Showing posts with label ကညီတၢ်စံၣ်စိၤတဲစိၤ. Show all posts
ပှၤကညီဒီးအတၢ်ဘၣ်ကိၢ်ဘၣ်ဂီၤ
ပှၤကညီဒီးအတၢ်ဘၣ်ကိၢ်ဘၣ်ဂီၤ
ထံၣ်သရၣ်ကီၤလၤ၀ါအခီၣ်ထံးတဘျီ
ပတုၤလီၤလၢ၀့ၢ်ပသံၣ်အပူၤဒီးမုၢ်ဆ့ၣ်ထီၣ်တနံၤန့ၣ်မိၢ်ထံးအသရၣ်၀ါမံးတၢၢ်ယဲကွၢ်ပှၤတဘျးလီၤ.မ့မ့ၢ်ယတ
သ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်လၢအမၤအသးဒ်လဲၣ်ဘၣ်ဒီးကတိၤမနုၤမနုၤတဖၣ့်မၤကဒီးခံသီသၢသီန့ၣ်သရၣ်ဘံးဆၢဟဲတုၤ
လၢ၀့ၢ်မီၣ်လမဲၠၣ်တခီလၢလါဒံၣ်စ့ၢ်ဘၢၢ်ထီၣ်၇သီန့ၣ်လီၤ.အ၀ဲဒၣ်တုၤတဘျီဃီယဲထီၣ်အိၣ်သကိးပှၤလၢဂီၤခီတ
ခီန့ၣ်လီၤ.အအံၤတဘျီအံၤယသ့ၣ်နီၣ်ယသးမူာ်မူာ်နီၢ်နီၢ်လီၤ.ပတထံၣ်သရၣ်ကီၤလၤ၀ါနီတဘျီဘၣ်.ပနၢ်ဟူ
ထဲအကစီၣ်ဧိၤလီၤ.အအံၤတဘျီအံၤပထံၣ်ဒီးယကွၢ်လီၤဂာ်အဟးမးယီာ်တီာ်ယီာ်တီာ်ဒီးလီၤဂာ်ထဲထိၣ်ဒိၣ်
ဖးဒိၣ်လီၤ.သရၣ်ဘံးဆၢယဲတုၤပရူၢ်အမဲာ်ညါဒီးဆ့ၣ်နီၤလၢလီၢ်ဆ့ၣ်နီၤအပူၤ၀ံၤကတိၤတၢ်ဒီးပှၤသးပှၢ်တဖၣ်
လီၤ.ပဖံဖးဒိၣ်အသးအိၣ်မူအနံၣ်၈၀န့ၣ်အိၣ်ဒီးပှၤ,ဒီးသရၣ်ဘံးဆၢကတိၤတၢ်ဒီးအီၤဒီးစံး၀ဲ,ဖံဧၢ,နအိၣ်ဆူၣ်ဧါ
ပမိၢ်ဒီးစကိၤထူသၣ်အမါ,အပုၢ်ဒ့မုၣ်ဒီးနီၢ်ဘျဲၣ်ဒီးပှၤပိာ်မုၣ်သးပှၢ်အဂၤတဖၣ်ဒီးပှၤပိာ်ခွါတဖၣ်လဲၤ်ဆ့ၣ်နီၤ
၀းြတံးသရၣ်အလီၢ်ဆ့ၣ်နီၤဒီးကွၢ်ထံမးသရၣ်လီၤတံၢ်လီၤဆဲးလီၤ.ဖံဖးဒိၣ်ဒီးဖံတဖၣ်မ့ၢ်ပှၤသးပှၢ်သတးဒီးတ
လဲထီၣ်တရၣ်အခီၣ်ဒီးကွၢ်မး၀ဲအခီၣ်ဒုၣ်သၣ်,ဒီးကွၢ်သရၣ်အစုဒီးဖှူးလဲး၀ဲဒီးကတိၤအံၣ်အုမးတၢ်ကတိၤပြတၢၤ
မုာ်မးလၢသရၣ်အဖံး၀ါဂၤဒီးအညၣ်ကပုာ်ဂ့ၤ,ဒီးယၢၤထီၣ်မးမိၢ်ပၢ်အတၢ်ကတိၤဘၣ်ဃးပှၤကညီအပုၢ်သဒါကီၤ
လၤ၀ါကယဲအဂ့ၢ်တဖၣ်လီၤ,ဒီးတၢ်အံၤမ့ၢ်တၢ်မၤကျၢၤတၢ်စံၣ်စိၤတဲစိၤဒီးမၤလၤထီၢ်ပှဲၤထီၣ်အီၤလီၤ.
သရၣ်ဘံးဆၢကတိၤပှၤကညီအကျီာ်မ့ၢ်တလီၤကစီဒီသနာ်က့,ကတိၤ၀ဲဖဲအညီအညီသတးဒီးမိၢ်သးပှၢ်တဖၣ်
အံၤနၢ်ပၢၢ်အိီၤကိးဂၤဒဲးလီၤ.သရၣ်ကတိၤတၢ်ဒီးမိၢ်လၢအံၣ်စရ့လးအကျါတဖၣ်အံၤယံာ်မးမံမ့ၤမံသွၣ် ဒီးကဂဲၤထၢၣ်က့ၤက့ၤဆူအအိၣ်အလိၢ်န့ၣ်ပှၤကညီၤအသးအိၣ်ကွၢ်ထွဲအခံတ၀ံၤထီၣ်ဘၣ်.ပဖံဖး ဒိၣ်အဲၣ်သရၣ်တဂၤအံၤဒ်အအဲၣ်အဖိမုၣ်ဒီးအလံၤတဖၣ်န့ၣ်လီၤ.သရၣ်ဘံးဆၢအၢၣ်လီၤဒီးတဲ၀ဲကိးဂီၤကိးဟါ
ဒဲး ဒီးကတိၤတၢ်ဒီးဖံဒီးဘါထုကဖၣ်ယွၤအဂီၢ်လီၤ.
ဖံဖးဒိၣ်အသးပှၢ်အ့နၣ်၈၀လံအဃိ,ဒီးလၢအတူၢ်ဘၣ်တၢ်ကိၢ်တၢ်ဂီၤတၢ်ဘှံးတၢ်တီၢ်အသးလၢပဘၣ်ဟး၀့ၤပီၤ
လၢပှၢ်မုၢ်ပူၤဃုလါန့ၣ်ဒီးအဂံၢ်အဘါစၢ်လီၤဒီးဆါထီၣ်လီၤ.ဖံတကတိၤတၢ်လၢအတၢ်ဆါအဂ့ၢ်အါအါဘၣ်.မ့
မ့ၢ်အလံၤကသံၣ်သရၣ်ငူဒုးအီၣ်အကသံၣ်ဒီးကွၢ်အီၤလီၤ.တၢ်ဆါအီၤဒ်ပှၤသးပှၢ်အသိးလီၤ.သရၣ်ဘံးဆၢဟဲ
ကွၢ်အီၤကိးမုၢ်နံၤဒဲးလီၤ.တုၤဖံမံတန့ၢ်အါအါလၢၤဘၣ်ဒီးသရၣ်ဟ့ၣ်လီၤအကသံၣ်ဒီးစံး၀ဲဒၣ်,ယကဒုးမံဖံတ
စဲးလီၤ.ဖံအီသရၣ်အကသံၣ်၀ံၤအိၣ်သကိးဒီးအီၤတတီၤဒိၣ်ဒိၣ်ဒီးမံသပ့ၤဘၣ်အသးဖံမံဒ်န့ၣ်ဃဲးဃဲးလီၤ.ဒီး
လီၤဂာ်အအိၣ်မုာ်ထီၣ်ဖးဒိၣ်လီၤ.မ့ၢ်သနာ်က့ပှၤလၢအကွၢ်အီၤတဖၣ်သ့ၣ်ညါလၢတၢ်အကတၢၢ်န့ၣ်တမ့ၢ်တၢ်
အယံာ်လၢၤဘၣ်.
လၢခံစှၤသီဒီးဖံမံဘၣ်အသးလၢမုၢ်တချုးလီၤနုာ်ဒံးဘၣ်န့ၣ်တုၤလၢဖးဖီမုၢ်ဒီးပၢၢ်ထီၣ်က့ၤ
လီၤ.စံး၀ဲဒၣ်သါထံၣ်က့ၤသါဖိမုၣ်သဒါလၢအသံတၢ်တဘျုးနံၣ်တဂၤသါဖိအဂၤဒီးပှၤတဖၣ်လီၤ.တၢ်အံၤ၀ံၤ
ဒီးဃ့က့ၤအနံၣ်သီဆ့သီ,ခိၣ်ဖၢၣ်ကၠံၣ်,ထံဖံှၣ်တဖၣ်ဒီးမၢအဖိတဖၣ်ဒုးသိးထီၣ်က့ၤအီၤလီၤ.ယမိၢ်လဲၤမၤန့ၢ်ဒီး
ဒုးကူဒုးကၤထီၣ်က့ၤဖံ၀ံၤဒီးအတၢ်မံကဒီး၀ဲဒၣ်လီၤ.လီၤဂာ်အမုာ်ကစီဒီလီၤ.မ့မ့ၢ်တုၤလၢဂီၤတခီဆီအီၣ်ဒီး
ယမိၢ်ဒီးအဒီပုၢ်၀ဲၢ်တဖၣ်ဂဲၤထၢၣ်ဂံာ်ဘုန့ၣ်,လဲၤကွၢ်အဖံလီၤ.မ့မ့ၢ်ဖံမံဒၣ်တၢ်ဒ်အဖိအလံၤတဖၣ်ဒုမံလီၤအီၤ
န့ၣ်ဒီးတတဂဲၤတဟူးဘၣ်.
ယမိၢ်ကိးအီၤဒီးကလၢၢ်ကွၢ်၀ဲဒီးသ့ၣ်ညါလၢအဖံဟးသဒၣ်အဒဲလၢဟီၣ်ခိၣ်အံၤဒီးက့ၤ
က့ၤဆူအဟံၣ်လၢထးန့ၣ်လီၤ.အဂ့ၢ်ဒ်အံၤမ့ၢ်ယ့ၣ်ရှူးဃရံးအပျဲၢ်အဘီၣ်တဂၤဒီးဒိးဘျၢအသးလၢကၠူၣ်တၣ်လၢ
ခံယီၤမီပၢတၢ်အစိၤလၢသရၣ်အီၣ်ဖီၣ်အစုပူၤဒ်ပစံးလံတပူၤအသိးန့ၣ်လီၤ.တနံၤသီန့ၣ်လၢမုၢ်ဃ့ၢ်လီၤတခီပ
လဲၤပုာ်မံလီၤအီၤလၢတၢ်သွၣ်ခိၣ်အပူၤလီၤ.လၢခတယံာ်ဘၣ်ဒီးပဖါတံၤအဖိမုၣ်၀ဲၢ်ကိလၢအမိၢ်အိဖျဲၣ်အီၤလၢ
အတလီးဖဲကျဲလၢပဃ့ၢ်တၢ်န့ၣ်သံစ့ၢ်ကီၢ်ဒီးဘၣ်တၢ်ခူၣ်လီၤဃုာ်အီၤဒီးအဖံဖးဒိၣ်လီၤ.ဖဲ၀ဲၢ်ပသံၣ်အပူၤအံၤ,ပ
၀ဲဒၣ်ပဒူၣ်အတၢ်လုၢ်ဒိၣ်ပှ့ၤဒိၣ်,ပဖံဖးဒိၣ်ဒီးပပုၢ်မံလၢပုၢ်မံလၢပှၤဂီၢ်မုၢ်အကျါခံဂၤလီၤ.
ဖဲ၀့ၢ်ပသံၣ်အပူၤအံၤဃိၣ်တဖၣ်ဘၣ်တၢ်ဘၢၣ်ဖျိအီၤလၢကီၤလၤသုးဖိလၢအဃုကျိၣ်ဧိၤစ့ဧိၤသတးဒီးဃိၣ်အက
ပၤထူၣ်ဖျိမးကိးဖျၢၣ်ဒဲးလီၤ.ဃိၣ်အကရၢၢ်လၢအမၤတရံး၀ဲလၢအီကတဲဒီးပါ်ပဲြတီန့ၣ်,ပ၀ဲဒၣ်တဖၣ်ပစၢပပနၢ်ဖဲ
န့ၣ်ဒီးကဲထီၣ်ပနၢ်အကရၢလီၤ.ဖိကၠံကၠိတဖၣ်အတကစၢ်တအိၣ်နီတဂၤဘၣ်.ယၤယၤပှၤပှၤပလဲပဟံးန့ၢ်သ့ၣ်
ဘၣ်၀ၣ်ကျိၤဒီးပဖီအီၣ်မ့ၤလီၤ.ပဟံးန့ၢ်ထးဖျၢၣ်သလၢၣ်ထဲစုမုၢ်ဒီးပကျီတဲာ်အီၤဘၢခံပျၢ်သၢပျၢ်ဒီးပမၤနီၣ်တူးလၢ
အီၤလီၤ.ပှၤတအ့ၣ်လိာ်တၢ်နီတဂၤဘၣ်.တၢ်ဂီၤတဖၣ်ဖဲပသးပဒိကၢ်အကိာ်ဒီးဆွၣ်လီၤဃံၤကွံာ်အီၤလီၤ.
ဖဲ၀့ၢ်ပသံၣ်အသရ့ၤထံးအံၤ,ယၤဒီးယဖါတံၢ်,ဒီးသရၣ်ထူသၣ်အပုၢ်ဒီးအဖိဒီးပတံၤသကိးအဂၤခံဂၤ,ခဲလၢာ်ပ၀ဲ
ဃုဂၤပကွၢ်ပနၢ်လါဃုဘ့ၣ်ညါတုၤတၢ်မုာ်ထီၣ်ကွံၤဒီးပှၤက့ၤနီၣ်က့ၤပနၢ်ဆူခိဒီးယၤဒီးယမိၢ်ဒီးယ၀ဲၢ်တဖၣ်ပ
အိၣ်တ့ၢ်လၢ၀့ၢ်ပူၤဒီးမၤလိလံာ်လၢသရၣ်ဘံးဆၢအတၢ်မၤလိအပူၤလီၤ.
ပတုၤလီၤလၢ၀့ၢ်ပသံၣ်အပူၤတယံာ်ဘၣ်မးမးဘံးဆၢဒီးအဖိမုၣ်စၤရါဒီးမးမး၀ါမံးတၢၢ်ဒီးအဖိမုၣ်အဲနၢ်ဒီးမ့ၤရ့ၣ်
(မံၤရ့ၣ်မ့ၢ်မးမးခဲလ့ၣ်)တဖၣ်ဟဲတုၤဒီးတၢ်လီၤလးကဒီးတဘျီလၢပှၤကညီတဖၣ်ထံၣ်ဘၣ်ပှၤ၀ါမုၣ်ဒီးပှၤ၀ါဖိတ
ဖၣ်အံၤလီၤ.မးမးဘံးဆၢကတိၤပှၤကညီကျိာ်ဘၣ်ကဒီးတသးဒီးပှၤပိာ်မုၣ်ဒ်ယဖံဒီးအဂၤတဖၣ်လဲၤအိၣ်သ
ကိးအီၤကိးနံၤဒဲး ဒီး ဒိကနၣ်မးမးအတၢ်ကတိၤသဆၣ်ထီၣ်တဖၣ်လီၤ.
