဒ်အံၤ
သ့လဲန့ၣ်ပယီၤအဒုးယၤခိၣ်လၢ အဟဲထီၣ် အိၣ်လၢပဟီၣ်ကဝီၤ ပူၤတနီၤ ဖဲလၢအ၀ဲသ့ၣ်
မၤဝဲတၢ်ထံၣ်လိာ်စံးကတိၤ ဒီးကမျၢၢ်ဒူဖိသဝီဖိတနီၤ အခါက တိၤဖျါထီၣ်ဝဲလၢ
ကလုာ်ဒူၣ်တဖၣ်ဃ့ထီၣ် ကိး ထီၣ်၀ဲ (Fedral)ကီၢ်စၢဖှိၣ်န့ၣ် အ၀ဲသ့ၣ်လ့ၤ တက့ၢ်
တူၢ်လိာ်ဝဲ တသ့ ဘၣ်ဒီးသါသုးကလၢၤ(စခန်း) လၢကစၢၢ် ကျါဒီးကီၢ်ဆၢတဖၣ် လၢတၢ်
ထံၣ်လိာ်စံးက တိၤသကိးတၢ်ပ တုာ် တၢ် ခးလၢကသူၣ်ထီၣ်တၢ် မုာ်တၢ် ခုၣ်အဂီၢ် အံၤ
ပှၤမ့ၢ် မၢသါထုးကွံာ်မ့ၢ်ဂ့ၤ, ထုးလီၤစှၤကွံာ်(စခန်း)တ ဖၣ်မ့ၢ်ဂ့ၤန့ၣ်
လ့ၤတက့ၢ်သါ တူၢ်လိာ်တ သ့ ဘၣ်.
အဃိပကွၢ်က့ၤလၢအဝဲသ့ၣ်ကိးနံၤဒဲးန့ၣ်ဘှီဂ့ၤထီၣ်က့ၤအလီၢ်အကျဲတၢ်သူၣ်ထီၣ်,ကရၢၢ်,တၢ်ကျိၤ,တၢ်ပူၤ,
ဒီးကဘီယူၤပျီတဖၣ်ခဲလၢာ်ဒီး ကတီၤကဒီးအသးလၢ ကဒုးကဒါက့ၤတၢ်
အဂီၢ်န့ၣ်ဖျါ၀ဲြတၢၢ်ကလာ်လီၤ.
ဒီးအပှၤသုးဖိတဖၣ်ကၠိးလိ၀ဲလၢတၢ်ဒုးတၢ်ယၤအဂီၢ်,
မ့မ့ၢ်လၢ၀့ၢ်ပူၤန့ၣ်မၤ န့ၣ်၀ဲတၢ်မၤလိ အ ကလုာ်က
လုာ်ဒီးလၢကစၢၢ်ကျါတခီမၤလိ၀ဲဒ်သိးတူၢ်တၢ်ကန့ၣ်အဂီၢ်ဒုး၀ံ၀ဲတၢ်၀ံအဃၢတမၢ
ခိၣ်ဃၢၤဒီးဟးထီၣ်ဟး လီၤယုၤ၀ဲလၢကျဲမုၢ်ခိၣ်လဲၤလဲၤက့ၤက့ၤကိးနံၤဒဲးန့ၣ်လီၤ.
ဒီးဒ်သိး ကသ့ၣ်ညါအါထီၣ်တၢ် ပၢၢ်ဆၢ ဟီၣ်က ဝီၤတၢ် အိၣ်သးမ့ၢ်ဂ့ၤ,
တၢ်ပၢၢ်ဆၢအတၢ်တီခိၣ်ရိၣ်မဲဒီး အတၢ်ပာ်လီၤပှၤတီခိၣ်ရိၣ်မဲတၢ်တဆီဘၣ်တဆီတုၤလီၤ
ဆူဒူသဝီအပတီၢ် အဂီၢ်ရဲၣ်ကျဲၤ
ပျၢ်လီၤဝဲပှၤဃုသ့ၣ်ညါတၢ်တဖၣ်လၢပှၤဝံလဲဝံဆါတၢ်အကျါဒီး ပျဲထီၣ်
၀ဲဆူခိခိၣ်ကစၢၢ်ကျါ တၢ် လီၢ်တဖၣ်အါမးန့ၣ်လီၤ.
ဒ်အပူၤကွံာ်မၤညီနုၢ်၀ဲအသိးဖဲလၢမ့ၢ်မၤ၀ဲတၢ်ပတုာ်တၢ်ခးဒီးပှၤပၢၢ်ဆၢတၢ်ဖီၣ်စုက၀ဲၤ
တဖၣ် အ ခါပျၢ်လီၤအပှၤ ဟး ဃုသ့ၣ်ညါတၢ်လၢပှၤ လဲ၀ံယိးဆါတၢ်အ
သိးအကျါဒ်န့ၣ်သိးခဲအံၤပျၢ် လီၤကဒီးအပှၤ၀ံ လဲယိးဆါတၢ်တဖၣ်
အါမးလၢတၢ်ပၢၢ်ဆၢဟီၣ်ကဝီၤပူၤလံန့ၣ်လီၤ.အပှၤလၢအပျၢ်လီၤ၀ဲသ့ၣ်တ
ဖၣ်မ့ၢ်ပှၤလၢအအိၣ်လၢ၀့ၢ်ပူၤ လၢတၢ် လီၢ်အယံၤဒီး မ့ၢ်ပှၤတဖၣ်လၢအအိၣ် ဘူးလၢ
ကၠးပၠ့ဒီး ပၠၠ့မနါတဖၣ်န့ၣ်လီၤ.
ပှၤတဖၣ်အံၤမ့ၢ်ပယီၤကလုာ်တနီၤဒီး
တနီၤမ့ၢ်ပှၤကးြပ ါဖိတဖၣ်လၢအ ဒိးကိးလီၤအ သး လၢပ ယီၤကလုာ် တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.
ပှၤတဖၣ်အံၤဘၣ်တၢ်သိၣ်လိသ့အီၤလၢ ကညီကျိၣ်ဒီး နၢ်ပၢၢ်၀ဲဂ့ၤဂ့ၤဘၣ်ဘၣ်လီၤ.
ဘၣ်ဆၣ်ဖဲဟဲ၀ဲလၢကညီဖိအကျါန့ၣ်
တတဲကညီကျိၣ်ဘၣ်ဒီးပာ်မၤအ သးဒ်သိးတနၢ်ပၢၢ်၀ဲ ကညီ ကျိၣ် ဘၣ်န့ၣ် လီၤ.
ဟးစိာ်ဃုာ်ဒီးတၢ်ဖီၣ်န့ၣ် တၢ်ကလုၢ်ဒၢအဆံးဖိတဖၣ်ဒီးဖဲ မ့ၢ်နၢ်ဟူ
၀ဲတၢ်ကတိၤလၢအ လီၤဆီတဖၣ်အ ခါဖီၣ်တံၢ်ဃာ်၀ဲဝံၤလၢခံက့ၤဆှၢက့ၤဝဲဆူ ပှၤလၢအမၢ လီၤ
အီၤတဖၣ်အအိၣ် ဒီးတၢ်အိးထီၣ် ကျိာ်ထံက့ၤ အီၤ ဆူပယီၤကျိာ်န့ၣ်လီၤ.
ဒီပုၢ်ဝဲၢ်ပှၤဖးတၢ်ဖိခဲလၢာ်သ့ၣ်သုဧၢပယီၤပဒိၣ်တဲ၀ဲလၢအထးခိၣ်လၢကမၤတၢ်ကတုာ်တၢ်ခး
ဝံၤ ကသူၣ်ထီၣ်၀ဲ တၢ်မုာ်တၢ်ခုၣ်လီၤစိၤဘၣ်ဆၣ်, အသုးတဖၣ်တခီပာ်လီၤ၀ဲ
တၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤ တဖၣ်ဘၣ်ဃးတၢ်ဃု သ့ၣ်ညါမၤလီၤ
တံၢ်တၢ်ပၢၢ်ဆၢဖိတဖၣ်အတၢ်အိၣ်သးမ့ၢ်ဂ့ၤ, အတၢ် တ့ဂ့ၤထီၣ် ဘှီဂ့ၤထီၣ်အ
သုးကလၢၤတဖၣ် ဃုာ်ဒီးကဘီ ယူၤပျီဒီး ဆှၢပာ်ကီၤအါထီၣ် အ
ကျိချံကျိသၣ်ကျိဖးဒိၣ်တဖၣ် လၢခိခိၣ်ကစၢၢ် ကျါတၢ်လီၢ်မ့ၢ်ဂ့ၤ န့ၣ် မ့ၢ်တၢ်က
တီၤသးလၢ တၢ်ဒုးတၢ်ယၤအဂီၢ်ခဲလၢာ်န့ၣ်လီၤ.
အဃိပယီၤပဒိၣ်အနီၣ်ကစၢ်မ့ၢ်တဲ၀ဲလၢအထးခိၣ်
လၢအဲၣ်၀ဲတၢ်မုာ်တၢ်ခုၣ်ဒီးကသူၣ် ထီၣ်ဝဲ တၢ် မုာ်တၢ် ခုၣ်ဘၣ်
ဆၣ်မ့ၢ်ဒၣ်ထးခိၣ်အ တၢ်တဲန့ၣ်လီၤ.လၢအသူၣ် ကံၢ်သးလဲတခီတမ့ၢ်ပှၤ
သ့ၣ်တဖၣ်လၢအဲၣ် တၢ်မုာ်တၢ်ခုၣ်ဒီး ကသူၣ်ထီၣ်၀ဲတၢ်မုာ်
တၢ်ခုၣ်ဘၣ်န့ၣ်ပယီၤသုးတဖၣ် နဲၣ်ဖျါထီၣ်၀ဲအပဒိၣ်အတၢ်တူၢ်ခီၣ်ပာ်သးလၢ
အတၢ်ဖံးတၢ် မၤတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤအပူၤလံန့ၣ်လီၤ.
အဃိလၢတၢ်
မၤ၀ဲတၢ်ပ တုာ်တၢ်ခးဒီးစံး ကတိၤ၀ဲတၢ် မုာ် တၢ်ခုၣ်အဂ့ၢ်အဆၢ ကတီၢ်အံၤ ပ
အိၣ် မံခ့မံသပ့ၤ တသ့ဘၣ်ပနာ်ညီပယီၤပဒိၣ်အပှၤ ပှၤတလိၢ်ဖိတ ဖၣ်အတၢ်စံး
တၢ်ကတိၤ အတၢ်ဝီၢ်န့ၢ်လွဲန့ၢ် တၢ် တညီဘၣ်, ပကဘၣ်အိၣ်ဒီးတၢ်စိာ်မဲာ်စိာ်နါ
ဒ်သိးပကထံၣ်သ့ၣ်ညါ ပယီၤပဒိၣ် အတၢ်ကူၣ်တရံးအ ကျဲတဖၣ်ဒ် သိးပသု တနုာ်လီၤဘၣ်ဆူ
ပယီၤပဒိၣ်ဒီး အပှၤ
မၤသကိးတၢ်တဖၣ်အကၢၢ်အကွီၤပူၤတဂ့ၤအဂီၢ်န့ၣ်မ့ၢ်တၢ်ဟ့ၣ်ဒုးသ့ၣ် ညါ
တၢ်ဟ့ၣ်ပလီၢ် ဒုးသ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်လိာ် က့ၤသးန့ၣ်လီၤ.
ဒ်သိးပသုတဘၣ်ပယီၤပဒိၣ်အကၢၢ်တဂ့ၤဒီးမၤ
လၢပှဲၤန့ၣ် အ၀ဲသ့ၣ်အတၢ်ဘၣ်သးဒီး မၤလီၤ မၢ်ကွံာ်ကညီဖိအ
ဘူၣ်အတီၢ်တဂ့ၤအဂီၢ်ဆၢထၢၣ်ဂၢၢ်ကျၢၤသကိးဃူဃူလၢကညီဒီကလုာ်စၢ ဖှိၣ်ကရၢအတၢ်ပညိၣ်
ဖီတၢၣ်အ ဂီၢ်တက့ၢ်.
တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤ :
တၢ်ကွဲးထီရီၤတဖၣ်
ဆၢကတီၢ်အံၤမ့ၢ်တၢ်လီၤဘၣ်ယိာ်လၢပဂီၢ်ဘၣ်ဆၣ် သးဟးဂီၤအလီၢ်တအိၣ်
တကးဒံးဘၣ်ဆှၢထီၣ်ဝဲအတၢ်ပီးတၢ်လီသ့ၣ်တဖၣ်လၢအကမၤဂ့ၤထီၣ်ဝဲအလီၢ်အကျဲ,ဆှၢထီၣ်ဝဲ(ဘိလပ်ေြမ) သ့ၣ်တဖၣ်လၢကမၤဂ့ၤထီၣ်ကျၢၤထီၣ်သုးတၢ်လီၢ် တၢ်ကျဲဒီးကတ့ထီၣ်ဃုာ်ဝဲထံကမါ လၢအသုးကလၢၤပူၤလၢ ကခီၢ်တၢ်ဒုးအဂီၢ်လီၤ.ဒီးတကးဘၣ်ဆှၢထီၣ်ဝဲတၢ်စုကဝဲၤအဒိၣ်သ့ၣ်တ ဖၣ်လၢအလဲၤတၢ်ယံၤဒီး တၢ်လီၢ်လၢ အသုးစှၤအလီၢ်သ့ၣ်တဖၣ်ကကိးအါထီၣ်ဒံးဝဲအသုးလၢ ကဟဲအိၣ်မၤစၢၤအီၤန့ၣ်လီၤ.ဒီးယထံၣ်လၢတၢ်သ့ၣ် တဖၣ်အံၤကဘၣ်နးဒံးထံဖိကီၢ်ဖိတဖၣ်အဖၢ မုၢ်န့ၣ်လီၤ.
ဒီးထံဖိကီၢ်ဖိတဖၣ်ကမၤအီၣ်တၢ်မ့ၢ်တၢ်ကီတၢ်ခဲလၢအဝဲသ့ၣ်အဂီၢ်ဒီးဘၣ်မၤအီၣ်တၢ်လၢတၢ်ပျံၤ တၢ်ဖုးအဖီခိၣ် လဲၤဝဲလၢအမုၢ်အဝဲၤဘူၣ်ဘူၣ်တဘူၣ်ဘူၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒီးပထံၣ်ဘၣ်လၢဖဲအဝဲသ့ၣ် ဆှၢတၢ်အီၣ်အခါန့ၣ်ခးလီၤဝဲ ကျိဖးဒိၣ်(၈၁mm)ဆူကမျၢၢ်အအိၣ်ဒီးကမျၢၢ်တဖၣ်လဲၤဝဲ ဆူအတၢ် ဖံး အီၣ်မၤအီၣ်အလီၢ်တဘူၣ်လၢၤဘၣ်. ဖဲလါယူၤနူၤအါရံၣ်၁သီတုၤ ၇သီ၂၀၁၂အနံၤအံၤ ပထံၣ်ဘၣ် လၢတၢ်ပတုာ်တၢ်ခးန့ၣ်တၢ်လီၤတံၢ်လီၤဆဲးတ အိၣ်ဒံးဘၣ်အမဲာ်ညါပဝဲ ကညီ တကလုာ်အံၤပတ ပူၤဒံးဒီးတၢ်သံတၢ်သွံၣ်ဘၣ်န့ၣ်ပတဲသ့လီၤ. ဘၣ်မနုလဲၣ်န့ၣ် ပကွၢ်က့ၤဒုၣ်ဒါ ပျဲလီၤအပှၤလၢအအိၣ်ညီနုၢ်လၢအဒွဲပူၤတဖၣ်ပသ့ၣ်ညါဘၣ်လၢမၢဝဲအဟဲထိၣ်ဟီၣ်ခိၣ်ကပံာ် လၢပဝဲကညီဖိသ့ၣ်တဖၣ်အိၣ်တၢ်လီၢ်ဟီၣ်ကဝီၤပူၤန့ၣ်လီၤ.