ဖဲပအိၣ်လၢ၀့ၢ်ပသံၣ်အပူၤလၢဃ.န.၁၈၅၂နံၣ်အကနတၢၢ်ဒီး၁၈၅၃နံၣ်အခီၣ်ထံးဒံးန့ၣ်ပထံၣ်ဘၣ်ပှၤကညီ
ဘါယွၤဖိမ့ၢ်ဂ့ၤတဘါယွၤဖိမ့ၢ်ဂ့ၤဟဲက့ၤလီၤဆူ၀့ၢ်ပူၤဒီးခီဆူထံကျိ၀့ၢ်အ၀ၢ်ဘးခီန့ၣ်ကိးမုၢ်နံၤဒဲးလီၤ.ပှၤတ
ဖၣ်အံၤဘၣ်ကိၢ်ဘၣ်ဂီၤဒ်ပ၀ဲအသိးလၢပံၤယီၤမၤအၢမၤသီအီၤဒီးဒွဲၣ်ထီၣ်ကွံာ်အဟံၣ်အဃီန့ၣ်လီၤ.မ့မ့ၢ်တုၤ
ပှၤအဲကလံးဖိကိးသြတီထီၣ်တၢ်လၢအကဟံးန့ၢ်ကွံာ်ကီၢ်ပံၤယီၤလာ်ခီ,ပသံၣ်,ဟၣ်သၣ်၀တံၣ်,ပကိ,မိၣ်တ
မး,ဟီကတး,ပျ့ၣ်,သယဲးမၠိး,တီအူ,ဖၣ်ပူၣ်,ရွ့ၣ်ကၠ့ၣ်လၢလါယနူၤအါရံၤဃ.န.၁၈၅၃နံၣ်န့ၣ်ဒီးလၢခံတခီတၢ်
ဟူးတၢ်ဂဲၤဒ်တမျိၤတမျာ်တဖၣ်အိၣ် ဒံးသနာ်က့တၢ်မုာ်ထီၣ်က့ၤဆူညါတခီပှီၢ်ပှီၢ်လီၤ.
တၢ်စူၤလီၤတခီ၀့ၢ်ပသံၣ်အတၢ်မၤလိဘၣ်တၢ်အိးထီၣ်အီၤဒီးပှၤမၤလိတၢ်သကိးသးပှၢ်,ဒ်စကီၤထူသၣ်,သရၣ်
ဖိခွ့ၣ်,သရၣ်မၠးခဲ,သရၣ်ထိၣ်လိၤ,သရၣ်ထွ့ဖိ,သရၣ်မီၣ်ယ့ၣ်,တဖၣ်ပှၤဖိၣ်သၣ်ခွါဒ်ဒံၣ်လူ,၀ဲးတါ,သၣ်ဒွ့,မၠးယၣ်,
ရွ့ၣ်ညိၣ်,စီၤတ့,ဖူကီၣ်,သၣ်ရံၣ်,နးမံ,ကျဲးဖိ,လူၣ်တူး,မၠးစိၣ်,ကၠီးခဲ,ကိၣ်ဒွ့း,ရွ့ၣ်လဲ,ဖီၣ်ကၠၣ်,ဒီးပှၤဂၤတဖၣ်တ
ဘျုးဂၤလီၤ.ပိာ်မုၣ်တဖၣ်,သရၣ်မၠးကၠီၣ်အဖိမုၣ်နီၢ်လ့ၣ်အီၣ်,သရၣ်မိၣ်ယ့ၣ်အဖိမုၣ်,နီၢ်အူ,နီၢ်ပှဲၤဒီးအဂၤတဖၣ်
တဘျုးဂၤလီၤ.ကၠိဖးဒိၣ်လွံၢ်ကြထၢ(ေလးထပ်ေကျ၁င်း)န့ၣ်ပှဲၤကတံာ်မးဒီးပှၤပိာ်မုၣ်အဟံၣ်ဖးထီလၢ၀ၣ်ခံ
ဖျၢၣ်ပှဲၤကတံာ်မးလီၤ.ပမၤလိလံာ်ဖိသၣ်လၢဖိသၣ်အတီၤ,လံာ်နီၢ်ဂံၢ်လံာ်စီဆှံလၢသးပှၢ်အတီၤဒီစူၤညါဒီး
တုၤတၢ်ယီၤထီၣ်န့ၣ်ပလီၤဖးလိာ်ပသးလီၤ.ပှၤတဖၣ်လၢအမၤလိတၢ်တဘျီအံၤအါဂၤကဲက့ၤယ့ၣ်ရူးခရံာ်
အသရၣ်လၢကီၢ်ပသံၣ်,ကီၢ်ဟီကတးကီၢ်တကူၣ်,ကီၢ်ရွ့ၣ်ကၠ့ၣ်, ဒီးကီၢ်တီအူအပူၤလီၤ.
အအံၤတဘျီအံၤပစံးလံလၢတၢ်မုာ်ထီၣ်က့ၤလံသတးဒီးတၢ်ဖံးတၢ်မၤကိးမံၤဒဲးသုးအသးဆူညါလီၤ.ဖဲအံၤအ
ကတီၢ်သၣ် ဒူဒုးနဲၣ်ယၤလၢအဲကလံးအလံာ်ခီၣ်ထံးခ့ၣ်,ဘံၣ်စံၣ် ဒီးယတိၢ်န့ၢ်အီၤဒ်န့ၣ်လီၤ.
ဃ.န.၁၈၅၃ဒီး၁၈၅
လဲၤဆူညါခီ-ဆီပိၢ်ခံဆီပနၢ်ခံ”
ဃ.န.၁၈၅၃နံၣ်ဘူးထီၣ်အကတၢၢ်အံၤ,တၢ်ကိးမံၤဒဲးမ့ၢ်တဂၢၢ်တကျၢၤသနာ်က့အဲကလံးအတၢ်ပၢဘၣ်အံၤ
လီၤဂာ်ပှၤသးပှၢ်ဟံးဘၣ်ကဘီအနီၢ်၀ံာ်ခံလီၤ.ဒီးတၢ်သုးအသးဆူညါတခီဒ်ကျဲအသိးလီၤ.မ့ၢ်ဒၣ်တၢ်ပှၤက
ညီအဂီၢ်န့ၣ်တၢ်မုာ်တၢ်ခုၣ်အိၣ်ထီၣ်က့ၤလီၤ.ဆီပိၢ်ခံဆီပနၢ်ခံန့ၣ်မ့ၢ်ပမှံၤပပှၢ်အတၢ်ကတိၤအဘၣ်လီၤ.ခဲက
နံၣ်အံၤကီၢ်ပသံၣ်အတၢ်မၤလိအိၣ်ထီၣ်က့ၤ,ကီၢ်တကူၣ်အတၢ်မၤလိအိၣ်ထီၣ်က့ၤ,တၢ်သးခုအကစီၣ်ဘၣ်
တၢ်စိာ်အီၤဆူကီၢ်ရှွ့ၣ်ကၠ့ၣ်လၢသရၣ်ဟါရံၢ်,သရၣ်မ့ၤစံၣ်ထီၣ်ဆူကစၢၢ်ခိၣ်တီအူဒီးတၢ်သးခုအကစီၣ်အကွဲၤ
သီၣ်ထီၣ်ဒီးတၢ်စံးထီၣ်ပြတၢၤယ့ၣ်ရူးအမံၤဟူထီၣ်သါလီၤ၀ဲဒၣ်လီၤ.
ကီၢ်ပသံၣ်အတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်ဖးဒိၣ်တၢတဘျီ၁၈၅၃နံၣ်န့ၣ်တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်အိၣ်၅၀ဖု,အပျဲၢ်အဘီၣ်အိၣ်၅၀၀၀ဂၤလီၤ.
ကီၢ်တကူၣ်အတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်ဖးဒိၣ်တၢတဘျီ၁၈၅၃နံၣ်လၢသ့ၣ်ဂ့ၤခိၣ်န့ၣ်အပျဲၢ်အဘီၣ်အိၣ်ဘူးဃၣ်ဃၣ်၁၄၆၇
ဂၤလီၤ.တၢ်မၤလိအိၣ်ထီၣ်လၢ၀့ၢ်တကူၣ်ကၠ့မၠ့ၣ်တဲၣ် ဒီးတၢ်မၤသုးအသးဆူည ါတခီလီၤ.
ဃ.န. ၁၈၅၄နံၣ်ဖ့ြဘူၤအါရံၤ၁၅သီကီၢ်ပသံၣ်အတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်ဖးဒိၣ်ခံဘျီတဘျီဘၣ်ဖဲကိဆူၣ်န့ၣ်အပျဲၢ်အဘီၣ်
အိၣ်လၢတၢ်သံတၢ်ပှၢ်တၢ်လီၤဆှုလီၤပလံၤတၢ်ကီတၢ်ခဲဒ်ပယၢၤထီၣ်အသိးအလီၢ်ခံန့ၣ်ဒ်မငါအသိး ၅၀၀၀
ဂၤဃၣ်ဃၣ်လီၤ.
ဃ.န.၁၈၅၃နံၣ်အကတၢၢ်တခီသရၣ်ထွ့ဖိ,သရၣ်နါယၣ်လၢကီၢ်ပသံၣ်ဒီးသရၣ်အဂၤတနီၤလၢကီၢ်တကူၣ်တ
ဖၣ်အတၢ်မၤ၀ံၤဒီးယွၤကိးက့ၤအီၤလီၤ.လၢတၢ်ခဲလၢာ်အပူၤန့ၣ်ပှၤကညီဒ်ပှၤကညီအသိးလၢတၢ်ကီတၢ်ခဲအ
ပူၤန့ၣ်ဘၣ်တၢ်ဆှၢအီၤလၢယွၤသတးဒီးဟးထီၣ်လၢအလံာ်အလဲၢ်တအိၣ်ဘၣ်ဒီးလၢတၢ်မၤအၢမၤနးအီၤအ
ပူၤတုၤလၢအလံၢ်အလဲၢ်အိၣ်ထီၣ်က့ၤဒီးပူၤဖျဲးအဒုၣ်အဒါပံၤယီၤအစုပူၤ,ဒီးလၢတၢ်ခံးကျါဆူတၢ်ကပီၤအပူၤ
လၢသူၣ်လၢသးတခီလီၤ.ဃ.န.၁၈၅၃နံၣ်မ့ၢ်ပှၤကညီအလံာ်စီဆှံအလီၢ်လံၤဒီးအသီခံကြတူၢ်လၢာ်ဘၣ်တၢ်
ပူၣ်နံးဒီးဒုးကဲထီၣ်အီၤတကြတူၢ်ဃီ,ဒီးကဲထီၣ်ပှၤကညီအတၢ်ကပီၤဒုးနဲၣ်ကျဲလၢယ့ၣ်ရူးခရံာ်အမံၤအပူၤ
လီၤ.
ဃ.န.၁၈၅၄နံၣ်မ့ၢ်,သရၣ်မးမးြဘ့းတၣ်ဒီးအဖိမုၣ်တဖၣ်သုးအတၢ်မၤလၢကီၢ်ဘျံးဒီးကီၢ်တ၀ဲၢ်ဆူတနူးဖၠူၣ်ဒီးစံၣ်
တဲၤတဲလီၤတၢ်သးခုကစီၣ်လၢပှၤကညီပှိၢ်တဖၣ်အကျါလီၤ.တနံၣ်ဃီအံၤသရၣ်မးမးသိမါသးပှၢ်တုၤလၢကီၢ်ပံၤ
ယီၤအပူၤကီၢ်တ၀ဲၣ်အလီၢ်ခံဒီးသုးအသးဒီးမၤထီၣ်သီဃရံးအတၢ်မၤလၢကီၢ်ဟီကတးအပူၤလီၤ.သရၣ်ဟါရံၢ်
စ့ၢ်ကီးမၤထီၣ်ကစၢ်အတၢ်ဖံးတၢ်မၤလၢကီၢ်ရွ့ၣ်ကၠ့ၣ်အပူၤလီၤ.
အံၤတဘျီအံၤတၢ်ကိးမံၤဒဲးဘၣ်ဃးဒီးပှၤကညီကဂ့ၤထီၣ်အဂီၢ်န့ၣ်ရဲၣ်လီၤအသးတပူၤဘၣ်တပူၤလၢရၢၢ်ခၢၣ်
ကီၢ်မုၢ်နုာ်တုၤလၢကီၢ်ပသံၣ်,ဟီကတး,ကီၢ်တကူၣ်,ကီၢ်ရွ့ၣ်ကၠ့ၣ်,တီအူတုၤလၢကီၢ်မီၣ်လမၠဲၣ်,တ၀ဲၣ်ဒီးဘျံးလၢ
ကီၢ်တနီသရံၣ်န့ၣ်ခဲလၢာ်လီၤ.ဒ်ပသးပှၢ်စံးအသိး “ဆီပိၢ်ခံဆီပနၢ်ခံ” ဒီးလဲၤသုးဆူညါတခီလီၤ.
ဟံးန့ၢ်အီၤလၢပှၤကညီဒီးအတၢ်ဘၣ်ကိၢ်ဘၣ်ဂီၤလံာ်ပူၤ
ထံၣ်သရၣ်ကီၤလၤ၀ါအခီၣ်ထံးတဘျီ
ပတုၤလီၤလၢ၀့ၢ်ပသံၣ်အပူၤဒီးမုၢ်ဆ့ၣ်ထီၣ်တနံၤန့ၣ်မိၢ်ထံးအသရၣ်၀ါမံးတၢၢ်ယဲကွၢ်ပှၤတဘျးလီၤ.မ့မ့ၢ်ယတ
သ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်လၢအမၤအသးဒ်လဲၣ်ဘၣ်ဒီးကတိၤမနုၤမနုၤတဖၣ့်မၤကဒီးခံသီသၢသီန့ၣ်သရၣ်ဘံးဆၢဟဲတုၤ
လၢ၀့ၢ်မီၣ်လမဲၠၣ်တခီလၢလါဒံၣ်စ့ၢ်ဘၢၢ်ထီၣ်၇သီန့ၣ်လီၤ.အ၀ဲဒၣ်တုၤတဘျီဃီယဲထီၣ်အိၣ်သကိးပှၤလၢဂီၤခီတ
ခီန့ၣ်လီၤ.အအံၤတဘျီအံၤယသ့ၣ်နီၣ်ယသးမူာ်မူာ်နီၢ်နီၢ်လီၤ.ပတထံၣ်သရၣ်ကီၤလၤ၀ါနီတဘျီဘၣ်.ပနၢ်ဟူ
ထဲအကစီၣ်ဧိၤလီၤ.အအံၤတဘျီအံၤပထံၣ်ဒီးယကွၢ်လီၤဂာ်အဟးမးယီာ်တီာ်ယီာ်တီာ်ဒီးလီၤဂာ်ထဲထိၣ်ဒိၣ်
ဖးဒိၣ်လီၤ.သရၣ်ဘံးဆၢယဲတုၤပရူၢ်အမဲာ်ညါဒီးဆ့ၣ်နီၤလၢလီၢ်ဆ့ၣ်နီၤအပူၤ၀ံၤကတိၤတၢ်ဒီးပှၤသးပှၢ်တဖၣ်
လီၤ.ပဖံဖးဒိၣ်အသးအိၣ်မူအနံၣ်၈၀န့ၣ်အိၣ်ဒီးပှၤ,ဒီးသရၣ်ဘံးဆၢကတိၤတၢ်ဒီးအီၤဒီးစံး၀ဲ,ဖံဧၢ,နအိၣ်ဆူၣ်ဧါ
ပမိၢ်ဒီးစကိၤထူသၣ်အမါ,အပုၢ်ဒ့မုၣ်ဒီးနီၢ်ဘျဲၣ်ဒီးပှၤပိာ်မုၣ်သးပှၢ်အဂၤတဖၣ်ဒီးပှၤပိာ်ခွါတဖၣ်လဲၤ်ဆ့ၣ်နီၤ
၀းြတံးသရၣ်အလီၢ်ဆ့ၣ်နီၤဒီးကွၢ်ထံမးသရၣ်လီၤတံၢ်လီၤဆဲးလီၤ.ဖံဖးဒိၣ်ဒီးဖံတဖၣ်မ့ၢ်ပှၤသးပှၢ်သတးဒီးတ
လဲထီၣ်တရၣ်အခီၣ်ဒီးကွၢ်မး၀ဲအခီၣ်ဒုၣ်သၣ်,ဒီးကွၢ်သရၣ်အစုဒီးဖှူးလဲး၀ဲဒီးကတိၤအံၣ်အုမးတၢ်ကတိၤပြတၢၤ
မုာ်မးလၢသရၣ်အဖံး၀ါဂၤဒီးအညၣ်ကပုာ်ဂ့ၤ,ဒီးယၢၤထီၣ်မးမိၢ်ပၢ်အတၢ်ကတိၤဘၣ်ဃးပှၤကညီအပုၢ်သဒါကီၤ
လၤ၀ါကယဲအဂ့ၢ်တဖၣ်လီၤ,ဒီးတၢ်အံၤမ့ၢ်တၢ်မၤကျၢၤတၢ်စံၣ်စိၤတဲစိၤဒီးမၤလၤထီၢ်ပှဲၤထီၣ်အီၤလီၤ.