တကးဘၣ်မၢကဒီးဝဲပှၤဒိၣ်ကျိၣ်ဒိၣ်စ့လၢအမံၤဟူတဖၣ်ကဘၣ်ဟဲက့ၤသူၣ်ထီၣ်န့ၣ်အဘူးအတံၢ်အတၢ်သူၣ် ထီၣ်လၢခဲအံၤတၢ်လဲၤမၤဘူးအီၤတဘူၣ် အလီၢ်လၢအဝဲသ့ၣ်ကသူၣ် ထီၣ်ဘှီထီၣ် တၢ ်အ ဂီၢ်ရဲၣ်ကျဲၤန့ၣ်ဝဲလီၤ. ဒီးယသ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်က့ၤလၢဖဲ၁၉၈၈န့ၣ်ဒုၣ်ဒါအသုး တဖၣ်မၤသံသ ဝီဖိဒီး ကၠိဖိတဖၣ် ဒီးပှၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်မ့ၢ်ဒၣ် အပှၤက လုာ် လီၤ.မ့မ့ၢ်လၢပဟီၣ်ကဝီၤပူၤ တခီယထံၣ် ဘၣ် လၢဒုၣ်ဒါအတၢ်ကူၣ် အၢကူၣ်သီတဖၣ် အိၣ်ဒံးဝဲအဖၢတုၤ မုၢ်မ ဆါတ နံၤအံၤန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်မနုယဘၣ် တဲဒ်အံၤလဲၣ်န့ၣ် ဒုၣ်ဒါအသုး တဖၣ်အိၣ်ဖျါဒံးလၢ ပမဲာ်ချံပူၤ ပဟီၣ် ကဝီၤပူၤကိး မုၢ်နံၤ မုၢ် နၤအဖၢ ဒံးန့ၣ်လီၤ.ဒီးပဝဲထံဖိကီၢ်ဖိကမျၢၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ် ဒံးသိး ပကမၤအီၣ် ဘၣ် က့ၤတၢ်မုာ် မုာ်ခုၣ်ခုၣ် ဂၢၢ်ဂၢၢ်ကျၢၤ ကျၢၤကသ့ အဂီၢ်ပဆၢမုၢ်လၢ်လၢခိၣ်နၢ်ပှၤဘၣ်မူ ဘၣ်ဒါသ့ၣ်တ ဖၣ်ကရဲၣ် ကျဲၤတဲသကိးမၤသ ကိးဝဲဒ်သိးဒုၣ် ဒါကထုးကွံာ် အပှၤတဖၣ် လၢပ ဟီၣ်ကဝီၤပူၤလၢ အဟဲအိၣ်လၢကစၢၢ်ခံကလိ လိၤတဖၣ် ကက့ၤလီၤကွံာ်ဆူအလီၢ်အကျဲဒီးပဝဲထံဖိ ကီၢ်ဖိတဖၣ် ကက့ၤဖံးအီၣ် မၤအီၣ်ဘၣ်က့ၤဒ်ညီနုၢ် လၢတၢ်လုၢ်အီၣ် နီၣ်ခိသးသ မူအဂီၢ် ကန့ၣ် ဝဲဂ့ၤဂ့ၤဘၣ် ဘၣ်မုာ်မုာ်ခုၣ်ခုၣ်အဂီၢ်န့ၣ် လီၤ.ထီဘိပဆၢမုၢ်လၢ်လၢပ ခိၣ်ပ နၢ်သ့ၣ်တဖၣ် ကအိၣ်ဒီးတၢ်ဆိက မိၣ်လီၤ တံၢ်လီၤဆဲးလၢပပှၤကလုာ်က မျၢၢ်သ့ၣ်တဖၣ် အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ .ဒီးတၢ်တလီၤမံ သူၣ်ကျၢၤ သး ဘၣ်န့ၣ်ဟဲအသး ဒ်အံၤလီၤ. ဘၣ်မနုအဃိလၢ (ကချင်)ဟီၣ်ကဝီၤပူၤန့ၣ်တၢ်ဒုးတၢ် ယၤအိၣ်ဒံးအဖၢလဲၣ် .ပမ့ၢ်ကွၢ်လၢ ပဟီၣ် ကဝီၤပူၤန့ၣ်ဆှၢပာ်ဝဲ တၢ် စုက ဝဲၤမ့ၢ်ဂ့ၤ / တၢ်အီၣ်တၢ်အီမ့ၢ်ဂ့ၤ န့ၣ်လၢကယီၢ်တံၢ် ပပှၤကလုာ် အဂီၢ် လီၤ.ပှၤအါဂၤမ့ၢ်သးမံ ဘၣ်ဆၣ် မ့မ့ၢ်ယဲ ဒုတၢ် ဘၣ်ယိာ် အိၣ်ဒံးလၢယဂီၢ်အဖၢမုၢ်လီၤ. ဘၣ် မနုလဲၣ်ယထံၣ်ဘၣ်လၢဒုၣ်ဒါအသုးတဖၣ် ဟးထီၣ်ဟး လီၤ ဟူးဂဲၤဝဲလၢပ ဟီၣ်က ဝီၤပူၤအဖၢဒံး လီၤ.တၢ်ဝဲအံၤပမ့ၢ်တဆိကမိၣ်အီၤထံထံဘၣ်န့ၣ်ပကတုၢ်ဘၣ်ဒ် ၁၉၉၇ နံၣ်န့ၣ်ကျဲအိၣ်ဒံး ဝဲလီၤ. ဒီးယထံၣ်လၢဒုၣ် ဒါ ခီၣ်ခ့ျသုး(ခမရ-၇၀၃) ဒီး (ခမရ-၇၀၂) သုးသ့ၣ်တဖၣ်ဟးဝ့ၤဝီၤ လၢပအိၣ် ဟီၣ်ကဝီၤပူၤဒီးပဘၣ်ပျံၤဒံးအီၤအဖၢမုၢ်လီၤ.တၢ်လၢကဟဲဘၣ်ပဝဲန့ၣ်ယအဲၣ်ဒိးဒိပၠးသုလၢထါဒ်အံၤ လီၤ. တၢ်သါလၢမုၢ်ယူၢ်ကဟဲ တၢ်သါလၢလါယူၢ်ကဟဲ ဟဲဘၣ်သ့ၣ်ဃ့မ့ၢ်လီၤအဲးဟဲဘၣ်ဝၣ်ဃ့မ့ၢ်လီၤအဲး ပုၢ်ဒ့ဝါတီတပှၢ်လဲၤ ကွၢ်ဒီးသီခါ ဂဲၤလိာ်ကွဲ တၢ်ယံၤမူထံးယံၤမူထံး တၢ်စၢၢ်မူထံးစၢၢ်မူထံး တၢ်ဒိၣ်မုၢ်လဲၤဝီၢ်ဝီၢ်ရံး တၢ်ဒိၣ်လါလဲၤဝီၢ်ဝီၢ်ရံး ကိၢ်နီၣ်မ့ၣ်ဒီးခုၣ်နီၣ်ထံလဲၤတၢ်ဒီးသဲဒီးကလံၤ. လၢခံသးအိၣ်တဲဘၣ်ယပှၤကလုာ်ကညီဖိသ့ၣ်တဖၣ်ဒ်အံၤလီၤဆၢကတီၢ်ခဲအံၤမ့ၢ်တၢ်လီၤဘၣ် ယိာ်လၢပဝဲကညီဖိသ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ် ဒီးတကတီၢ်ဃီမ့ၢ်စ့ၢ်ကီးဆၢကတီၢ်ခွဲးဂ့ၤယာ်ဘၣ် လၢပဝဲက ညီဖိသ့ၣ် တဖၣ် အဂီၢ် န့ၣ်လီၤ.ဘၣ်မနုဆၢကတီၢ်ခဲအံၤမ့ၢ်တၢ် လီၤဘၣ်ယိာ် လၢပဂီၢ်လဲၣ်န့ၣ် ဒုၣ်ဒါသ့ၣ်တဖၣ် န့ၣ်တ အိၣ်မံ ခ့ မံသပ့ၤဝဲနီတဘျီ ဘၣ်ထီဘိဒီး ထီဘိန့ၣ်အိၣ်ဒီး တၢ်ကူၣ်အၢ ကူၣ်သီလၢပပှၤကလုာ်ဒီးကလုာ်ဂၤ သ့ၣ်တ ဖၣ်အဖီခိၣ်ဒ်သိးကမၤလီၤမၢ်ကွံာ်ဝဲဒီး ထဲဒၣ်အဝဲ သ့ၣ်တဖုအဝဲသ့ၣ်တကလုာ်န့ၣ်ကဒိၣ်စိဒီးကကဲဝဲထံကီၢ်တဘ့ၣ်အံၤအစီၤပၤထဲတဂၤဧိၤ န့ၣ်လီၤ.
ဘၣ်ဆၣ်အဒွးတအိၣ်ဘၣ်လၢပဂီၢ်ဆၢကတီၢ်ခွဲးဂ့ၤယာ်ဘၣ်အိၣ်ဒံးဝဲအါမးလီၤ.ပမ့ၢ်ကွၢ်က့ၤမုၢ်မ ဆါတနံၤအံၤန့ၣ်ပဝဲပပှၤကလုာ်ကညီဖိသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်ရၤလီၤအသးသကုၤဟီၣ်ခိၣ်ချၢလံန့ၣ် လီၤ.တၢ်ဝဲအံၤမ့ၢ်တၢ်သးခုဖးဒိၣ်လၢပပှၤကလုာ်အဂီၢ်ဒီးမ့ၢ်တၢ်ဆိၣ်ဂ့ၤဖးဒိၣ်တခါလီၤ.ဘၣ်မနုလဲၣ်န့ၣ် ပသ့ၣ်ညါဘၣ်လၢပပှၤကလုာ်လၢအရၤလီၤတ့ၢ်အ သးလၢထံကီၢ်တဘ့ၣ်ဘၣ်တဘ့ၣ်န့ၣ်အဝဲ သ့ၣ်န့ၣ်မၤ လိဘၣ်ဝဲတၢ်ကူၣ်ဘၣ်ကူၣ်သ့ တၢ်သ့တၢ်ဘၣ်လၢအလဲၤထီၣ် လဲၤထီ လၢမုၢ် မဆါ တ နံၤအံၤန့ၣ်လီၤ.အဝဲသ့ၣ်အိၣ်စ့ၢကီးဒီးတၢ်သူၣ်ဆူၣ်သးဂဲၤလၢပှၤကလုာ်တၢ်ဖံးတၢ်မၤ အဝဲသ့ၣ် ဟ့ၣ်လီၤသးတဂၤလၢသနၢၣ်တဂၤလၢသနၢၣ်ဖဲတၢ်သ့အိၣ်ဒီးအီၤလၢပပှၤကလုာ်တၢ်လဲၤထီၣ် လဲၤထီ ဒိၣ်ထီၣ်ထီ ထီၣ် အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. အဃိပ ဝဲနၤ ယၤလၢပအိၣ်လၢထံလီၢ်ကီၢ်ပူၤသ့ၣ်တဖၣ်စ့ၢ်ကီးမ်ပသုတအိၣ်မံခ့မံသပ့ၤ လၢ တၢ်ကူၣ်ဘၣ်ကူၣ်သ ့/ လၢဒုၣ်ဒါအတၢ် ကူၣ် အၢကူၣ်သီပှၤ အပူၤတဂ့ၤ. ထီဘိန့ၣ်ပကအိၣ် ဒီး တၢ် စိာ်မဲာ်စိာ်နါအိၣ်ဒီးတၢ်သူၣ်ဆူၣ်သးဂဲၤပကမၤသကိးတၢ်လၢပပှၤကလုာ်အဂီၢ်ဒ်တၢ်သ့အိၣ်ဒီး ပှၤ တဂၤလၢပသနၢၣ်တဂၤလၢပသနၢၣ်ဒၣ်ဝဲစုၣ်စုၣ်တက့ၢ်.ပမှံၤပပှၢ်အတၢ်ကတိၤဒိအိၣ် ဝဲ လီၤ.
ဒီပုၢ်ဝဲၢ်ပသးမ့ၢ်ဃူမၤသံတၤသူဖျီၣ်ဒီးကုန့ၣ်လီၤ.တခွဲဘိတၢ်ပနီၣ်လၢပဂီၢ်အံၤတမ့ၢ်တၢ်ကလီကလီဘၣ်အိၣ် ဒီးအခီပညီ နီၣ် နီၣ် လီၤတံၢ်လီၤဆဲးလၢပဝဲဒၣ်ကညီကလုာ်အံၤပမ့ၢ်အိၣ်လီၤဖး လိာ် သးလၢတၢ်လီၢ်သကုၤဘၣ် ဆၣ်ထီဘိပကဘၣ် အိၣ် ဒီးတၢ်ဃူတၢ်ဖိး တၢ်အဲၣ်လိာ်တၢ်ကွံလိာ် သး တၢ်ဟံလိာ်စုပာ်ဖှိာ်မၤသကိးတၢ်ဒ်အိၣ်ဖျါလၢ တခွဲ ဘိလိၤအသိးန့ၣ်လီၤ. ခ့ခါ ဆၢကတီၢ် ခဲအံၤတၢ်အကါဒိၣ်ကတၢၢ်လၢအြကၢးအိၣ်ဝဲဒီးပဝဲကညီကလုာ်န့ၣ် မ့ၢ်ဝဲ တၢ်ဃူ တၢ်ဖိးတၢ် ဟံလိာ် စုပာ် ဖှိၣ်မၤသကိးန့ၣ် လီၤ.လၢပဝဲကညီဒီတ ကလုာ်အဂီၢ်မ်ကညီဖိကိးဂၤ ကအိၣ်ဒီးတၢ်သးဆး တၢ်သးသဒ့ၣ်တၢ်သ့ၣ်ညါလီၤ က့ၤကညီဖိအမူ အဒါ န့ၣ်တက့ၢ်. မ်ယပှၤက လုာ် ကညီဖိကိးဂၤ ကဃူထီၣ်ပှိၤထီၣ်သ့ထီၣ်ဘၣ်ထီၣ် အိၣ်ပှဲၤဒီးသူးသ့ၣ် လၤကပီၤထီ ဘိန့ၣ်တ က့ၢ်.
လၢစီၤလၢၢ်ထီဖိ ဖျးခိၣ်ကရူၢ် ကုၤဒ့သဝီ အိၣ်သမှံၤ ယဲၤမုၢ်ပျီ
http://luthawpawday.blogspot.com/2012/07/blog-post_9760.html
တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤ :
တၢ်ကွဲးထီရီၤတဖၣ်
ကညီတၢ်ပၢၢ်ဆၢအခီၣ်ထံးကခၠ့ၣ်သုးအတၢ်ပၣ်ဃုာ်ပၣ်ဂီၢ် တၢ်မၤနီၣ်မၤဃါ
ကျိာ်ထံက့ၤအီၤလၢ - (စီၤကဆှံ)
ကီၢ်ပယီၤန့ၢ်တၢ်သဘ့ျ၀ံၤဖဲ
၁၉၄၈ နံၣ်၀ံၤ တၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်၀ဲ ထံရူၢ်ကီၢ်သဲးပှၤဟူးဂဲၤတၢ်ကရၢတ ဖၣ်လီၤ.