သရၣ်ဘံးဆၢကတိၤပှၤကညီအကျီာ်မ့ၢ်တလီၤကစီဒီသနာ်က့,ကတိၤ၀ဲဖဲအညီအညီသတးဒီးမိၢ်သးပှၢ်တဖၣ်
အံၤနၢ်ပၢၢ်အိီၤကိးဂၤဒဲးလီၤ.သရၣ်ကတိၤတၢ်ဒီးမိၢ်လၢအံၣ်စရ့လးအကျါတဖၣ်အံၤယံာ်မးမံမ့ၤမံသွၣ် ဒီးကဂဲၤထၢၣ်က့ၤက့ၤဆူအအိၣ်အလိၢ်န့ၣ်ပှၤကညီၤအသးအိၣ်ကွၢ်ထွဲအခံတ၀ံၤထီၣ်ဘၣ်.ပဖံဖး ဒိၣ်အဲၣ်သရၣ်တဂၤအံၤဒ်အအဲၣ်အဖိမုၣ်ဒီးအလံၤတဖၣ်န့ၣ်လီၤ.သရၣ်ဘံးဆၢအၢၣ်လီၤဒီးတဲ၀ဲကိးဂီၤကိးဟါ
ဒဲး ဒီးကတိၤတၢ်ဒီးဖံဒီးဘါထုကဖၣ်ယွၤအဂီၢ်လီၤ.
ဖံဖးဒိၣ်အသးပှၢ်အ့နၣ်၈၀လံအဃိ,ဒီးလၢအတူၢ်ဘၣ်တၢ်ကိၢ်တၢ်ဂီၤတၢ်ဘှံးတၢ်တီၢ်အသးလၢပဘၣ်ဟး၀့ၤပီၤ
လၢပှၢ်မုၢ်ပူၤဃုလါန့ၣ်ဒီးအဂံၢ်အဘါစၢ်လီၤဒီးဆါထီၣ်လီၤ.ဖံတကတိၤတၢ်လၢအတၢ်ဆါအဂ့ၢ်အါအါဘၣ်.မ့
မ့ၢ်အလံၤကသံၣ်သရၣ်ငူဒုးအီၣ်အကသံၣ်ဒီးကွၢ်အီၤလီၤ.တၢ်ဆါအီၤဒ်ပှၤသးပှၢ်အသိးလီၤ.သရၣ်ဘံးဆၢဟဲ
ကွၢ်အီၤကိးမုၢ်နံၤဒဲးလီၤ.တုၤဖံမံတန့ၢ်အါအါလၢၤဘၣ်ဒီးသရၣ်ဟ့ၣ်လီၤအကသံၣ်ဒီးစံး၀ဲဒၣ်,ယကဒုးမံဖံတ
စဲးလီၤ.ဖံအီသရၣ်အကသံၣ်၀ံၤအိၣ်သကိးဒီးအီၤတတီၤဒိၣ်ဒိၣ်ဒီးမံသပ့ၤဘၣ်အသးဖံမံဒ်န့ၣ်ဃဲးဃဲးလီၤ.ဒီး
လီၤဂာ်အအိၣ်မုာ်ထီၣ်ဖးဒိၣ်လီၤ.မ့ၢ်သနာ်က့ပှၤလၢအကွၢ်အီၤတဖၣ်သ့ၣ်ညါလၢတၢ်အကတၢၢ်န့ၣ်တမ့ၢ်တၢ်
အယံာ်လၢၤဘၣ်.
လၢခံစှၤသီဒီးဖံမံဘၣ်အသးလၢမုၢ်တချုးလီၤနုာ်ဒံးဘၣ်န့ၣ်တုၤလၢဖးဖီမုၢ်ဒီးပၢၢ်ထီၣ်က့ၤ
လီၤ.စံး၀ဲဒၣ်သါထံၣ်က့ၤသါဖိမုၣ်သဒါလၢအသံတၢ်တဘျုးနံၣ်တဂၤသါဖိအဂၤဒီးပှၤတဖၣ်လီၤ.တၢ်အံၤ၀ံၤ
ဒီးဃ့က့ၤအနံၣ်သီဆ့သီ,ခိၣ်ဖၢၣ်ကၠံၣ်,ထံဖံှၣ်တဖၣ်ဒီးမၢအဖိတဖၣ်ဒုးသိးထီၣ်က့ၤအီၤလီၤ.ယမိၢ်လဲၤမၤန့ၢ်ဒီး
ဒုးကူဒုးကၤထီၣ်က့ၤဖံ၀ံၤဒီးအတၢ်မံကဒီး၀ဲဒၣ်လီၤ.လီၤဂာ်အမုာ်ကစီဒီလီၤ.မ့မ့ၢ်တုၤလၢဂီၤတခီဆီအီၣ်ဒီး
ယမိၢ်ဒီးအဒီပုၢ်၀ဲၢ်တဖၣ်ဂဲၤထၢၣ်ဂံာ်ဘုန့ၣ်,လဲၤကွၢ်အဖံလီၤ.မ့မ့ၢ်ဖံမံဒၣ်တၢ်ဒ်အဖိအလံၤတဖၣ်ဒုမံလီၤအီၤ
န့ၣ်ဒီးတတဂဲၤတဟူးဘၣ်.
ယမိၢ်ကိးအီၤဒီးကလၢၢ်ကွၢ်၀ဲဒီးသ့ၣ်ညါလၢအဖံဟးသဒၣ်အဒဲလၢဟီၣ်ခိၣ်အံၤဒီးက့ၤ
က့ၤဆူအဟံၣ်လၢထးန့ၣ်လီၤ.အဂ့ၢ်ဒ်အံၤမ့ၢ်ယ့ၣ်ရှူးဃရံးအပျဲၢ်အဘီၣ်တဂၤဒီးဒိးဘျၢအသးလၢကၠူၣ်တၣ်လၢ
ခံယီၤမီပၢတၢ်အစိၤလၢသရၣ်အီၣ်ဖီၣ်အစုပူၤဒ်ပစံးလံတပူၤအသိးန့ၣ်လီၤ.တနံၤသီန့ၣ်လၢမုၢ်ဃ့ၢ်လီၤတခီပ
လဲၤပုာ်မံလီၤအီၤလၢတၢ်သွၣ်ခိၣ်အပူၤလီၤ.လၢခတယံာ်ဘၣ်ဒီးပဖါတံၤအဖိမုၣ်၀ဲၢ်ကိလၢအမိၢ်အိဖျဲၣ်အီၤလၢ
အတလီးဖဲကျဲလၢပဃ့ၢ်တၢ်န့ၣ်သံစ့ၢ်ကီၢ်ဒီးဘၣ်တၢ်ခူၣ်လီၤဃုာ်အီၤဒီးအဖံဖးဒိၣ်လီၤ.ဖဲ၀ဲၢ်ပသံၣ်အပူၤအံၤ,ပ
၀ဲဒၣ်ပဒူၣ်အတၢ်လုၢ်ဒိၣ်ပှ့ၤဒိၣ်,ပဖံဖးဒိၣ်ဒီးပပုၢ်မံလၢပုၢ်မံလၢပှၤဂီၢ်မုၢ်အကျါခံဂၤလီၤ.
ဖဲ၀့ၢ်ပသံၣ်အပူၤအံၤဃိၣ်တဖၣ်ဘၣ်တၢ်ဘၢၣ်ဖျိအီၤလၢကီၤလၤသုးဖိလၢအဃုကျိၣ်ဧိၤစ့ဧိၤသတးဒီးဃိၣ်အက
ပၤထူၣ်ဖျိမးကိးဖျၢၣ်ဒဲးလီၤ.ဃိၣ်အကရၢၢ်လၢအမၤတရံး၀ဲလၢအီကတဲဒီးပါ်ပဲြတီန့ၣ်,ပ၀ဲဒၣ်တဖၣ်ပစၢပပနၢ်ဖဲ
န့ၣ်ဒီးကဲထီၣ်ပနၢ်အကရၢလီၤ.ဖိကၠံကၠိတဖၣ်အတကစၢ်တအိၣ်နီတဂၤဘၣ်.ယၤယၤပှၤပှၤပလဲပဟံးန့ၢ်သ့ၣ်
ဘၣ်၀ၣ်ကျိၤဒီးပဖီအီၣ်မ့ၤလီၤ.ပဟံးန့ၢ်ထးဖျၢၣ်သလၢၣ်ထဲစုမုၢ်ဒီးပကျီတဲာ်အီၤဘၢခံပျၢ်သၢပျၢ်ဒီးပမၤနီၣ်တူးလၢ
အီၤလီၤ.ပှၤတအ့ၣ်လိာ်တၢ်နီတဂၤဘၣ်.တၢ်ဂီၤတဖၣ်ဖဲပသးပဒိကၢ်အကိာ်ဒီးဆွၣ်လီၤဃံၤကွံာ်အီၤလီၤ.
ဖဲ၀့ၢ်ပသံၣ်အသရ့ၤထံးအံၤ,ယၤဒီးယဖါတံၢ်,ဒီးသရၣ်ထူသၣ်အပုၢ်ဒီးအဖိဒီးပတံၤသကိးအဂၤခံဂၤ,ခဲလၢာ်ပ၀ဲ
ဃုဂၤပကွၢ်ပနၢ်လါဃုဘ့ၣ်ညါတုၤတၢ်မုာ်ထီၣ်ကွံၤဒီးပှၤက့ၤနီၣ်က့ၤပနၢ်ဆူခိဒီးယၤဒီးယမိၢ်ဒီးယ၀ဲၢ်တဖၣ်ပ
အိၣ်တ့ၢ်လၢ၀့ၢ်ပူၤဒီးမၤလိလံာ်လၢသရၣ်ဘံးဆၢအတၢ်မၤလိအပူၤလီၤ.
ပတုၤလီၤလၢ၀့ၢ်ပသံၣ်အပူၤတယံာ်ဘၣ်မးမးဘံးဆၢဒီးအဖိမုၣ်စၤရါဒီးမးမး၀ါမံးတၢၢ်ဒီးအဖိမုၣ်အဲနၢ်ဒီးမ့ၤရ့ၣ်
(မံၤရ့ၣ်မ့ၢ်မးမးခဲလ့ၣ်)တဖၣ်ဟဲတုၤဒီးတၢ်လီၤလးကဒီးတဘျီလၢပှၤကညီတဖၣ်ထံၣ်ဘၣ်ပှၤ၀ါမုၣ်ဒီးပှၤ၀ါဖိတ
ဖၣ်အံၤလီၤ.မးမးဘံးဆၢကတိၤပှၤကညီကျိာ်ဘၣ်ကဒီးတသးဒီးပှၤပိာ်မုၣ်ဒ်ယဖံဒီးအဂၤတဖၣ်လဲၤအိၣ်သ
ကိးအီၤကိးနံၤဒဲး ဒီး ဒိကနၣ်မးမးအတၢ်ကတိၤသဆၣ်ထီၣ်တဖၣ်လီၤ.
ဖဲပအိၣ်လၢ၀့ၢ်ပသံၣ်အပူၤလၢဃ.န.၁၈၅၂နံၣ်အကနတၢၢ်ဒီး၁၈၅၃နံၣ်အခီၣ်ထံးဒံးန့ၣ်ပထံၣ်ဘၣ်ပှၤကညီ
ဘါယွၤဖိမ့ၢ်ဂ့ၤတဘါယွၤဖိမ့ၢ်ဂ့ၤဟဲက့ၤလီၤဆူ၀့ၢ်ပူၤဒီးခီဆူထံကျိ၀့ၢ်အ၀ၢ်ဘးခီန့ၣ်ကိးမုၢ်နံၤဒဲးလီၤ.ပှၤတ
ဖၣ်အံၤဘၣ်ကိၢ်ဘၣ်ဂီၤဒ်ပ၀ဲအသိးလၢပံၤယီၤမၤအၢမၤသီအီၤဒီးဒွဲၣ်ထီၣ်ကွံာ်အဟံၣ်အဃီန့ၣ်လီၤ.မ့မ့ၢ်တုၤ
ပှၤအဲကလံးဖိကိးသြတီထီၣ်တၢ်လၢအကဟံးန့ၢ်ကွံာ်ကီၢ်ပံၤယီၤလာ်ခီ,ပသံၣ်,ဟၣ်သၣ်၀တံၣ်,ပကိ,မိၣ်တ
မး,ဟီကတး,ပျ့ၣ်,သယဲးမၠိး,တီအူ,ဖၣ်ပူၣ်,ရွ့ၣ်ကၠ့ၣ်လၢလါယနူၤအါရံၤဃ.န.၁၈၅၃နံၣ်န့ၣ်ဒီးလၢခံတခီတၢ်
ဟူးတၢ်ဂဲၤဒ်တမျိၤတမျာ်တဖၣ်အိၣ် ဒံးသနာ်က့တၢ်မုာ်ထီၣ်က့ၤဆူညါတခီပှီၢ်ပှီၢ်လီၤ.
တၢ်စူၤလီၤတခီ၀့ၢ်ပသံၣ်အတၢ်မၤလိဘၣ်တၢ်အိးထီၣ်အီၤဒီးပှၤမၤလိတၢ်သကိးသးပှၢ်,ဒ်စကီၤထူသၣ်,သရၣ်
ဖိခွ့ၣ်,သရၣ်မၠးခဲ,သရၣ်ထိၣ်လိၤ,သရၣ်ထွ့ဖိ,သရၣ်မီၣ်ယ့ၣ်,တဖၣ်ပှၤဖိၣ်သၣ်ခွါဒ်ဒံၣ်လူ,၀ဲးတါ,သၣ်ဒွ့,မၠးယၣ်,
ရွ့ၣ်ညိၣ်,စီၤတ့,ဖူကီၣ်,သၣ်ရံၣ်,နးမံ,ကျဲးဖိ,လူၣ်တူး,မၠးစိၣ်,ကၠီးခဲ,ကိၣ်ဒွ့း,ရွ့ၣ်လဲ,ဖီၣ်ကၠၣ်,ဒီးပှၤဂၤတဖၣ်တ
ဘျုးဂၤလီၤ.ပိာ်မုၣ်တဖၣ်,သရၣ်မၠးကၠီၣ်အဖိမုၣ်နီၢ်လ့ၣ်အီၣ်,သရၣ်မိၣ်ယ့ၣ်အဖိမုၣ်,နီၢ်အူ,နီၢ်ပှဲၤဒီးအဂၤတဖၣ်
တဘျုးဂၤလီၤ.ကၠိဖးဒိၣ်လွံၢ်ကြထၢ(ေလးထပ်ေကျ၁င်း)န့ၣ်ပှဲၤကတံာ်မးဒီးပှၤပိာ်မုၣ်အဟံၣ်ဖးထီလၢ၀ၣ်ခံ
ဖျၢၣ်ပှဲၤကတံာ်မးလီၤ.ပမၤလိလံာ်ဖိသၣ်လၢဖိသၣ်အတီၤ,လံာ်နီၢ်ဂံၢ်လံာ်စီဆှံလၢသးပှၢ်အတီၤဒီစူၤညါဒီး
တုၤတၢ်ယီၤထီၣ်န့ၣ်ပလီၤဖးလိာ်ပသးလီၤ.ပှၤတဖၣ်လၢအမၤလိတၢ်တဘျီအံၤအါဂၤကဲက့ၤယ့ၣ်ရူးခရံာ်
အသရၣ်လၢကီၢ်ပသံၣ်,ကီၢ်ဟီကတးကီၢ်တကူၣ်,ကီၢ်ရွ့ၣ်ကၠ့ၣ်, ဒီးကီၢ်တီအူအပူၤလီၤ.