အနီၢ်နီၢ်တခီ ထံရူၢ်ကီၢ်သဲးကရၢအံၤ အိၣ်ဃာ်၀ဲဒၣ်လၢ
တချုးကီၢ်ပယီၤန့ၢ်တၢ်သဘ့ျဒံး ဘၣ်န့ၣ်လီၤ.တၢ်သဘ့ျန့ၢ်၀ံၤအလီၢ်ခံ ကရူၢ်လၢအဟဲ
အိၣ်ထီၣ်တဖၣ်
အိၣ်ထီၣ်တဖၣ်
၁, ကီၢ်ပယီၤပူၤ ခီၣ်မၠူနံးပၣ်တံၣ်
၂, သုးဖိ၀ါ (ရဲေဘာ်ြဖူ)
၃, နီၢ်တယၢ်ဂီၤ
၄, ခ့ၣ်အဲန်ဒံၣ်အိၣ်
၅, အဲမ်အဲန်ဒံၣ်အိၣ် တဖၣ်အိၣ်ထီၣ်၀ဲဒၣ်လီၤ.
လၢအကျါ ခီၣ်မၠံးနံးပၣ်တံၣ်ဒီး သုးဖိ၀ါ ရဲေဘာ်ြဖူ အံၤ တသူၣ်မံသးမံ၀ဲ ဖဆပလ အဃိ (ဂုာ်၀ဲလီၢ်ဆ့ၣ်နီၤ) ဒီးလၢတၢ်န့ၣ်အဃိ အဆိကတၢၢ်ဘၣ်ဃ့ၢ်အိၣ်၀ဲလၢ ပှၢ်ကျါန့ၣ်လီၤ. ဖဆပလ ပဒိၣ်အံၤ ဖီၣ်စုက၀ဲၤဒီးပၢၢ်ဆၢ၀ဲတၢ်န့ၣ်လီၤ. ယပၣ်အစိၤမ့တမ့ၢ် ဟီၣ်ခိၣ်တၢ်ဒုးဖးဒိၣ် ခံဘျီတဘျီ ၀ံၤအလီၢ်ခံ တချုးကီၢ်ပယီၤဒိးန့ၢ်တၢ်သဘ့ျဒံးဘၣ်န့ၣ်, အဲကလံးပဒိၣ်တခီ လၢကီၢ်ပယီၤအဂီၢ် ဒုးအိၣ်ထီၣ်န့ၢ်၀ဲသုးကရူၢ်တဖၣ်လီၤ.
လၢအကျါ ခီၣ်မၠံးနံးပၣ်တံၣ်ဒီး သုးဖိ၀ါ ရဲေဘာ်ြဖူ အံၤ တသူၣ်မံသးမံ၀ဲ ဖဆပလ အဃိ (ဂုာ်၀ဲလီၢ်ဆ့ၣ်နီၤ) ဒီးလၢတၢ်န့ၣ်အဃိ အဆိကတၢၢ်ဘၣ်ဃ့ၢ်အိၣ်၀ဲလၢ ပှၢ်ကျါန့ၣ်လီၤ. ဖဆပလ ပဒိၣ်အံၤ ဖီၣ်စုက၀ဲၤဒီးပၢၢ်ဆၢ၀ဲတၢ်န့ၣ်လီၤ. ယပၣ်အစိၤမ့တမ့ၢ် ဟီၣ်ခိၣ်တၢ်ဒုးဖးဒိၣ် ခံဘျီတဘျီ ၀ံၤအလီၢ်ခံ တချုးကီၢ်ပယီၤဒိးန့ၢ်တၢ်သဘ့ျဒံးဘၣ်န့ၣ်, အဲကလံးပဒိၣ်တခီ လၢကီၢ်ပယီၤအဂီၢ် ဒုးအိၣ်ထီၣ်န့ၢ်၀ဲသုးကရူၢ်တဖၣ်လီၤ.
လၢကဒီသဒၢကီၢ်ပယီၤအဂီၢ် ဒုးအိၣ်ထီၣ်၀ဲဒ်အဖီလာ်အံၤအသိးလီၤ.
ထဲပယီၤတကလုာ်အဂီၢ် ပယီၤဖီၣ်စုက၀ဲၤသုးရ့ၣ်(Burma Rifle) ပယီၤဖီၣ်စုက၀ဲ ၁, သုးရ့ၣ် ၃ , ၄ , ၅ , ၆ တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.
ပယီၤဖီၣ်စုက၀ဲၤသုးရ့ၣ် ၂, (2nd Burma Rifle) အံၤ ဘၣ်တၢ်ကိးအီၤလၢ ပှၤပယီၤဖိဖီၣ်ကျိသနာ် က့ လၢသုးသ့ၣ်တဖၣ်အံၤကျါအိၣ်၀ဲဒၣ်ထဲ ကခၠ့ၢ်, ခၠီ,ဒီး ကညီတဖၣ်အံၤ မ့မ့ၢ်ပယီၤကလုာ်တခီ လ့ၤတက့ၤ တပၣ်ဃုာ်ဝဲဘၣ်. လၢသုးရ့ၣ်တဖၣ်အံၤ လၢဟီၣ်ခိၣ်တၢ်ဒုးခံဘျီတဘျီန့ၣ် မ့ၢ်၀ဲသုးရ့ၣ်တဖုလၢ အလဲၤတုၤလၢ ကီၤလၤသူကီၢ် India န့ၣ်လီၤ.
(Chin
dit force) လၢအဘၣ်တၢ်ကိးအီၤလၢ ခ့ယုၢ်သုးရ့ၣ် (General Wingate)
သုးရ့ၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢအကျါ အဲကလံးသုး, ဂီၤရခါသုး, အၣ်ဖရံၣ်ကၣ် သုးတဖၣ်စ့ၢ်ကီး
ဃါဃုာ်အသးလီၤ. 2nd Burma Rifle သုးအံၤ အမူအဒါတခီ General
Wingate အသုးတဖၣ် ကဒုးနဲၣ်အီၤကျါ, ဃုသ့ၣ် ညါ တဖၣ် မၤန့ၢ်၀ဲလီၤ.
ကလုာ်ဒူၣ်တဖၣ်စ့ၢ်ကီး ကညီဖီၣ်စုက၀ဲၤသုးရ့ၣ် Karen Rifle 1, 2, 3,
ကခၠ့ၢ်ဖီၣ်စုက၀ဲၤသုးရ့ၣ် Kachin Rifle 1,2,3, ဒီးခၠီဖီၣ်စုက၀ဲၤသုးရ့ၣ် Chin
Rifle 1,2, (Chin Hill Battalion) ကရၢအံၤဘၣ်တၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်အီၤလီၤ. ထဲပယီၤတကလုာ်အဂီၢ် ပယီၤဖီၣ်စုက၀ဲၤသုးရ့ၣ်(Burma Rifle) ပယီၤဖီၣ်စုက၀ဲ ၁, သုးရ့ၣ် ၃ , ၄ , ၅ , ၆ တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.
ပယီၤဖီၣ်စုက၀ဲၤသုးရ့ၣ် ၂, (2nd Burma Rifle) အံၤ ဘၣ်တၢ်ကိးအီၤလၢ ပှၤပယီၤဖိဖီၣ်ကျိသနာ် က့ လၢသုးသ့ၣ်တဖၣ်အံၤကျါအိၣ်၀ဲဒၣ်ထဲ ကခၠ့ၢ်, ခၠီ,ဒီး ကညီတဖၣ်အံၤ မ့မ့ၢ်ပယီၤကလုာ်တခီ လ့ၤတက့ၤ တပၣ်ဃုာ်ဝဲဘၣ်. လၢသုးရ့ၣ်တဖၣ်အံၤ လၢဟီၣ်ခိၣ်တၢ်ဒုးခံဘျီတဘျီန့ၣ် မ့ၢ်၀ဲသုးရ့ၣ်တဖုလၢ အလဲၤတုၤလၢ ကီၤလၤသူကီၢ် India န့ၣ်လီၤ.