အအံၤတဘျီအံၤပစံးလံလၢတၢ်မုာ်ထီၣ်က့ၤလံသတးဒီးတၢ်ဖံးတၢ်မၤကိးမံၤဒဲးသုးအသးဆူညါလီၤ.ဖဲအံၤအ
ကတီၢ်သၣ် ဒူဒုးနဲၣ်ယၤလၢအဲကလံးအလံာ်ခီၣ်ထံးခ့ၣ်,ဘံၣ်စံၣ် ဒီးယတိၢ်န့ၢ်အီၤဒ်န့ၣ်လီၤ.
ဃ.န.၁၈၅၃ဒီး၁၈၅
လဲၤဆူညါခီ-ဆီပိၢ်ခံဆီပနၢ်ခံ”
ဃ.န.၁၈၅၃နံၣ်ဘူးထီၣ်အကတၢၢ်အံၤ,တၢ်ကိးမံၤဒဲးမ့ၢ်တဂၢၢ်တကျၢၤသနာ်က့အဲကလံးအတၢ်ပၢဘၣ်အံၤ
လီၤဂာ်ပှၤသးပှၢ်ဟံးဘၣ်ကဘီအနီၢ်၀ံာ်ခံလီၤ.ဒီးတၢ်သုးအသးဆူညါတခီဒ်ကျဲအသိးလီၤ.မ့ၢ်ဒၣ်တၢ်ပှၤက
ညီအဂီၢ်န့ၣ်တၢ်မုာ်တၢ်ခုၣ်အိၣ်ထီၣ်က့ၤလီၤ.ဆီပိၢ်ခံဆီပနၢ်ခံန့ၣ်မ့ၢ်ပမှံၤပပှၢ်အတၢ်ကတိၤအဘၣ်လီၤ.ခဲက
နံၣ်အံၤကီၢ်ပသံၣ်အတၢ်မၤလိအိၣ်ထီၣ်က့ၤ,ကီၢ်တကူၣ်အတၢ်မၤလိအိၣ်ထီၣ်က့ၤ,တၢ်သးခုအကစီၣ်ဘၣ်
တၢ်စိာ်အီၤဆူကီၢ်ရှွ့ၣ်ကၠ့ၣ်လၢသရၣ်ဟါရံၢ်,သရၣ်မ့ၤစံၣ်ထီၣ်ဆူကစၢၢ်ခိၣ်တီအူဒီးတၢ်သးခုအကစီၣ်အကွဲၤ
သီၣ်ထီၣ်ဒီးတၢ်စံးထီၣ်ပြတၢၤယ့ၣ်ရူးအမံၤဟူထီၣ်သါလီၤ၀ဲဒၣ်လီၤ.
ကီၢ်ပသံၣ်အတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်ဖးဒိၣ်တၢတဘျီ၁၈၅၃နံၣ်န့ၣ်တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်အိၣ်၅၀ဖု,အပျဲၢ်အဘီၣ်အိၣ်၅၀၀၀ဂၤလီၤ.
ကီၢ်တကူၣ်အတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်ဖးဒိၣ်တၢတဘျီ၁၈၅၃နံၣ်လၢသ့ၣ်ဂ့ၤခိၣ်န့ၣ်အပျဲၢ်အဘီၣ်အိၣ်ဘူးဃၣ်ဃၣ်၁၄၆၇
ဂၤလီၤ.တၢ်မၤလိအိၣ်ထီၣ်လၢ၀့ၢ်တကူၣ်ကၠ့မၠ့ၣ်တဲၣ် ဒီးတၢ်မၤသုးအသးဆူည ါတခီလီၤ.
ဃ.န. ၁၈၅၄နံၣ်ဖ့ြဘူၤအါရံၤ၁၅သီကီၢ်ပသံၣ်အတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်ဖးဒိၣ်ခံဘျီတဘျီဘၣ်ဖဲကိဆူၣ်န့ၣ်အပျဲၢ်အဘီၣ်
အိၣ်လၢတၢ်သံတၢ်ပှၢ်တၢ်လီၤဆှုလီၤပလံၤတၢ်ကီတၢ်ခဲဒ်ပယၢၤထီၣ်အသိးအလီၢ်ခံန့ၣ်ဒ်မငါအသိး ၅၀၀၀
ဂၤဃၣ်ဃၣ်လီၤ.
ဃ.န.၁၈၅၃နံၣ်အကတၢၢ်တခီသရၣ်ထွ့ဖိ,သရၣ်နါယၣ်လၢကီၢ်ပသံၣ်ဒီးသရၣ်အဂၤတနီၤလၢကီၢ်တကူၣ်တ
ဖၣ်အတၢ်မၤ၀ံၤဒီးယွၤကိးက့ၤအီၤလီၤ.လၢတၢ်ခဲလၢာ်အပူၤန့ၣ်ပှၤကညီဒ်ပှၤကညီအသိးလၢတၢ်ကီတၢ်ခဲအ
ပူၤန့ၣ်ဘၣ်တၢ်ဆှၢအီၤလၢယွၤသတးဒီးဟးထီၣ်လၢအလံာ်အလဲၢ်တအိၣ်ဘၣ်ဒီးလၢတၢ်မၤအၢမၤနးအီၤအ
ပူၤတုၤလၢအလံၢ်အလဲၢ်အိၣ်ထီၣ်က့ၤဒီးပူၤဖျဲးအဒုၣ်အဒါပံၤယီၤအစုပူၤ,ဒီးလၢတၢ်ခံးကျါဆူတၢ်ကပီၤအပူၤ
လၢသူၣ်လၢသးတခီလီၤ.ဃ.န.၁၈၅၃နံၣ်မ့ၢ်ပှၤကညီအလံာ်စီဆှံအလီၢ်လံၤဒီးအသီခံကြတူၢ်လၢာ်ဘၣ်တၢ်
ပူၣ်နံးဒီးဒုးကဲထီၣ်အီၤတကြတူၢ်ဃီ,ဒီးကဲထီၣ်ပှၤကညီအတၢ်ကပီၤဒုးနဲၣ်ကျဲလၢယ့ၣ်ရူးခရံာ်အမံၤအပူၤ
လီၤ.
ဃ.န.၁၈၅၄နံၣ်မ့ၢ်,သရၣ်မးမးြဘ့းတၣ်ဒီးအဖိမုၣ်တဖၣ်သုးအတၢ်မၤလၢကီၢ်ဘျံးဒီးကီၢ်တ၀ဲၢ်ဆူတနူးဖၠူၣ်ဒီးစံၣ်
တဲၤတဲလီၤတၢ်သးခုကစီၣ်လၢပှၤကညီပှိၢ်တဖၣ်အကျါလီၤ.တနံၣ်ဃီအံၤသရၣ်မးမးသိမါသးပှၢ်တုၤလၢကီၢ်ပံၤ
ယီၤအပူၤကီၢ်တ၀ဲၣ်အလီၢ်ခံဒီးသုးအသးဒီးမၤထီၣ်သီဃရံးအတၢ်မၤလၢကီၢ်ဟီကတးအပူၤလီၤ.သရၣ်ဟါရံၢ်
စ့ၢ်ကီးမၤထီၣ်ကစၢ်အတၢ်ဖံးတၢ်မၤလၢကီၢ်ရွ့ၣ်ကၠ့ၣ်အပူၤလီၤ.
အံၤတဘျီအံၤတၢ်ကိးမံၤဒဲးဘၣ်ဃးဒီးပှၤကညီကဂ့ၤထီၣ်အဂီၢ်န့ၣ်ရဲၣ်လီၤအသးတပူၤဘၣ်တပူၤလၢရၢၢ်ခၢၣ်
ကီၢ်မုၢ်နုာ်တုၤလၢကီၢ်ပသံၣ်,ဟီကတး,ကီၢ်တကူၣ်,ကီၢ်ရွ့ၣ်ကၠ့ၣ်,တီအူတုၤလၢကီၢ်မီၣ်လမၠဲၣ်,တ၀ဲၣ်ဒီးဘျံးလၢ
ကီၢ်တနီသရံၣ်န့ၣ်ခဲလၢာ်လီၤ.ဒ်ပသးပှၢ်စံးအသိး “ဆီပိၢ်ခံဆီပနၢ်ခံ” ဒီးလဲၤသုးဆူညါတခီလီၤ.
ဟံးန့ၢ်အီၤလၢပှၤကညီဒီးအတၢ်ဘၣ်ကိၢ်ဘၣ်ဂီၤလံာ်ပူၤ
တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤ :
ကညီတၢ်စံၣ်စိၤတဲစိၤ
,
ထံၣ်သၣ်ပၠၣ်တၢ်ကွဲးတဖၣ်
အံတူၢ်ထၣ် ဒဲက၀ီၤအဂ့ၢ်ဖုၣ်ကိာ်
ဒဲကဝီၤ အိၣ်သူၣ်လီၤသး အခီၣ်ထံး
ပဒဲကဝီၤအံၤန့ၣ်တၢ်ဆီၣ်ထွဲလၢတၢ်အီၣ် တၢ်အီတၢ်ကူတၢ်ကၤဒီးဆ့လုးယၣ်လုးဟံၣ်ဃီကသံၣ်က သီဒီး ကၠိဖိတၢ်လိာ်တဖၣ်ခီဖျိပှၤ တဂၤလၢ်လၢ်အတၢ်ဟဲမၤစၢၤ အတၢ်သးအိၣ်အဖီခိၣ်လီၤ
၂၀၀၇-၂ဝဝဂတၢ်အိၣ်သး
တၢ်ဟ့ၣ်ပှၤတၢ်အီၣ်မ့ၢ်ဝဲဟုသး, အံသၣ်,ညၣ်အုၣ်,ပဲဘီ,မိၢ်ဟဲသၣ်ဒ်တၢ်ပာ်ပနီၣ်ပှၤသးနံၣ် (၅)နံၣ် ဖီလာ်ဒီး
(၅) နံၣ်ဖီခိၣ်ဒ်တၣ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤ ပာ်ပနီၣ်ဝဲအသိးလီၤ ဖဲ၂ဝဝဂနံၣ်နိၣ်ဝ့ဘၢၣ်ကျိၣ် စ့တၢ်ဂ့ၢ်ကီလၢပှၤမၤစၢၤ တၢ်အတၢ်ဂံၢ်တၢ်ဘါစှၤလီၤအဖီခိၣ်ဒီး ကျိၣ်စ့တၢ်ဆီတလဲသးဖီခိၣ်ဒီးစးထီၣ်၂၀၀၉-၂၀၁ဝဒဲကဝီၤပဒိးန့ၣ် ဘၣ်က့ၤထဲ ဟုးသးဒီး အံသၣ်ခံကလုာ်လီၤ
၂၀၁၁ တၢ်အိၣ်သး
ဖဲလါမးရှၤပဒိးန့ၣ်ဘၣ်က့ၤ ဟုးသးနီၢ်တဂၤ (၁၃)ကံလိနီၢ်ဒိၣ်ဖိသၣ်ဂက့လိဒီးကဲထီၣ် တၢ်ဂ့ၣ်ကီလၢ က
မျၢၢ် အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ
ဒဲကဝီၤ တၢ်ဖံအီၣ်မၤအီၣ်
ဖဲခုးဖဲသံၣ်တသ့ခီဖျိန-အ-ဖအသုးအိၣ်ဆီလီၤအသးလၢ တၢ်လီၢ်တီၢ်စီၤစုၤလၢခီၣ်ကျဲ(၁) နၣ်ရံၣ် တခီ
ကီတပၤ ကီကပၤဒဲးအိၣ်ဒၣ် ကမျၢၢ်သူၣ်အီၣ်ဖျးအီၣ်ဒၣ်ဝဲတၢ်လၢ ဟံၣ်ခိၣ်ဟံၣ်လၤဒီးအိၣ်မူဒၣ် တနံၤဂီၢ် တနံၤသီလၢ ကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ဒူသဝီတကပၤ စ့ၢ်ကီးတၢ်ဃုဖံးဃုမၤတ အိၣ်နီတမံၤစ့ၢ်ကီးဘၣ်လီၤမ့မ့ၢ်လၢ ဒဲကဝီၤတဖၣ်စးထီၣ်လၢလၣ်ထၢ ဒီးခဲစးထီၣ်လၢလါဖံၤြဘူၤအါရံၣ် တုၤလါအ့ြဖ့ၣ်ဒီးပှ့ၤ အီၣ်ပှ့ၤအီ
ဟံၣ်ဃီလိၣ်ကစဲက ရဲးမ့မ့ၢ်တၢ်ဖံအီၣ်မၤအီၣ်အ ဂုၤအဂၤတအိၣ်နီတမ့ၤဘၣ်.
ဒူသဝီ ခိၣ်ဃၢၤတၢ်အိၣ်သး
၂၀၁၁နံၣ်အဂီၢ်သဝီဘူးကီးပှၤတဖၣ် ခီဖျိဘုပျိၣ်သိၣ်န့ၣ်အီၤအသိး အဝဲသ့ၣ်အတၣ်ကီတၢ်ခဲဒိၣ်န့ၢ်ပဒဲ
ကဝီၤဖိလၢ ကလဲၤခီဖျိဝဲ၂၀၁၁နံၣ်အဂီၢ်ကီကီခဲခဲန့ၣ်လီၤဒဲကဝီၤအိၣ်ထီၣ်အဂ့ၢ်ဖဲ၂၀၀၅နံၣ်ကတၢၢ် ဃၣ်ဃၣ်န-အ-ဖဒုးဆူၣ်ထီၣ်တၢ် ကထီၣ်ဒုးသုက့(၂) ဒီးတီအူကီၢ်ရ့ၣ်လၢအမၤ လီၤကလဲကွံာ်ဝဲဒ်အန့ၢ်
ဒီးတမ့ၢ်ထဲတၢ် ဖီၣ်စုကဝဲၤထံဖိကီၢ်ဖိ ပာ်ဃာ်ုစ့ၢ်ကီးထံဖိကီၢ်ဖိပာ် ဃုာ်စ့ၢ်ကီးဖဲ၂၀၀၆လါဖ့ၤြဘူၤအါရံၣ် အပုၤန-အ-ဖသုးပဒိၣ်ဒီၣ်တဲာ်ကွံာ်တၢ်လဲၤ လဲၤထီၣ်က့ၤလီၤတဲာ်တဲာ်ပျုပျု အဃိကမျၢၢ်ဘၣ်သုးအလီၢ်တဒူၣ် ဘၣ်တဒူၣ်တသဝီဘၣ်တသဝီဒီးဟဲထီၣ်သုးအလီၢ်ဆု ကီၢ်ကၠီၣ်တဲာ်ထံဆၢ ကီၢ်ဆၢဒီးနာ်ုလီၤအိၣ်က ဒုလၢကီၢ်ကၠီၣ်တဲာ်ပှၤ ဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဒဲကဝီၤပူၤတၢ်ဒုး အိၣ်ထီၣ်မဲၢ်ရၢ်မိၢ်သ့ၣ်ဖိ လါ၂၀၀၆ လါမးရှး ကီၢ်ကၠီၣ်တဲာ်ပဒိၣ်ပတုာ်ကွံာ် တၢ်တူာ်လိာ်ပှၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲလၢ အနာ်ုအသီအဃိလီၤ
ဒဲကဝီၤ စးထီၣ်အိၣ်ထီၣ်
ဖဲလါအ့ြဖ့ၣ်(၃)သီနံၤကမျၢၢ်လၢ အအိၣ်လၢအူဒါကျိအူဝဲၤကျိတဖၣ်ပာ်ဖှိၣ်ထီၣ်အသး ဒ်ခိၢ်နၢ်တၢ်ပာ်ပနီၣ် ပှၤလီၢ်အိၣ်ကမှံဒဲကဝီၤ တၢ်လီၢ်မ့ၢ်ဝဲအံတူာ်ထၣ်အဃိဟဲလီၤ တစဲးဘှီတၢ်ဆါဟံၣ်ပြတီာ်ခူၣ်တၢ်ဟးလီၢ်
ဒီး သူၣ်ထီၣ်ဟံၣ်ဃီလၢဒူၣ်ဖိထၢဖိလၢ ကဟဲလီၤအိၣ်ကသ့အဂီၢ်ဒီး တၢ်တ့ထီၣ်ဘှီထီၣ်တကီးတဖျၢၣ်ဘၣ်
တဖျၢၣ် ဖဲလါအ့ြဖ့ၣ်(၁၀)သီဒုးအိၣ်ထီၣ်တၢ်ကဲထီၣ် လိာ်ထီၣ်ကမံးတံာ်ဖိတဖုလၢအသီ(၁၀) အတီၢ်ပူၤဟံၣ်
လၢတၢ်ဘှီအီၤဒီး ကဘၣ်ဘှီထီၣ်အသီ ကဘၣ်အိၣ်တကပၤတဖျၢၣ်ဘၣ်တဖျၢၣ်ဒီး ဖဲ၂၁-၄-၂၀၀၆ အနံၤ
ဒုးအိၣ်ထီၣ်ဒဲကဝီၤပၢဆှၢတၢ် ကမံတံာ်ဒီးအံတူာ်ထၣ် ဒဲကဝီၤဘၣ်တၢ်ပာ်ဂၢၢ်ပာ်ကျၢၤ အခိၣ်အနၢ်န့ၣ်လီၤ.
ပှၤလီၢ်အိၣ်ကမှံ ဒဲကဝီၤအံတူာ်ထၣ်မ့ၢ်ဝဲ
ကညီကီၢ်စဲၣ်ပုၤဒဲကဝီၤခံဖျၢၣ်တဖျၢၣ်လၢ အအိၣ်သူၣ်လီၤအသးဖဲမာ်ုြတီၤကီၢ်ရ့ၣ်ဘုသိၣ်ကီၢ်ဆၣ် ဒီးခီပူ
ကရူၢ်ဒီးဖးဟဲကရူၢ်အဆၢတီတီ ဖဲဃိာ်လိာ်ကျိအနံၤလၢအအိၣ်စီၤစုၤဒီး ကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ကီၢ်သီၣ်လဲထၣ်
တၢ်လီၢ်တၢ်ဒ့စၢၤချံတၢ်လဲၤတနၣ်ရံၣ်တခီဃၣ်ဃၣ်ဒီး ကဲထီၣ်တၢ်ဆှၢထီၣ်ဆှၢလီၤဝံစိာ်တီဆှၢ လၢခိၢ်နၢ်
ဒီးပှၤသူၣ်အိၣ်သး အိၣ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤတၢ်လၢ ကျဲကိးကပၤဒဲးညီဝဲအဃိကဲထီၣ်တၣ်ဂံၢ်ဆူၣ်လၢဒဲကဝီၤ ဝံစိာ်တီဆှၢပဂီၢ်ဒိၣ်မးလီၤဒီး တမှံၤတပျီၤလၢ ကီၢ်ချၢတဖၣ်ဟဲဟ့ၣ်တၢ်မၤ ဘူၣ်မၤစၢၤတၢ်လၢအနီၢ်ကစၢ်
ဒၣ်ဝဲတၢ်ြတီအီၤ တအိၣ်ဘၣ်ဒီးဖဲ ၂၀၁၀-၂၀၁၁တၢ်မၤလိန့ၣ်အပူၤလၢဒဲကဝီၤပုၤအံၤကၠိအိၣ်အါထီၣ်
ဝဲ(၂) ဖျၢၣ်လၢ အမ့ၢ်(တီၤဖုၣ်ကၠိတဖျၢၣ်) အိၣ် သူၣ်လီၤ အသးလၢ ဖဲကဝီၤဒ့(၁) ၀ၣ်ကျ့ၣ်ထၣ်တီၤဖုၣ်ကၠိ
ဒီး ကၠိဖိကအိၣ်ဝဲ(၅၀) ဃၣ်ဃၣ်န့ၣ်လီၤကၠိအဂၤတဖျၢၣ်လၢ အအိၣ်ထီၣ်မ့ၢ်ဝဲ (ကီၢ်လါဟ့ကညီသးစၢ်
ကတီၤဆိကၠိ) ကၠိအံၤမ့ၢ်ဝဲတီၤဒိၣ်တာ်ုကၠိတဖျၢၣ် အိၣ်သူၣ်လီၤအသးဖဲ ကဝီၤဒ့(၁)အပူၤဒီးကၠိဖိနီၢ်ဂံၢ်အိၣ်
ဝဲ (၃၁)ဂၤလီၤကၠိတဖျၢၣ်ဒီးတဖျၢၣ်ပထံၣ်လၢ ဒဲကဝီၤအတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအိၣ်အသိးလဲၤ အစးဘၣ်ဂ့ၢ်ဘၣ် ဝီကစီဒီးလီၤအဝဲအံၤမ့ၢ်အံတာ်ူထၣ်ဒဲ ကဝီၤတၢ်ကူၣ်ဘၣ်ကူၣ်သ့ဒီး ကၠိကီၣ်တဖၣ်တၢ်အိၣ်သးလၢ ပကွဲးပာ်ဖျါထီၣ်အီၤ န့ၣ်လီၤ.
တၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့
လၢဒဲကဝီၤတၢ်အိၣ်ဆူၣ် အိၣ်ချ့အဂီၢ် ပအိၣ်ဒီးပတၢ်ဆါဟံၣ်, ပှၤကွၢ်ထွဲဒဲကဝီၤတၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့အိၣ်ဝဲ
ဖဲ အပတီၢ်အိၣ်ဝဲ အသိးလီၤ. မ့မ့ၢ်တၢ်ဆါလၢ ပအတီၢ်ထီထီၣ် တုၤဘၣ် ပွဲး ဘၣ်ကါဒီး ပှၤလၢ နးနးတဖၣ် ပဃ့တၢ်မၤစၢၤလၢ မဲၢ်လးအူဒဲကဝီၤလၢ အအိၣ်ဘူးကတၢၢ် ဒီၤပှၤဒီးပဆှၢပှၤဆါတဖၣ် တသ့ဖဲအသ့
ချုးဆၢချုးကတီၢ်လီၤ. မဲၢ်လးအူးဒဲကဝီၤအံၤ ပဘၣ်လဲၤ လၢ ချံကျဲကအိၣ် ၅နၢ်ရံၣ်ကျဲလီၤ.
ဒဲကဝီၤကမံာ်တံာ်တၢ်မၤလိ
မၤသကိးတၢ်ဒီး ဒဲကဝီၤကညီပိာ်မာ်ုကရၢ, ကညီသးစၢ်ကရၢ,ဘူၣ်ဘါကရၢဒီး ကညီကၠိဖိပှာ်ဘျးစဲကရူၢ် တဖၣ်ဒ်တၢ်အိၣ်သးအဖီခိၣ်ဒ် အလီၢ်အိၣ်ဝဲအသိးလီၤ
ဒဲကဝီၤခိၣ်တဆီဘၣ်တဆီ
၂၀၀၆-၂၀၀၇ သရၣ်ဖံထၢၣ်
၂၀၀၇-၂၀၀၈ သးပှၢ်ဝါဂ့ၤထူ
၂၀၀၈-၂၀၀၉ သရၣ်ဆ့ပျိၢ်ဝါ
၂၀၀၉-၂၀၁၀ သးပှၢ်ဝါဘ့ၣ်ထူ
တၢ်ဖီၣ်လိာ်စုမၤသကိးတၢ်ဒီး ဒူသဝီခိၣ်ဃၢၤ
၂၀၁ဝနံၣ်ဒူဝသီခိၣ်ဃၢၤ ၄ ဖျၢၣ်ခီဖျိတၢ်အီၣ်မိၣ်ပှၢ်ဟုသး တၢ်လိာ်အဖီခိၣ်ဒဲကဝီၤ ကမံတံာ် ကရူၢ်ကရၢဒီး ဒဲကဝီၤ ကမျၢၢ်ပအိၣ်ဖှိၣ်ဆၢတဲာ်လၢ လါအီကာ်ူတုၤ လါအီကထိဘၢၣ်ပထၢဖှိၣ်ပှၤတဂၤ တၢ်အီၣ်ဟုးသးတဒၢ ပထၢဖှိၣ်တၢ်နုၢ်ထံလၢ ဒၢတဘၣ်လၢ (၃)လါအတီၢ်ပူၤပာ်ဖှိၣ်ဟ့ၣ်နီၤ လီၤက့ၤဒူသဝီ ၄ဖျၢၣ်လၢတ
ဒူၣ်ဟူးသး၃ဒၢဒီး အဝဲသ့ၣ်လဲၤခီဖျိဝဲ၂၀၁ဝနံၣ်ကတၢၢ်ဂ့ၤဂ့ၤလီၤ. မ့မ့ၢ်၂၀၁ဝနံၣ်ပကပာ်ဖှိၣ် ဒဲကဝီၤက
မျၢၢ် အနၢ်သးအိၣ်တသ့တ ညီလၢၤဘၣ်မ့ၢ်လၢ ကမျၢၢ်တၢ်အီၣ်စှၤလီၤအဃိအနီၢ်ကစၢ်ဒၣ်ဝဲ အဂီၢ်ဒၣ်လဲာ်
ကဲထီၣ်တၢ်ကီတၢ်ခဲ စ့ၢ်ကီးအဃိလီၤ.
အံတူၢ်ထၣ် ဒဲကဝီၤ
တၢ်ကူၣ်ဘၣ်ကူၣ်သ့ တၢ်အိၣ်သးအံတူၣ်ထၣ်ဒဲကဝီၤအံၤ ဘၣ်တၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်အီၤဖဲ ၂၀၀၆နံၣ်လါအ့ြဖ့ၣ်
(၆) သီအနံၣ်န့ၣ်လီၤ. အိၣ်သူၣ် လီၤအသး ဖဲကီၢ်ပယီၤ ကီၠၣ်တဲၣ်ကီၢ်ဆၢဃိၣ်လိာ်ကျိကၢၢ်နံၤလၢ ကီၢ်
ပယီၤတကပၤန့ၣ်လီၤ. ဖဲ၂၀၀၆နံၣ် အပူၤ နီၣ်ဂံၢ်အိၣ် (၁၅၀၀) ဂၤဘျဲၣ်ဘၣ်ဆၣ်ခဲအံၤပှၤနီၢ် ဂံၢ်အိၣ် (၄၀၀၀)ဘျဲၣ်န့ၣ်လီၤ.စးထိၣ်လၢတၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်အီၤ လံၤလံၤတၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်ဒီး ပာ်လီၤစ့ၢ်ကီးကၠိကီၣ်
ဒီး ကူၣ်သ့ပှၤမၤတၢ်ဖိတ ဘျီ ဃီန့ၣ်လီၤ. ဖဲ၂၀၀၆ နံၣ်အပူၤဘၣ်ထွဲဒဲကဝီၤတၢ်ကူၣ် ဘၣ်ကူၣ်သ့သရၣ်
ဖုဂှါ ကၠံဟံး မူဒါဒီး ပၢဆှၢရဲၣ် ကျဲၤ ဝဲန့ၣ်လီၤ. တုၤလီၤလၢ၂ဝဝဂနံၣ်အပူၤသရၣ်ဖုရှဂှါလဲၤဆူကီၢ်ချၢ
အဃိဘၣ်တၢ်ဃုထၢထီၣ်က့ၤ သရၣ် လီၤလၤဒိၣ်လၢကပၢ ဆှၢရဲၣ်ကျဲၤဘၣ်ထွဲဒဲကဝီၤ တၢ်ကူၣ်ဘၣ်
ကူၣ်သ့တကပၤ ဒ်ဒဲကဝီၤကူၣ်သ့မူဒါခိၣ်တဂၤအသိး တုၤလီၤခဲအံၤန့ၣ်လီၤ.
ဖဲဒဲကဝီၤစးထီၣ်သီအခါကၠိအိၣ်ထဲတဖျၢၣ်လၢ အမ့ၢ်တီၤခၢၣ်သးကၠိဒီးကၠိဖိအိၣ်ထဲ (၃၀၀)ဘျဲၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢခံတနံၣ်(၂၀၀၇)နံၣ်အပူၤတီၤခၢၣ်သးကၠိအံၤဘၣ်တၢ်သုးထီၣ် ဆူတီၤထီကၠိဒီးကၠိဖိနီၣ်ဂံၢ်အိၣ်(၈၀၀) ဘျဲၣ်အ မဲာ်ညါလၢကဝီၤဒ့(၆) တခီတၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်စ့ၢ်ကီးတီၤဖုၣ်ကၠိတဖျၢၣ်ဒီးကၠိဖိတီၣ်ဂံၢ်အိၣ်(၁၀၀)
ဃၣ်ဃၣ်န့ၣ်လီၤ.
လၢခံတနံၣ်(၂၀၀၈) အပူၤကဝီၤဒ့ (၆)တီၤဖုၣ်ကၠိအံၤဘၣ်တၢ်သုးထီၣ် ဆူတီၤခၢၣ်သးကၠိခဲ အံၤဘၣ်တၢ်
သုးထီ ထီၣ် ဆူတီၤထီကၠိအပတီၢ်ဒီးကၠိဖိကအိၣ်ဝဲ (၂၀၀)ဘျဲၣ်န့ၣ်လီၤ.မ့မ့ၢ်လၢအံတူၣ်ထၣ် တီၤထီကၠိ
တဖျၢၣ်တနံၣ်ဒီး တနံၣ်ကၠိဖိနီၣ်ဂံၢ် အါထီၣ် တစဲးဘၣ်တစဲးတုၤလီၤလၢ၂၀၁၀-၂၀၁၁ တၢ်မၤလိနံၣ်အံၤ ကၠိဖိနီၣ်ဂံၢ်အိၣ်ဝဲ (၁၁၈၃) ဂၤန့ၣ်လီၤ.