လၢတၢ်န့ၣ်အဃိ ပယီၤဖီၣ်စုက၀ဲၤသုးရ့ၣ်တဖၣ် လဲၤအိၣ်လၢပှၢ်ပူၤလီၤ. သုးရ့ၣ်တဖၣ်မ့ၢ်၀ဲ (1st Burma Rifle ) (2nd Burma Rifle) (3rd Burma Rifle) တနီၤ (UMPGT) သုး, သုးအဂၤတနီၤ အစှၤကတၢၢ်ပၣ်ဃုာ်၀ဲဒၣ်လီၤ. (4th Burma Rifle) န့ၣ်၀့ ပၢ၀ဲသုးတဖၣ် တအိၣ်လၢပှၢ်ပူၤဘၣ်.
ပှၤလၢအအိၣ်လၢ
ပှၢ်ပူၤ တၢ်ကိး၀ဲတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်အဆိကတၢၢ်ဘျီအခါ သုးခိၣ် န့ၣ်၀့ အနီၢ်ကစၢ်ပၣ်
ဃုာ်၀ဲသနာ်က့ လၢခံအသးဆီတလဲက့ၤ၀ဲဒ်လဲၣ်န့ၣ်ပတသ့ၣ်ညါဘၣ်. တပၣ်ဃုာ်လၢၤဘၣ်.
ဘၣ်ထွဲတၢ်ဃ့ၢ်အိၣ်လၢပှၢ်ပူၤန့ၣ် သုးခိၣ်န့ၣ်၀့ သ့ၣ်ညါခဲလၢာ်လီၤ.
လၢတၢ်န့ၣ်အဃိ ဒုးအိၣ်ထီၣ် ပဒိၣ်ကရၢအံၤတဒုးသ့ၣ်ညါဒၣ်ဘၣ်.
သုးဖိလၢအဃ့ၢ်အိၣ်လၢပှၢ်ပူၤတဖၣ် ကထီၣ်ဒုး၀ဲအဂီၢ် နီၤလီၤ၀ဲတၢ်လီၢ်
ဒီးစးထီၣ်မၤ၀ဲတၢ်ထီၣ်ဒုးန့ၣ်လီၤ.
(2nd Kachin Rifle) ဒီး (2nd Karen Rifle) သုးတဖၣ် ဘၣ်ဟံးမူဒါလၢ ပၠံၣ်၀့ၢ် ြပည်ြမို့ တကပၤ လီၤ. (2nd Kachin Rifle) ဘၣ်ဟံး၀ဲမူဒါစးထီၣ်လၢ မဲကလၣ်ဒိၣ် တုၤလၢ သၣ်ယၣ်၀ၣ်တံၣ်, (2nd Karen Rifle) စးထီၣ်လၢ မဲာ်ထံလီၤ မ့ၣ်ထံၣ်လၣ် မိတ္တီလာ တုၤ ရ့ၣ်နီၣ်ထံကျိ,အီၣ်လၣ် ပၠံၣ်၀့ၢ် တဖၣ်ဘၣ်ထီၣ်ဒုး၀ဲလီၤ. တၢ်ထီၣ်ဒုးအံၤ (2nd Kachin Rifle) ဒီး (2nd Karen Rifle) သုးတဖၣ် ပာ်ဖှိၣ်လိာ်အသးဖဲ ပၠံၣ်၀့ၢ်အံၤဒီး ဟံးန့ၢ်ကွံာ်၀ဲလၢ ခီၣ်မၠူနံးအစုပူၤလီၤ.
(1st Kachin Rifle) မၤ၀ဲတၢ်ထီၣ်ဒုးဖဲ ပၠ့မနါ, တးကိ, ရမဲသ့, ကၣ်သၣ်ဟီၣ်က၀ီၤတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. (3rd Karen Rifle) စကဲဟီၣ်က၀ီၤ (1st Karen Rifle) တီၤအူဟီၣ်က၀ီၤ (2nd Burma Rifle) အံၤ ချၢၣ်လွံၢ်ထူၣ်ဟီၣ်က၀ီၤ (2nd Kachin Rilfe) ပကိဟီၣ်က၀ီၤ (1st Chin Rifle) အံၤဟံးဃာ် ၀ဲတၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢဖဲ ၀့ၢ်တကူၣ်န့ၣ်လီၤ.
(1st Kachin Rifle) မၤ၀ဲတၢ်ထီၣ်ဒုးဖဲ ပၠ့မနါ, တးကိ, ရမဲသ့, ကၣ်သၣ်ဟီၣ်က၀ီၤတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. (3rd Karen Rifle) စကဲဟီၣ်က၀ီၤ (1st Karen Rifle) တီၤအူဟီၣ်က၀ီၤ (2nd Burma Rifle) အံၤ ချၢၣ်လွံၢ်ထူၣ်ဟီၣ်က၀ီၤ (2nd Kachin Rilfe) ပကိဟီၣ်က၀ီၤ (1st Chin Rifle) အံၤဟံးဃာ် ၀ဲတၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢဖဲ ၀့ၢ်တကူၣ်န့ၣ်လီၤ.
မၤနီၣ် ဖဲန့ၣ်အကတီၢ် ပယီၤသုးတဖၣ် ဟံး၀ဲ၀့ၢ်တၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢန့ၣ်လီၤ.
ပှၤလၢအအိၣ်တ့ၢ်လၢပှၢ်လၢ်ကျါ သုးရ့ၣ် ၆ သုးဖိတဖၣ် ဟူးဂဲၤ၀ဲလၢ ပကိကီၢ်ရ့ၣ် တစံးတက့ၢ် လီၤ. (1st
Kachin Rifle) အံၤ တၢ်ကထီၣ်ဒုးဖျိးကွံာ်အီၤအဂီၢ် အိၣ်လၢ
၀့ၢ်ပၠ့မနါဒီးဟဲသုးလီၤအ သးဖဲ သၣ်၀ိၣ်တံၣ်အမဲာ်ညါဒီးဒုးအိၣ်ထီၣ်၀ဲ အရူအတ့၀ံၤ
ဖဲ ၁၉၄၈ နံၣ်လါအ့ြဖ့ၣ်စးထီၣ်န့ၣ် ဟဲထီၣ်မၤ၀ဲတၢ်ထီၣ်ဒုးလီၤ. လၢတၢ်ထီၣ်အံၤ
တၢ်သူအီၣ်၀ဲ (C-Coy, D-Coy) တဖၣ်လီၤ. လၢသုးဒ့ခံဒ့အံၤ သုးခိၣ်ဒိၣ်ဖိ နီၣ်ဆဲ
ထီဘိဟံး၀ဲမူဒါ, လၢလီၢ်ခံ ဘၣ်ဃးဒီးတၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢအံၤ (A-Coy)ဟံးက့ၤ၀ဲမူဒါလီၤ.
ဖဲန့ၣ်အကတီၢ်
ခီၣ်မၠူနံးအတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤပသ့ၣ်ညါဘၣ်အီၤတစံးတက့ၢ်လီၤ. လီၢ်က၀ီၤအါတက့ၢ်
တၢ်တၢ်ဟံးန့ၢ်ဃာ်အီၤသနာ်က့ လီၢ်ပှၢ်မုၢ်ဖးဒိၣ်အပူၤ တၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤတဖၣ်
တအိၣ်ဒံးဘၣ်အဃိ တၢ်ဟ့ၣ်၀ဲမူဒါလၢ (D-Coy) အစုပူၤလီၤ.