(ဟံးန့ၢ်အီၤလၢကညီကၠိဖိပှာ်ဘျးစဲကရူၢ်ပှာ်ယဲၤသန့ပူၤ)
ပဒဲကဝီၤအံၤန့ၣ်တၢ်ဆီၣ်ထွဲလၢတၢ်အီၣ် တၢ်အီတၢ်ကူတၢ်ကၤဒီးဆ့လုးယၣ်လုးဟံၣ်ဃီကသံၣ်က သီဒီး ကၠိဖိတၢ်လိာ်တဖၣ်ခီဖျိပှၤ တဂၤလၢ်လၢ်အတၢ်ဟဲမၤစၢၤ အတၢ်သးအိၣ်အဖီခိၣ်လီၤ
၂၀၀၇-၂ဝဝဂတၢ်အိၣ်သး
တၢ်ဟ့ၣ်ပှၤတၢ်အီၣ်မ့ၢ်ဝဲဟုသး, အံသၣ်,ညၣ်အုၣ်,ပဲဘီ,မိၢ်ဟဲသၣ်ဒ်တၢ်ပာ်ပနီၣ်ပှၤသးနံၣ် (၅)နံၣ် ဖီလာ်ဒီး
(၅) နံၣ်ဖီခိၣ်ဒ်တၣ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤ ပာ်ပနီၣ်ဝဲအသိးလီၤ ဖဲ၂ဝဝဂနံၣ်နိၣ်ဝ့ဘၢၣ်ကျိၣ် စ့တၢ်ဂ့ၢ်ကီလၢပှၤမၤစၢၤ တၢ်အတၢ်ဂံၢ်တၢ်ဘါစှၤလီၤအဖီခိၣ်ဒီး ကျိၣ်စ့တၢ်ဆီတလဲသးဖီခိၣ်ဒီးစးထီၣ်၂၀၀၉-၂၀၁ဝဒဲကဝီၤပဒိးန့ၣ် ဘၣ်က့ၤထဲ ဟုးသးဒီး အံသၣ်ခံကလုာ်လီၤ
၂၀၁၁ တၢ်အိၣ်သး
ဖဲလါမးရှၤပဒိးန့ၣ်ဘၣ်က့ၤ ဟုးသးနီၢ်တဂၤ (၁၃)ကံလိနီၢ်ဒိၣ်ဖိသၣ်ဂက့လိဒီးကဲထီၣ် တၢ်ဂ့ၣ်ကီလၢ က
မျၢၢ် အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ
ဒဲကဝီၤ တၢ်ဖံအီၣ်မၤအီၣ်
ဖဲခုးဖဲသံၣ်တသ့ခီဖျိန-အ-ဖအသုးအိၣ်ဆီလီၤအသးလၢ တၢ်လီၢ်တီၢ်စီၤစုၤလၢခီၣ်ကျဲ(၁) နၣ်ရံၣ် တခီ
ကီတပၤ ကီကပၤဒဲးအိၣ်ဒၣ် ကမျၢၢ်သူၣ်အီၣ်ဖျးအီၣ်ဒၣ်ဝဲတၢ်လၢ ဟံၣ်ခိၣ်ဟံၣ်လၤဒီးအိၣ်မူဒၣ် တနံၤဂီၢ် တနံၤသီလၢ ကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ဒူသဝီတကပၤ စ့ၢ်ကီးတၢ်ဃုဖံးဃုမၤတ အိၣ်နီတမံၤစ့ၢ်ကီးဘၣ်လီၤမ့မ့ၢ်လၢ ဒဲကဝီၤတဖၣ်စးထီၣ်လၢလၣ်ထၢ ဒီးခဲစးထီၣ်လၢလါဖံၤြဘူၤအါရံၣ် တုၤလါအ့ြဖ့ၣ်ဒီးပှ့ၤ အီၣ်ပှ့ၤအီ
ဟံၣ်ဃီလိၣ်ကစဲက ရဲးမ့မ့ၢ်တၢ်ဖံအီၣ်မၤအီၣ်အ ဂုၤအဂၤတအိၣ်နီတမ့ၤဘၣ်.
ဒူသဝီ ခိၣ်ဃၢၤတၢ်အိၣ်သး
၂၀၁၁နံၣ်အဂီၢ်သဝီဘူးကီးပှၤတဖၣ် ခီဖျိဘုပျိၣ်သိၣ်န့ၣ်အီၤအသိး အဝဲသ့ၣ်အတၣ်ကီတၢ်ခဲဒိၣ်န့ၢ်ပဒဲ
ကဝီၤဖိလၢ ကလဲၤခီဖျိဝဲ၂၀၁၁နံၣ်အဂီၢ်ကီကီခဲခဲန့ၣ်လီၤဒဲကဝီၤအိၣ်ထီၣ်အဂ့ၢ်ဖဲ၂၀၀၅နံၣ်ကတၢၢ် ဃၣ်ဃၣ်န-အ-ဖဒုးဆူၣ်ထီၣ်တၢ် ကထီၣ်ဒုးသုက့(၂) ဒီးတီအူကီၢ်ရ့ၣ်လၢအမၤ လီၤကလဲကွံာ်ဝဲဒ်အန့ၢ်
ဒီးတမ့ၢ်ထဲတၢ် ဖီၣ်စုကဝဲၤထံဖိကီၢ်ဖိ ပာ်ဃာ်ုစ့ၢ်ကီးထံဖိကီၢ်ဖိပာ် ဃုာ်စ့ၢ်ကီးဖဲ၂၀၀၆လါဖ့ၤြဘူၤအါရံၣ် အပုၤန-အ-ဖသုးပဒိၣ်ဒီၣ်တဲာ်ကွံာ်တၢ်လဲၤ လဲၤထီၣ်က့ၤလီၤတဲာ်တဲာ်ပျုပျု အဃိကမျၢၢ်ဘၣ်သုးအလီၢ်တဒူၣ် ဘၣ်တဒူၣ်တသဝီဘၣ်တသဝီဒီးဟဲထီၣ်သုးအလီၢ်ဆု ကီၢ်ကၠီၣ်တဲာ်ထံဆၢ ကီၢ်ဆၢဒီးနာ်ုလီၤအိၣ်က ဒုလၢကီၢ်ကၠီၣ်တဲာ်ပှၤ ဘၣ်ကီဘၣ်ခဲဒဲကဝီၤပူၤတၢ်ဒုး အိၣ်ထီၣ်မဲၢ်ရၢ်မိၢ်သ့ၣ်ဖိ လါ၂၀၀၆ လါမးရှး ကီၢ်ကၠီၣ်တဲာ်ပဒိၣ်ပတုာ်ကွံာ် တၢ်တူာ်လိာ်ပှၤဘၣ်ကီဘၣ်ခဲလၢ အနာ်ုအသီအဃိလီၤ
ဒဲကဝီၤ စးထီၣ်အိၣ်ထီၣ်
ဖဲလါအ့ြဖ့ၣ်(၃)သီနံၤကမျၢၢ်လၢ အအိၣ်လၢအူဒါကျိအူဝဲၤကျိတဖၣ်ပာ်ဖှိၣ်ထီၣ်အသး ဒ်ခိၢ်နၢ်တၢ်ပာ်ပနီၣ် ပှၤလီၢ်အိၣ်ကမှံဒဲကဝီၤ တၢ်လီၢ်မ့ၢ်ဝဲအံတူာ်ထၣ်အဃိဟဲလီၤ တစဲးဘှီတၢ်ဆါဟံၣ်ပြတီာ်ခူၣ်တၢ်ဟးလီၢ်
ဒီး သူၣ်ထီၣ်ဟံၣ်ဃီလၢဒူၣ်ဖိထၢဖိလၢ ကဟဲလီၤအိၣ်ကသ့အဂီၢ်ဒီး တၢ်တ့ထီၣ်ဘှီထီၣ်တကီးတဖျၢၣ်ဘၣ်
တဖျၢၣ် ဖဲလါအ့ြဖ့ၣ်(၁၀)သီဒုးအိၣ်ထီၣ်တၢ်ကဲထီၣ် လိာ်ထီၣ်ကမံးတံာ်ဖိတဖုလၢအသီ(၁၀) အတီၢ်ပူၤဟံၣ်
လၢတၢ်ဘှီအီၤဒီး ကဘၣ်ဘှီထီၣ်အသီ ကဘၣ်အိၣ်တကပၤတဖျၢၣ်ဘၣ်တဖျၢၣ်ဒီး ဖဲ၂၁-၄-၂၀၀၆ အနံၤ
ဒုးအိၣ်ထီၣ်ဒဲကဝီၤပၢဆှၢတၢ် ကမံတံာ်ဒီးအံတူာ်ထၣ် ဒဲကဝီၤဘၣ်တၢ်ပာ်ဂၢၢ်ပာ်ကျၢၤ အခိၣ်အနၢ်န့ၣ်လီၤ.
ပှၤလီၢ်အိၣ်ကမှံ ဒဲကဝီၤအံတူာ်ထၣ်မ့ၢ်ဝဲ
ကညီကီၢ်စဲၣ်ပုၤဒဲကဝီၤခံဖျၢၣ်တဖျၢၣ်လၢ အအိၣ်သူၣ်လီၤအသးဖဲမာ်ုြတီၤကီၢ်ရ့ၣ်ဘုသိၣ်ကီၢ်ဆၣ် ဒီးခီပူ
ကရူၢ်ဒီးဖးဟဲကရူၢ်အဆၢတီတီ ဖဲဃိာ်လိာ်ကျိအနံၤလၢအအိၣ်စီၤစုၤဒီး ကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ကီၢ်သီၣ်လဲထၣ်
တၢ်လီၢ်တၢ်ဒ့စၢၤချံတၢ်လဲၤတနၣ်ရံၣ်တခီဃၣ်ဃၣ်ဒီး ကဲထီၣ်တၢ်ဆှၢထီၣ်ဆှၢလီၤဝံစိာ်တီဆှၢ လၢခိၢ်နၢ်
ဒီးပှၤသူၣ်အိၣ်သး အိၣ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤတၢ်လၢ ကျဲကိးကပၤဒဲးညီဝဲအဃိကဲထီၣ်တၣ်ဂံၢ်ဆူၣ်လၢဒဲကဝီၤ ဝံစိာ်တီဆှၢပဂီၢ်ဒိၣ်မးလီၤဒီး တမှံၤတပျီၤလၢ ကီၢ်ချၢတဖၣ်ဟဲဟ့ၣ်တၢ်မၤ ဘူၣ်မၤစၢၤတၢ်လၢအနီၢ်ကစၢ်
ဒၣ်ဝဲတၢ်ြတီအီၤ တအိၣ်ဘၣ်ဒီးဖဲ ၂၀၁၀-၂၀၁၁တၢ်မၤလိန့ၣ်အပူၤလၢဒဲကဝီၤပုၤအံၤကၠိအိၣ်အါထီၣ်
ဝဲ(၂) ဖျၢၣ်လၢ အမ့ၢ်(တီၤဖုၣ်ကၠိတဖျၢၣ်) အိၣ် သူၣ်လီၤ အသးလၢ ဖဲကဝီၤဒ့(၁) ၀ၣ်ကျ့ၣ်ထၣ်တီၤဖုၣ်ကၠိ
ဒီး ကၠိဖိကအိၣ်ဝဲ(၅၀) ဃၣ်ဃၣ်န့ၣ်လီၤကၠိအဂၤတဖျၢၣ်လၢ အအိၣ်ထီၣ်မ့ၢ်ဝဲ (ကီၢ်လါဟ့ကညီသးစၢ်
ကတီၤဆိကၠိ) ကၠိအံၤမ့ၢ်ဝဲတီၤဒိၣ်တာ်ုကၠိတဖျၢၣ် အိၣ်သူၣ်လီၤအသးဖဲ ကဝီၤဒ့(၁)အပူၤဒီးကၠိဖိနီၢ်ဂံၢ်အိၣ်
ဝဲ (၃၁)ဂၤလီၤကၠိတဖျၢၣ်ဒီးတဖျၢၣ်ပထံၣ်လၢ ဒဲကဝီၤအတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအိၣ်အသိးလဲၤ အစးဘၣ်ဂ့ၢ်ဘၣ် ဝီကစီဒီးလီၤအဝဲအံၤမ့ၢ်အံတာ်ူထၣ်ဒဲ ကဝီၤတၢ်ကူၣ်ဘၣ်ကူၣ်သ့ဒီး ကၠိကီၣ်တဖၣ်တၢ်အိၣ်သးလၢ ပကွဲးပာ်ဖျါထီၣ်အီၤ န့ၣ်လီၤ.
တၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့
လၢဒဲကဝီၤတၢ်အိၣ်ဆူၣ် အိၣ်ချ့အဂီၢ် ပအိၣ်ဒီးပတၢ်ဆါဟံၣ်, ပှၤကွၢ်ထွဲဒဲကဝီၤတၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့အိၣ်ဝဲ
ဖဲ အပတီၢ်အိၣ်ဝဲ အသိးလီၤ. မ့မ့ၢ်တၢ်ဆါလၢ ပအတီၢ်ထီထီၣ် တုၤဘၣ် ပွဲး ဘၣ်ကါဒီး ပှၤလၢ နးနးတဖၣ် ပဃ့တၢ်မၤစၢၤလၢ မဲၢ်လးအူဒဲကဝီၤလၢ အအိၣ်ဘူးကတၢၢ် ဒီၤပှၤဒီးပဆှၢပှၤဆါတဖၣ် တသ့ဖဲအသ့
ချုးဆၢချုးကတီၢ်လီၤ. မဲၢ်လးအူးဒဲကဝီၤအံၤ ပဘၣ်လဲၤ လၢ ချံကျဲကအိၣ် ၅နၢ်ရံၣ်ကျဲလီၤ.
ဒဲကဝီၤကမံာ်တံာ်တၢ်မၤလိ
မၤသကိးတၢ်ဒီး ဒဲကဝီၤကညီပိာ်မာ်ုကရၢ, ကညီသးစၢ်ကရၢ,ဘူၣ်ဘါကရၢဒီး ကညီကၠိဖိပှာ်ဘျးစဲကရူၢ် တဖၣ်ဒ်တၢ်အိၣ်သးအဖီခိၣ်ဒ် အလီၢ်အိၣ်ဝဲအသိးလီၤ
ဒဲကဝီၤခိၣ်တဆီဘၣ်တဆီ
၂၀၀၆-၂၀၀၇ သရၣ်ဖံထၢၣ်
၂၀၀၇-၂၀၀၈ သးပှၢ်ဝါဂ့ၤထူ
၂၀၀၈-၂၀၀၉ သရၣ်ဆ့ပျိၢ်ဝါ
၂၀၀၉-၂၀၁၀ သးပှၢ်ဝါဘ့ၣ်ထူ
တၢ်ဖီၣ်လိာ်စုမၤသကိးတၢ်ဒီး ဒူသဝီခိၣ်ဃၢၤ
၂၀၁ဝနံၣ်ဒူဝသီခိၣ်ဃၢၤ ၄ ဖျၢၣ်ခီဖျိတၢ်အီၣ်မိၣ်ပှၢ်ဟုသး တၢ်လိာ်အဖီခိၣ်ဒဲကဝီၤ ကမံတံာ် ကရူၢ်ကရၢဒီး ဒဲကဝီၤ ကမျၢၢ်ပအိၣ်ဖှိၣ်ဆၢတဲာ်လၢ လါအီကာ်ူတုၤ လါအီကထိဘၢၣ်ပထၢဖှိၣ်ပှၤတဂၤ တၢ်အီၣ်ဟုးသးတဒၢ ပထၢဖှိၣ်တၢ်နုၢ်ထံလၢ ဒၢတဘၣ်လၢ (၃)လါအတီၢ်ပူၤပာ်ဖှိၣ်ဟ့ၣ်နီၤ လီၤက့ၤဒူသဝီ ၄ဖျၢၣ်လၢတ
ဒူၣ်ဟူးသး၃ဒၢဒီး အဝဲသ့ၣ်လဲၤခီဖျိဝဲ၂၀၁ဝနံၣ်ကတၢၢ်ဂ့ၤဂ့ၤလီၤ. မ့မ့ၢ်၂၀၁ဝနံၣ်ပကပာ်ဖှိၣ် ဒဲကဝီၤက
မျၢၢ် အနၢ်သးအိၣ်တသ့တ ညီလၢၤဘၣ်မ့ၢ်လၢ ကမျၢၢ်တၢ်အီၣ်စှၤလီၤအဃိအနီၢ်ကစၢ်ဒၣ်ဝဲ အဂီၢ်ဒၣ်လဲာ်
ကဲထီၣ်တၢ်ကီတၢ်ခဲ စ့ၢ်ကီးအဃိလီၤ.