တီၣ်ညိၣ်,
ဟ့ကၠိ တဖၣ် တၢ်ဟ့ၣ်၀ဲမူဒါလၢ (C-Copy) အဆၢကတီၢ် ၁၉၄၉ နံၣ် ယနူအါရံၤလါဘူး
ကလၢာ် “မုၢ်နံၤမုၢ်သီ တၢ်တသ့ၣ်ညါအီၤလီၤတံၢ်လီၤဆဲး”
သုးရ့ၣ်အလံာ်ပူၤ(C,D-Coy) သုးရ့ၣ် ခိၣ်အအိၣ် ဟဲတုၤ၀ဲလီၤ. လၢလံာအံၤအပူၤ “ ကညီပှၤပူထီၣ်ထီၣ်အလံာ်အံၤ မ့န့ၢ်ဘၣ်န့ၣ် ဟဲက့ၤလၢ သုးရ့ၣ်တဘျီဃီ ပၣ်ဃုာ်၀ဲလီၤ.
လၢလံာ်အဃိ သုးတဖၣ် က့ၤသုးဖှိၣ်က့ၤအသးလၢ သၣ်၀ိၣ်တံၣ် န့ၣ်လီၤ. ဟဲက့ၤတုၤလၢ
သုးရ့ၣ်၀ဲၤလီၢ်ခိၣ်သ့ၣ်တဘျီ အိၣ်ဘှံးခံသီ၀ံၤ သုးရ့ၣ်ခိၣ်နၢ်
တဖၣ်ကိး၀ဲတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်လီၤ.
သုးရ့ၣ်ခိၣ် သုးခိၣ်ဒိၣ်ခံဂၤတဂၤလၢအမ့ၢ် ဇီၣ်ဂီၤ ေဇာ်ေဂါင် စံး၀ဲန့ၣ် “ အခဲအံၤပ၀ဲသ့ၣ်တဖၣ် ပအီၣ်၀ဲ ပဒိၣ်တဖၣ်အလါလဲအဃိ ပကဘၣ်ထီၣ်ဒုး ကညီကလုာ်တဖၣ်လီၤ, ဘၣ်ဆၣ်သနာ် က့ပကဘၣ်ထီၣ်ကွၢ်အီၤလီၤ န့ၣ်တဲ၀ဲလီၤ. သုးခိၣ်အဂၤတဖၣ် တတဲ၀ဲတၢ်နီတမံၤဘၣ်. သုးခိၣ် ဇီၣ်တူ ေဇာ်တူး (D-Coy) စံး၀ဲ ပကဘၣ်ကူၣ်သ့ဒ်သိးရုၢ်,ဒီးပကဘၣ်နၢ်လိၤဒ်သိးထိၣ်လွံၢ် အဆၢ ကတီၢ်ပှၤကိးဂၤနံၤဘၣ်ဖၣ်လဲအီၤလီၤ.
မုၢ်ဟါလီၤအကတီၢ်
(Mess) အံၤ သုးခိၣ်တဖၣ် ဟံးတၢ်အိၣ်ဘှံးလၢအဒၢးပူၤအကတီၢ် အီၣ်သကိး ၀ဲဘံယၢၢ်
ဒီး တနီၤစံး၀ဲလၢ ပယီၤပဒိၣ်အဂ့ၢ်အကျိၤလၢတဂ့ၤတဖၣ်အကတီၢ် သုးခိၣ်ဒိၣ်ဖိ
နီၣ်ဆဲဒီး သုးရ့ၣ်ခိတဖၣ် တဲအါလိာ်အသးလီၤ. သုးခိၣ်ဒိၣ်ဖိ နီၣ်ဆဲ
အတၢ်ပာ်ဖျါတခီ ကတီၢ်အံၤ ပထီၣ်ဒုး၀ဲ ခီၣ်မၠူနံးတ၀ံၤဒံးအကတီၢ် ပကဘၣ်ထီၣ်ဒုးက့ၤ၀ဲ ကညီကလုာ်တဖၣ်အဃိ ပကလဲၤ မၤန့ၢ်၀ဲ သုးဖိမၤစၢၤဖဲလဲၣ်, အခီပညီအံၤ မ့ၢ်၀ဲတၢ်တဲအၢ၀ဲ ပဒိၣ်တဖၣ်အဂ့ၢ်အဃိ ပှၤကိးဂၤသး တမံဘၣ်အဃိ စံး၀ဲလၢ တၢ်ပၢဆၢကဲထီၣ်အသးန့ၣ်လီၤ. ဖဲန့ၣ်အကတီၢ် သုးရ့ၣ်ခိၣ်တခီစံး၀ဲ ဟ့ၣ် နီၣ်ဆဲ နမ့ၢ်တအဲၣ်ဒိးမၤန့ၣ်ဟးထီၣ်ကွံာ် အဆၢကတီၢ် သုးခိၣ်ဒိၣ်ဖိ နီၣ်ဆဲ စံးတၢ်အံၤ တမ့ၢ်လၢကဟးထီၣ်အဂီၢ်ဘၣ်န့ၣ်က့ၤတဲကဒါက့ၤ၀ဲလီၤ. အီၣ်ဟါ တၢ်အီၣ်၀ံၤအလီၢ်ခံ နီၤဖးလိာ်အသးလၢ အကရူၢ်ဒၣ်၀ဲဒီးစံးကတိၤ၀ဲတၢ်လီၤ. ပှၤလၢ အဆီၣ်ထွဲ၀ဲ သုးခိၣ် နီၣ်ဆဲ အါတစဲးလီၤ. ဖဲန့ၣ်ဒီး စးထီၣ်က့ၤ၀ဲ ယ့ၣ်တၣ်ရှ့ၣ်, တီအူ အတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအံၤ တၢ်စးထီၣ် ထီၣ်ဒုးအီၤလၢခီၣ်န့ၣ်လီၤ.
ကဆဲးကွဲးဒံး၀ဲဒၣ်လီၤ,အဃိ အိၣ်ခိးကွၢ်လၢကဒီးဒံးနီၤ
မ့စိစၣ်
တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤ :
ကညီတၢ်ပၢၢ်ဆၢတၢ်စံၣ်စိၤတဲစိၤ
ကညီတၢ်ပၢၢ်ဆၢ တၢ်အိၣ်သးလၢမုၢ်မဆါတနံၤအံၤ အကူာ် ၁
လၢ - ဆၢန့ၢ်ကီၢ် (၄၉)
ပှၤကွဲးလံာ်ဖိအံၤ
၁၉၉၄ အလီၢ်ခံ မ့ၢ်ပှၤလၢအဟးထီၣ်ကွံာ်လၢ ကညီတၢ်ပၢၢ်ဆၢအပူၤ လၢတၢ်
ကီတၢ်ခဲတဂၤလီၤ. အ၀ဲစံးတၢ်န့ၣ်မ့ၢ်၀ဲ ကဒဲကဒဲဘၣ်ခးလိာ်သးအံၤ
တအဲၣ်ဒိး၀ဲလၢၤဘၣ်အဃိ လီၤ. လၢတၢ်န့ၣ်အဃိ ကညီတၢ်ပၢၢ်အတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤတဖၣ်
မ့ၢ်ပှၤတဂၤလၢအအိၣ်ခိးကွၢ်၀ဲ တၢ်လီၤ.
အပူၤကွံာ်ဖဲလၢအ၀ဲဟံးမူဒါဒံးလၢ ကညီတၢ်ပၢၢ်ဆၢပူၤအကတီၢ်, တဘျီအခါ တၢ်ဟ့ၣ်၀ဲ ထံရူၢ်ကီၢ် သဲး တၢ်သိၣ်လိန့ၣ် အ၀ဲမ့ၢ်ပှၤတဂၤလၢ အဟ့ၣ်တ့ၢ်၀ဲတၢ်သိၣ်လိ ဖုမီၣ်မီၣ် စံးတ့ၢ်၀ဲ တၢ်ဃဲၤပူတ ယုၢ်န့ၣ် က့ၤကွဲး၀ဲဒ်အအိၣ်ပာ်ဃာ်သးအသိးလီၤ.