အံတူၢ်ထၣ် ဒဲကဝီၤ
တၢ်ကူၣ်ဘၣ်ကူၣ်သ့ တၢ်အိၣ်သးအံတူၣ်ထၣ်ဒဲကဝီၤအံၤ ဘၣ်တၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်အီၤဖဲ ၂၀၀၆နံၣ်လါအ့ြဖ့ၣ်
(၆) သီအနံၣ်န့ၣ်လီၤ. အိၣ်သူၣ် လီၤအသး ဖဲကီၢ်ပယီၤ ကီၠၣ်တဲၣ်ကီၢ်ဆၢဃိၣ်လိာ်ကျိကၢၢ်နံၤလၢ ကီၢ်
ပယီၤတကပၤန့ၣ်လီၤ. ဖဲ၂၀၀၆နံၣ် အပူၤ နီၣ်ဂံၢ်အိၣ် (၁၅၀၀) ဂၤဘျဲၣ်ဘၣ်ဆၣ်ခဲအံၤပှၤနီၢ် ဂံၢ်အိၣ် (၄၀၀၀)ဘျဲၣ်န့ၣ်လီၤ.စးထိၣ်လၢတၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်အီၤ လံၤလံၤတၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်ဒီး ပာ်လီၤစ့ၢ်ကီးကၠိကီၣ်
ဒီး ကူၣ်သ့ပှၤမၤတၢ်ဖိတ ဘျီ ဃီန့ၣ်လီၤ. ဖဲ၂၀၀၆ နံၣ်အပူၤဘၣ်ထွဲဒဲကဝီၤတၢ်ကူၣ် ဘၣ်ကူၣ်သ့သရၣ်
ဖုဂှါ ကၠံဟံး မူဒါဒီး ပၢဆှၢရဲၣ် ကျဲၤ ဝဲန့ၣ်လီၤ. တုၤလီၤလၢ၂ဝဝဂနံၣ်အပူၤသရၣ်ဖုရှဂှါလဲၤဆူကီၢ်ချၢ
အဃိဘၣ်တၢ်ဃုထၢထီၣ်က့ၤ သရၣ် လီၤလၤဒိၣ်လၢကပၢ ဆှၢရဲၣ်ကျဲၤဘၣ်ထွဲဒဲကဝီၤ တၢ်ကူၣ်ဘၣ်
ကူၣ်သ့တကပၤ ဒ်ဒဲကဝီၤကူၣ်သ့မူဒါခိၣ်တဂၤအသိး တုၤလီၤခဲအံၤန့ၣ်လီၤ.
ဖဲဒဲကဝီၤစးထီၣ်သီအခါကၠိအိၣ်ထဲတဖျၢၣ်လၢ အမ့ၢ်တီၤခၢၣ်သးကၠိဒီးကၠိဖိအိၣ်ထဲ (၃၀၀)ဘျဲၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢခံတနံၣ်(၂၀၀၇)နံၣ်အပူၤတီၤခၢၣ်သးကၠိအံၤဘၣ်တၢ်သုးထီၣ် ဆူတီၤထီကၠိဒီးကၠိဖိနီၣ်ဂံၢ်အိၣ်(၈၀၀) ဘျဲၣ်အ မဲာ်ညါလၢကဝီၤဒ့(၆) တခီတၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်စ့ၢ်ကီးတီၤဖုၣ်ကၠိတဖျၢၣ်ဒီးကၠိဖိတီၣ်ဂံၢ်အိၣ်(၁၀၀)
ဃၣ်ဃၣ်န့ၣ်လီၤ.
လၢခံတနံၣ်(၂၀၀၈) အပူၤကဝီၤဒ့ (၆)တီၤဖုၣ်ကၠိအံၤဘၣ်တၢ်သုးထီၣ် ဆူတီၤခၢၣ်သးကၠိခဲ အံၤဘၣ်တၢ်
သုးထီ ထီၣ် ဆူတီၤထီကၠိအပတီၢ်ဒီးကၠိဖိကအိၣ်ဝဲ (၂၀၀)ဘျဲၣ်န့ၣ်လီၤ.မ့မ့ၢ်လၢအံတူၣ်ထၣ် တီၤထီကၠိ
တဖျၢၣ်တနံၣ်ဒီး တနံၣ်ကၠိဖိနီၣ်ဂံၢ် အါထီၣ် တစဲးဘၣ်တစဲးတုၤလီၤလၢ၂၀၁၀-၂၀၁၁ တၢ်မၤလိနံၣ်အံၤ ကၠိဖိနီၣ်ဂံၢ်အိၣ်ဝဲ (၁၁၈၃) ဂၤန့ၣ်လီၤ.
(ဟံးန့ၢ်အီၤလၢကညီကၠိဖိပှာ်ဘျးစဲကရူၢ်ပှာ်ယဲၤသန့ပူၤ)
တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤ :
ကညီတၢ်စံၣ်စိၤတဲစိၤ
,
ဒဲကဝီၤတၢ်စံၣ်စိၤတဲစိၤ
မီကၢဒဲက၀ီၤ ဟဲကဲထီၣ်သး အဂံၢ်ခီၣ်ထံး ခီၣ်ဘိ
၀ီၤလ့ၤဟီၣ််က၀ီၤ မ့ၢ််တၢ််အီၣ််လၢတၢ််ဖံးအီၣ််မၤအီၣ်် မုၢ််ကျိၤ၀ဲၤကွာ်် တၢ််သူၣ််တၢ််ဖျးဂ့ၤဒီး ကမျၢၢ််တဖၣ်် အိၣ််
ဘၣ််မုာ််မုာ်် ခုၣ််ခုၣ်် ပှဲၤ၀ဲဒီးတၢ််သူၣ််ဖှံသးညီ မ့ၢ််လၢပှၤအါဂၤ ဒိးန့ၢ််ကဒီးကညီနံၣ််ထီၣ််သီဖဲ ၁၉၈၉လါဒံၣ််
စ့ဘၢၣ် (၂၅)သီန့ၣ််လီၤ. ပှၤမၤနံၣ််ထီၣ််သီ၀ံၤ ပှၤဘၣ််မူဘၣ််ဒါဘိးဘၣ််ဒုးသ့ၣ််ညါ၀ဲလၢ် ဒုၣ််ဒါ (န ၀ တ)
သုးမုၢ််တဖၣ််ဟဲထီၣ််တုၤ ဖလူ သ့ၣ််ဘီဘိ အဃိ ပှၤအိၣ််လၢ်၀ီၤလ့ၤဟီၣ််က၀ီၤ ကမျၢၢ််ခဲလၢာ်် ဘၣ််ဃ့ၢ််ဆူ
အူဟူၣ််ထၣ်် လၢၢ််ဃီာ််ထံကျိနံၤဖဲ ၁၉၈၉ နံၣ််လါဒံၣ််စ့ ဘၢ်ၣ််(၃၀) သီနံၤန့ၣ််လီၤ.
ဖဲပှၤဃ့ၢ််အခါတနီၤနီၤ ၀ံထီၣ််တၢ််ဘိၣ််တၢ််စှၢၤတနီၤဒၢးထီၣ််သိလ့ၣ်် တနွံပှဲၤထီၣ်် ဒုၣ််ဒါဟဲတုၤ ဖဲအူြတ့ၢ််ထၣ်် ထံသၢလဲၤ အဃိ ကမျၢၢ််တဖၣ်် ခီကဒါဆူ လၢၢ််ဃီာ်် ကီၢ််ကၠီၣ််တဲၣ်် သ၀ီခိၣ််ထိးန့ၣ််လီၤ ဖဲန့ၣ််ဆၢ်ကတီၢ်် မ့ၢ််
လၢ်တၢ််စူၤဒိၣ််အဃိ ထံၣ််ဘၣ််တၢ််ကီတၢ််ခဲအါမးန့ၣ််လီၤ ဒ်သိးကမျၢၢ််တဖၣ််ကအိၣ််ဘၣ််ဂ့ၤဂ့ၤအဂီၢ််ပှၤတ့ထီၣ််
ဒဲဖိပှၤလၢ်အတီခိၣ််ရိၣ််မဲတဖၣ်် မ့ၢ််၀ဲဖါတံၢ််၀့ရိၣ်် ဖါတံၢ််အဲလၣ်် တံကၠီန့ၢ််ထူ ဖါတံၢ််ဆၢန့ၢ်် သရၣ််အီၣ််မၠးသ့ သးပှၢ်် အီၣ််နဲ ဒီးသရၣ််မုၣ််အဲအဲၣ်် န့ၣ််လီၤ.
ဖဲန့ၣ််အဆၢကတီၢ်် ပှၤကမျၢၢ််လၢအဟဲအိၣ််လၢ် လၢၢ််ဃီာ််ဘၣ််ကီဘၣ််ခဲတဖၣ််အိၣ််၀ဲ ၁၅၂၈ ဂၤ တၢ််အီၣ််
တၢ််အီခဲလၢာ််ပှၤလၢ် အမၤစၢၤတၢ််မ့ၢ််၀ဲ သုးခိၣ််မါရှါၣ််အဟံၣ််ဖိဃီဖိတဖၣ််န့ၣ််လီၤ.
အိၣ််ဖဲလၢၢ််ဃီာ်် (၂) လါဘျဲၣ််အဆၢ်ကတီၢ်် တၢ််နဲၣ််လီၤဟဲကဒါက့ၤ ပဘၣ််သုးကဒါက့ၤဆူ မီကၢကညီ သ၀ီ
န့ၣ််လီၤ မ့ၢ််လၢတၢ််လီၢ််တၢ််ကျဲတအိၣ််ဘၣ််အဃိ ဘၣ််ဟးအိၣ််လၢ်သ့ၣ််ခီၣ််ထံး သၣ််ကရူၢ််ကပၤ ဘုဖီ ဖီလာ်် အါနံၤအါသီ ကတ့ထီၣ််ဟံၣ််စ့ၢ််ကီး ပှၤတဟ့ၣ််အခွဲး မူခိၣ််စူၤအဃိ ကမျၢၢ််တဖၣ်် ထံၣ််ဘၣ််တၢ််နးတၢ််ဖှီၣ်် ဒိၣ််ဒိၣ််အါအါန့ၣ််လီၤ.
၁၉၉၀ နံၣ်် လါ March (၇) သီ လၢတၢ််ကကျဲၤလီၤတံၢ််က့ၤ ပှၤဘၣ််ကီဘၣ််ခဲအဂီၢ်် တၢ််လီၢ််တၢ််ကျဲမ့ၢ််လၢ ခိၣ််နၢ််လၢထးဟဲထံၣ််လိာ််သးဒီး ပှၤကွၢ််ထွဲ ခိၣ််နၢ််တဖၣ််န့ၣ််လီၤ ပှၤလၢအဟဲတဖၣ််မ့ၢ််၀ဲ KRC ပှၤဘၣ််
မူဘၣ််ဒါ သုးခိၣ်် မါရှါၣ်် ပဒိၣ််သိမါ ပဒိၣ််ရွ့ၣ််လ့ၣ််၀ံၤ ဖါတံၢ််၀့ရိၣ််လဲၤထံၣ််လိာ််သးဒီး ယိၤဘၣ််မူဘၣ််ဒါ ဆူ Porpar ၀ဲၤဒၢးန့ၣ််လီၤ ကျဲၤသကိးတဲသကိးတၢ််၀ံၤ ယိၤခိၣ််နၢ််တဖၣ််ဟဲနဲၣ််လီၤ၀ဲလၢ မီကၢကျဲမုၢ််ခံ
ကပၤယၢ််ခီန့ၣ််လီၤ လၢတၢ််တ့ထီၣ််ဘှီထီၣ််တၢ်် အဂီၢ်် ပှၤဟ့ၣ််လီၤမူဒါ မ့ၢ််၀ဲဖါတံၢ််၀့ရိၣ်် သရၣ််အီၣ််မၠးသ့ တံကီၠန့ၢ််ထူ သရၣ််ဒဲလ်မဲ ခဲၤမၠးသ့ သရၣ််မါခၠံးစ့ၣ်် ဖါတံၢ််ဆၢန့ၢ်် သရၣ််၀့ၢ််သီ သးပှၢ််အဲၣ််ကီၢ်် ပှၤမၤစၢၤ
တၢ််တဖၣ်် ဟံးထီၣ််မူဒါလၢ အသနၢၣ််ဒၣ််၀ဲစုာ််စုာ််န့ၣ််လီၤ ဖဲန့ၣ််ဆၢကတီၢ်် ပှၤဘှီထီၣ််စ့ၢ််ကီး တၢ််ဆါဟံၣ််
တီၤထီကၠိ ၀ီၤလ့ၤသီခါဖၠၣ်် အ့ၤကၠ့သီခါဖၠၣ်် မိၣ််စလ့ၤ ပလံၣ်် တၢ််ဆါတၢ််ပှ့ၤ တၢ််လီၢ််တၢ်် ကျဲ တၢ််အီၣ်် (ဂိုေဒါင် ) ၀ဲၤဒၢ်းတၢ််ဘါယွၤသရိၣ််န့ၣ််လီၤ.
၁၉၉၀အတီၢ််ပူၤ KRC ခိၣ််နၢ််ဒီးကညီသးပှၢ််ခိၣ််နၢ််တဖၣ်် ဟဲလီၤဒီးဃုထၢထီၣ််မီကၢ်ဒဲက၀ီၤပၢဆှၢတၢ််ကမံး တံာ််ဒီး က၀ီၤဒ့ကမံးတံာ််န့ၣ််လီၤ ဒဲက၀ီၤကမံးတံာ််တဖၣ်် (၁) ဒဲက၀ီၤခိၣ်် သရၣ်် အီၣ််မၠးသ့ ( ဖီၣ််ဃုာ််ဒီး
ကၠိခိၣ််) (၂) ဒဲက၀ီၤခိၣ််ခံ ဖါတံၢ််၀့ရိၣ်် (၃) နဲၢ််ရွဲၢ်် အူမၠးသ့ (၄)ဘံၣ််ဘၢ်ခိၣ််စီၤသဲနဲၣ်် (၅) တၢ််အီၣ််မူဒါခိၣ််စီၤသါ
နဲၣ်် (၆) ကူၣ််သ့မူဒါ ခိၣ်် စီၤကပီၤထူ (၇)ဆူၣ််ချ့မူဒါခိၣ်် စီတူး (၈) ၀ဲၤဒ့ခိၣ်် စီၤန့ၢ််ကီၢ််ထူပှၤလၢအကွၢ််ထွဲစၢၤ
တၢ််အီၣ််တၢ််အီစရီမ့ၢ််၀ဲ ဖါတံၢ််ြဘါသါကၠီး ဒီး သးပှၢ််အီၣ််မီန့ၣ််လီၤ က၀ီၤဒ့ကမံးတံာ််တဖၣ်် က၀ီၤဒ့ (၁)ဖါတံၢ််
ဆၢန့ၢ်် စီၤထိထိ က၀ီၤဒ့(၂)သးပှၢ်် စတံဘ့ၤ က၀ီၤဒ့(၃) သးပှၢ််န့ၣ််ယူး သးပှၢ််လးစီ (၄) သးပှၢ််မါကၠဲၣ််မွ့ သး
ပှၢ််ခၠ့ၣ််မ့ က၀ီၤဒ့(၅)အူန့ၢ််၀့စၣ််န့ၣ််လီၤ့ မ့ၢ််လၢ် ဟဲဃုထၢ်ထီၣ််ဆိ ဂ့ၢ််ဂီၢ််အူအဃိ ကမံးတံာ်် (၈)ဂၤဒီးက၀ီၤဒ့
ကမံးတံာ်် (၁၂) ဂၤန့ၣ််လီၤ ဖဲန့ၣ််အခါကမျၢၢ််အိၣ််၀ဲ (၂၉၅၂) ဂၤ န့ၣ််လီၤ.