အပူၤကွံာ်ဖဲလၢအ၀ဲဟံးမူဒါဒံးလၢ ကညီတၢ်ပၢၢ်ဆၢပူၤအကတီၢ်, တဘျီအခါ တၢ်ဟ့ၣ်၀ဲ ထံရူၢ်ကီၢ် သဲး တၢ်သိၣ်လိန့ၣ် အ၀ဲမ့ၢ်ပှၤတဂၤလၢ အဟ့ၣ်တ့ၢ်၀ဲတၢ်သိၣ်လိ ဖုမီၣ်မီၣ် စံးတ့ၢ်၀ဲ တၢ်ဃဲၤပူတ ယုၢ်န့ၣ် က့ၤကွဲး၀ဲဒ်အအိၣ်ပာ်ဃာ်သးအသိးလီၤ.
တဘျီ
အခါ ကညီနီၢ်ဒီမါ၀ၤအိၣ်၀ဲခံဂၤလီၤ, အ၀ဲသ့ၣ်လဲၤ၀ဲလၢ ပှၢ်ပူၤဒီး လဲၤဃုအီၣ်၀ဲ
တၢ်ဒိး တၢ်လၣ်, သ့ၣ်တံၢ်၀ၣ်တံၢ် တဖၣ် ကဒ့အီၣ်၀ဲအဂီၢ်
လဲၤဃုအီၣ်၀ဲဒၣ်လၢအယံၤဒီးသ၀ီန့ၣ်လီၤ.
ဖဲလၢအလဲၤဃုအီၣ်၀ဲတၢ်လၢပှၢ်ပူၤအကတီၢ် ထံၣ်၀ဲသ့ၣ်ထူၣ်ဖးဒိၣ်တထူၣ်လၢ အသၣ်အိၣ်ပှဲၤ အထူၣ်ခံအဃိ, ဖဲန့ၣ်အ၀ၤတခီ ပာ်တ့ၢ်အမါဒီး ဒူလ့ဒီးဃဲာ်၀ံၤ ထီၣ်၀ဲသ့ၣ်ဖးဒိၣ်တထူၣ် အံၤ နးနးကျံၤကျံၤန့ၣ်လီၤ. ဖဲလၢအလဲၤထီၣ်တုၤလၢ သ့ၣ်အဒ့လၢအဆံးကတၢၢ်အဆၢကတီၢ် ပှၤဖီၣ်စုက၀ဲၤ တမျာ် ၆ ဂၤဟဲတုၤ၀ဲလၢ သ့ၣ်ခီၣ်ထံး၀ံၤ က၀ီီၤဃာ်၀ဲပိာ်မုၣ်ဖိလၢအအိၣ်ထဲ တဂၤအံၤဒီး မၤတရီတပါ၀ဲဒၣ်လီၤ. ပိာ်မုၣ်တဂၤအံၤ ဘၣ်တၢ်မၤတရီတပါအီၤလၢ တမျာ် ၃ ဂၤအကတီၢ် အိၣ်တ့ၢ် ၃ ဂၤတခီ အိၣ်ခိးဃာ်၀ဲ တၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢဃုာ်ဒီးစုက၀ဲၤန့ၣ်လီၤ.
ဖဲလၢအလဲၤဃုအီၣ်၀ဲတၢ်လၢပှၢ်ပူၤအကတီၢ် ထံၣ်၀ဲသ့ၣ်ထူၣ်ဖးဒိၣ်တထူၣ်လၢ အသၣ်အိၣ်ပှဲၤ အထူၣ်ခံအဃိ, ဖဲန့ၣ်အ၀ၤတခီ ပာ်တ့ၢ်အမါဒီး ဒူလ့ဒီးဃဲာ်၀ံၤ ထီၣ်၀ဲသ့ၣ်ဖးဒိၣ်တထူၣ် အံၤ နးနးကျံၤကျံၤန့ၣ်လီၤ. ဖဲလၢအလဲၤထီၣ်တုၤလၢ သ့ၣ်အဒ့လၢအဆံးကတၢၢ်အဆၢကတီၢ် ပှၤဖီၣ်စုက၀ဲၤ တမျာ် ၆ ဂၤဟဲတုၤ၀ဲလၢ သ့ၣ်ခီၣ်ထံး၀ံၤ က၀ီီၤဃာ်၀ဲပိာ်မုၣ်ဖိလၢအအိၣ်ထဲ တဂၤအံၤဒီး မၤတရီတပါ၀ဲဒၣ်လီၤ. ပိာ်မုၣ်တဂၤအံၤ ဘၣ်တၢ်မၤတရီတပါအီၤလၢ တမျာ် ၃ ဂၤအကတီၢ် အိၣ်တ့ၢ် ၃ ဂၤတခီ အိၣ်ခိးဃာ်၀ဲ တၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢဃုာ်ဒီးစုက၀ဲၤန့ၣ်လီၤ.
အ၀ၤလၢအအိၣ်လၢသ့ၣ်ခံအံၤ
ဟဲက့ၤလီၤတတုၤဒံးလၢ သ့ၣ်ခီၣ်ထံးဘၣ်န့ၣ် ပှၤအၢဖိသၢဂၤလၢ
အအိၣ်ခိးတၢ်အံၤလီၤဘၣ်က့ၤအီၤဒီး မၤတရီတပါက့ၤ၀ဲဒၣ်လီၤ. တမျာ် ၆ ဂၤအံၤ
အတၢ်လိၣ် ဘၣ်လၢပှဲၤတဘျီ တမၤသံ၀ဲပိာ်မုၣ်အံၤဘၣ်ဒီး ဃ့ၢ်ကွံာ်၀ဲလီၤ.
ပှၤအၢဖိတဖၣ် ဃ့ၢ်ကံွာ်၀ံၤအလီၢ် ခံအ၀ၤတခီ ဟဲက့ၤလီၤ၀ဲဒၣ်လၢ
သ့ၣ်ခီၣ်ထံးတုၤတဘျီ ကွၢ်ဃီၤ၀ဲအမါလၢတၢ်သးတမုာ်အပူၤ လီၤ.
အမါတခီ
က့ၤကူသိးထီၣ်က့ၤ တၢ်ကူတၢ်သိးဒီးနံၣ်၀ံၤ ကျဲးစၢးမၤမုာ်က့ၤ၀ၤသးလီၤ.
ဖဲန့ၣ်အက တီၢ် အ၀ၤစံး၀ဲ “ ပှၤအၢဖိတဖၣ် က၀ီၤဃာ်နၤဒီး မၤတရီတပါနၤ
ဂံၢ်ဘါတထဲသိးဒီးမၤနၢၤနၤ န့ၣ်ယနၢ်ပၢၢ်နၤလီၤ. ဘၣ်ဆၣ်သနာ်က့ နၤတခီ
နဖီၣ်ထီၣ်၀ဲအယီၢ်ဒ့ဒီး နသးပၣ်ဃုာ်၀ဲ မုာ်မုာ် အဃိယနၢ်ပၢၢ်နၤတသ့ဘၣ်.
နမံဒီးယၤန့ၣ် လၢနသးကပၣ်ဃုာ်ဒ်အံၤဒီးပၣ်ဃုာ်ဒီးစုဒ်အံၤန့ၣ် တအိၣ်နီတဘျီဘၣ်”
အဂ့ၢ်တဲ၀ဲအမါတၢ်သးတမုာ်အပူၤလီၤ.
http://www.freekarennews.info/2012/07/blog-post_20.html
တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤ :
ကညီတၢ်ပၢၢ်ဆၢတၢ်စံၣ်စိၤတဲစိၤ
တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤ :
လုၣ်ဖိထါဖိသနၢၣ်