သုးခိၣ််မါရှါၣ််ဟံၣ််ဖိဃီဖိ မၤစၢၤ၀ဲဒၣ်် ပှၤကမျၢၢ််ဖိတဖၣ်် တၢ််ဟးလီၢ််ခွး တဟံၣ််တဖျၢ်ၣ််စုာ််စုာ််န့ၣ််လီၤ(BBC) Mr.Vito ဟံမူဒါဒီး ကွၢ််ထွဲ၀ဲတၢ််အီၣ််တၢ််အီ ဃုာ််ဒီးတၢ််ဂုၤတၢ််ဂၤတဖၣ်် ဖဲန့ၣ််ဆၢကတီၢ်် TBBCဟ့ၣ််နီၤလီၤ
၀ဲ ဟုသး,ပဲဘီ,ညၣ််အုၣ််,အံသၣ်််,တနွံတဘျီ တၢ််နီၤလီၤ တၢ််အီၣ််အိၣ််ဃုာ််ဒီး ပှၤထုးထီၣ််တၢ််အီၣ််လဲးမး (ကုန်ထုတ်လက်မ) န့ၣ််လီၤ.
TBBC ဆှၢလီၤတၢ််အီၣ်် တဘျီလၢ််လၢ််မ့ၢ််လၢ ကါကျဲတဂ့ၤအဃိ မူခိၣ််စ့ၢ််ကီးစူၤတဘျီဘျီအဃိထံၣ််ဘၣ််တၢ်် ကီတၢ််ခဲလၢ် တၢ််ဘှီကျဲတဖၣ််န့ၣ််လီၤ ၁၉၉၁ နံၣ််အပူၤ ပယီၤကၠိဖိလၢအဟးအိၣ််လၢ ယိၤဒူသ၀ီတဖၣ်် ယိၤ
သုးဟးလူၤဖီၣ််၀ဲဒီး ဟဲပာ်လီၤ၀ဲဖဲ မီကၢ် ဒဲက၀ီၤ အိၣ််၀ဲဒၣ််နီၣ််ဂံၢ်် (၆၈)ဂၤ အ၀ဲသ့ၣ််သူၣ််ထီၣ််၀ဲ အကစၢ််ဟံၣ််
ဘီှစ့ၢ််ကိးဒီးကၠိ သီခါဖၠၣ််တဖျၢ်ၣ််ကိးန့ၢ််၀ဲအမံၤလၢ(ေဇတ၀န်ဘုန်းေတာ််ြကီးေကျာ်င်း) န့ၣ််လီၤ ဒဲက၀ီၤတၢ််
ဆဲးကျိးအဂီၢ်် ပှၤသူ၀ဲတရူးစဲးကတိၤတၢ်် က၀ီၤဒ့တဘ့ၣ််ခံ ဖျၢၣ်် မ့မ့ၢ််ကမံးတံာ်် ဟ့ၣ််လီၤ၀ဲတဂၤတဖျၢၣ််ဒ်သိး တၢ််ဆဲးကျိာ််ကလဲၤသးချူးဆၢချူးကတီၢ််န့ၣ််လီၤ ၁၉၉၂-၉၃ ၉၄ နံၣ််အဆၢကတီၢ်် ဖိးဖး ပလးဟဲနဲၣ််လီၤ
၀ဲ ပှၤကမျၢၢ််လၢအိၣ််ဒဲက၀ီၤပူၤတဖၣ်် ကဘၣ််ဒိ ( ဒုက္ခသည်ကဒ်ြပား) ဒိ၀ဲ၀ံၤကဘၣ််ဟ့ၣ််တၢ််ဂီၤပှ့ၤတဘ့ၣ််
(၃၀)ဘးန့ၣ််လီီၤ တယံာ််ဘၣ်် ပယီၤဟဲထီၣ််ဒုးထွံၣ််ဖါ၀ံကၠိ မ့ၢ််လၢတၢ််ဒုးဆူၣ််အ ဃိခိၣ််နၢ််လၢထးနဲၣ််လီၤ၀ဲ
ပ၀ဲမီကၢ်ဒဲက၀ီၤ မကဘၣ််ဆှၢပှၤလဲၤမၤစၢၤတၢ််ခဲလၢာ်် (၂၀၀)ဂၤ အဃိ ပိာ််မုၣ််ကရၢ(၅၀) ဂၤ ကမျၢၢ်် (၁၅၀) ဂၤ ဖဲပှၤလဲၤဆှၢပှၤမၤစၢၤတၢ််တဖၣ်် ထံၣ််ဘၣ််၀ဲတၢ််မၤတံာ််တာ််အီၤလၢ်ကျဲအါဘိအဃိ ဖါတံၢ််၀့ရိ ဟံးထီၣ််မူဒါဒီး ကျဲၤသကိးဒီး ((KRC) ခိၣ််နၢ််ယိၤခိၣ််နၢ််သ့သ့ဘၣ််ဘၣ််န့ၣ််လီၤ.
ပထံၣ််ဘၣ််ကမျၢၢ််တဖၣ််တၢ််အိၣ််သး မ့ၢ််လၢတၢ််ဒုးဆူၣ််အဃိ လဲၤမၤစၢၤတၢ််တဘူၣ််လဲၤမၤစၢၤတၢ််လၢဒဲ
က၀ီၤ ချၢအိၣ််စ့ၢ််ကိးပှၤသီစံၢ််ကီး ဟဲနုာ််လီၤအိၣ််၀ဲဒၣ််စ့ၢ််ကိးန့ၣ််လီၤ ထွံၣ််ဖါ၀ံကၠိလီၤ၀ံၤဒီး ဖဲ ၁၉၉၅ နံၣ််
အပူၤမၤနၢၤပျီစ့ၢ််ကီးဒုၣ််ဒါမၤန့ၢ််၀ဲဒၣ််န့ၣ််လီၤကမျၢၢ််ဒီးသုးဟံၣ််ဖိဃီဖိတဖၣ််ဟဲက့ၤသုးကဒါက့ၤဆူကနဲလ့အဃိ မီကၢဒဲက၀ီမပှၤနီၣ််ဂံၢ််အါထီၣ််၀ဲကွ့ၢ််ကွ့ၢ််န့ၣ််လီၤ.
ယိၤကီၢ််ဆၢကပၤစ့ၢ််ကိးယိၤသုးတဖၣ််ဟးဖီၣ််တၢ််လၢ််တၢ််ချၢအဃိ ယိၤတၢ််ဂီၤတအိၣ််ဘၣ််တဖၣ််ဟဲက့ၤဆှၢ
နုာ််က့ၤလၢဒဲက၀ီၤပူၤဒီး ပမၤန့ၢ််ပှၤမံၤပှၤသၣ််စရီပတီၢ််၀ံၤ ပဆှၢထီၣ််ဆူ (BBC) အအိၣ််ဒီးBBC ဆှၢလီၤ၀ဲ သ့ၣ်် ၀ၣ်် လၣ််န့ၣ််လီၤ မ့ၢ််လၢပှၤအါထီၣ််အဃိ မၤအါထီၣ််က၀ီၤဒ့ (၂)ဒ့ မ့ၢ််၀ဲ က၀ီၤဒ့(၇) ဒီး(၈)န့ၣ််လီၤ
မ့ၢ််လၢ်ဒဲက၀ီၤကမံးတံာ်် က၀ီၤဒ့ကမံးတံာ််ပှၤအါထီၣ််အိၣ််အဃိ ဘၣ််တၢ််ဃုထၢ်ထီၣ််က့ၤကဒဲက၀ီမက မံးတံာ်် က၀ီၤဒ့ကမံာ််တံာ််လၢအသီန့ၣ််လီၤ.
ဒဲက၀ီမကမံးတံာ််အသီတဖၣ်် (၁) ဒဲက၀ီၤခိၣ််သရၣ််အီၣ််မၠၣ််သ့ (၂) ဒဲက၀ီၤခိၣ််(၂) ဖါတံၢ််၀့ရိၣ်် (၃) နဲၢ််ရွဲၢ််စီၤ
သဲနဲၣ်် (၄) တၢ််အီၣ််မူဒါခိၣ််စိၤထိထိ စိၤဘျဲၣ်် (၅) ဘံၣ််ဘၢ်ခိၣ််မီၣ််အ့ ကၠံၣ််လ့ (၆) ကူၣ််သ့မူဒါခိၣ််သရၣ််၀့ၢ််သီ (၇) ဆူၣ််ချ့မူဒါခိၣ််သရၣ််ခၠူၣ််ဆဲဘၢၣ်် (၈)၀ဲၤဒၢးခိၣ််ဖါတံၢ််ကျိာ််စ့ဒိၣ်် က၀ီၤဒ့ကမံး တံာ််တဖၣ်် က၀ီၤဒ့ (၁) အူဘၣ််လူၤ သရၣ််လး၀့ က၀ီၤဒ့(၂) သးပှၢ််ဘးကၠံၣ်် သးပှၢ််စတံဘ့ၤ က၀ီၤဒ့ (၃) အူန့ၢ််ယူး သးပှၢ််လးစိ က၀ီၤဒ့ (၄) စီၤဖါဘံ သးပှၢ််အဲၣ််ကီၢ်် က၀ီၤဒ့(၅) သးပှၢ််စီတူး စီၤလါကပီၤ က၀ီၤဒ့(၆) စီၤ၀့ရွှ့ၣ်် ဖါလူၤကၠီၣ်် က၀ီၤဒ့ (၇) သးပှၢ််ကၠူၤကၠူၤ စီၤရွှ့ၣ််က၀ီၤဒ့ (၈) စီၤထိနီၣ်် စီၤခ့ၣ််မီၣ််အူ သ့ၣ််တဖၣ််န့ၣ််လီၤ.
စးထီၣ််ယိၤစသုးလူးဖံးစံး ဟဲနုာ််လီၤအိၣ််သကိးဒီး ဒဲက၀ီၤကမံးတံာ်် က၀ီၤဒ့ကမံးတံာ််ဒီး နီၤဖးလီၤ၀ဲ လူးဖံးစံးသုးတဂၤဘၣ််တဂၤ ကဘၣ််ဟံမူဒါက၀ီၤဒ့တဘ့ၣ််န့ၣ််လီၤ မီကၢဒဲက၀ီၤ၀း၀းဘၣ််တၢ််တီာ််အီၤ
န့ၣ််လီၤ အီစီးယိၤပလ့းလူးဖံးစံးဟဲဟံန့ၢ််မူဒါ၀ံၤပှၤမ့ၢ််အဲဒီးလဲၤမဲဆီးဘၣ််ကွဲးန့ၣ််လံာ််ပိာ််ကျဲတဘ့ၣ််(၂၀)
ဘးဟ့ၣ််၀ဲအခွဲးတသီ န့ၣ််လီၤ.
၁၉၉၆ လါအ့ြဖ့ၣ်် (၂၆)သီ မ့ၢ််လၢ်သရၣ််အီၣ််မၠးသ့ဟံၣ််ဖိဃီဖိလဲၤဆူကီၢ်် ခဲနဒၢ််န့ၣ််လီၤသရၣ််အီၣ််မၠးသ့
လဲၤ၀ံၤ တနွံ (KRC) ခိၣ််နၢ်် (KNU) ပဒိၣ််ပပှၢ်် သ့ၣ််တဖၣ််ဒ်သိးမီကၢဒဲက၀ီၤကလဲၤသးလၢအဂ့ၢ််အကျိၤ အဂီၢ်် ဘၣ််တၢ််ဃုထၢထီၣ်် ဖါတံၣ််၀့ရိၣ်် ကဲထီၣ််၀ဲ ဒဲက၀ီၤခိၣ််န့ၣ််လီၤ. မ့မ့ၢ််ဒဲက၀ီၤခိၣ််(၂) တခီတဃုထၢ
ထီၣ််ဒံးဘၣ််မၤပာ်စၢၤ ၀ဲဒ်အပူၤကွံာ််ပှၤပါ််လီၤကမံးတံာ််အသိးန့ၣ််လီၤ.
(၁၉၉၆) လါနိၣ််၀့ဘၢၣ််(၁၀)သီ ယိၤပဒိၣ််ဖိးဖး (UN) ဟဲဒိကဒီး တၢ််၈ီၤတဘျီန့ၣ််လီၤ အလွဲၢ််မ့ၢ််၀ဲ အလါ တဘ့ၣ်် (၆၀)ဘးန့ၣ််လီၤ လါဒံၤစ့ဘၢ်ၣ်် (၁၂) သီ ခိၣ််နၢ််လၢထးနဲၣ််လီၤ၀ဲ ပှၤကမျၢၢ််အိၣ််၀ဲလၢ ကဲျမုၢ််၀ၢ််
မုၢ််ထီၣ််ကလံၤ ထံး ကဘၣ််သုးကဒါက့ၤ ကဘၣ််အိၣ််တကပၤဃီအဃိ ဒဲက၀ီၤကမံးတံာ်် ထံၣ််ဘၣ််ကမျၢၢ််
အတၢ််တဲအၢတဲသီအီၤ အမၠိ မိၠန့ၣ််လီၤ့ ဖါတံၢ််၀့ရိၣ််လဲၤထံၣ််လိာ််သးဒီး လဲၤထံၣ််လိာ််သးဒီး (KRC) ကမံး
တံာ််ရှဲပၠး၀ဲ (KRC) ကမံးတံာ််အ ခိၣ််အနၢ််တဖၣ်် ဟဲထံၣ််လိာ််သးဒီးက၀ီၤဒ့ကမံးတံာ်် ကမျၢၢ််တနီၤတဲနၢ််
ပၢၢ််က့ၤ၀ဲအဃိ ကမျၢၢ််တဖၣ််ရုာ််ကျဲးစၢၤဃီလီၤ အဟံၣ်် မၤစၢၤသကိးလၢ်အဂ့ၤကတၢၢ််န့ၣ််လီၤတၢ််လီၢ််
တၢ််ကျဲလဲၢ််ထီၣ််အဃိ တၢ််ဘံၣ််တၢ််ဘၢ်အရ့ဒိၣ််ထီၣ််၀ဲစ့ၢ််ကီးန့ၣ်် လီၤ အဃိ Mr.vitor ဟဲနုာ််လီၤကဲျၤ၀ဲလၢ
အကစၢ််န့ၣ််လီၤ ပှၤဘှီထီၣ််ဟံၣ််ဃီ၀ံၤ Mr.vitor ဟးထီၣ််၀ဲ Mr.Bine ဟံထီၣ််ကဒါက့ၤမူဒါန့ၣ််လီၤ.
Mr.vitor တချူးက့ၤလၢအထံအကီၢ််အခါ တၢ််မၤလၤကပီၤအီၤဖဲ မီကၢဒဲက၀ီၤတီၤထီကၠိန့ၣ််လီၤ. မ့ၢ််
လၢဒူသ၀ီတဖၣ်် (န ၀ တ) သုးမၤအၢမၤနးသ၀ီဖိအါအါဂီၢ််ဂီၢ််အဃိ ပှၤအသီဟဲ အါထီၣ််ကွ့ၢ််ကွ့ၢ််န့ၣ််လီၤ မ့ၢ််လၢပှၤသီဟဲအါထီၣ််၀ဲအဃိ က၀ီၤဒ့အိၣ််ထီၣ််၀ဲခွံဒ့န့ၣ််လီၤ ယိၤသုးမုၢ််ဒိၣ််တဖၣ််ဟဲနုာ််လီၤ ဆူဒဲ
က၀ီၤပူၤဒီး ဟးအိၣ််ခိးတၢ််၀း၀းန့ၣ််လီၤ ပှၤတီာ််တၢ််ခူၣ််တၢ််ပူၤ မၢပှၤမၤန့ၢ််အီၤ မၢ ( ေညှာင်ဆူး) ၀ံၤ ပှၤကမျၢၢ််တဖၣ််ဟးစဲးလီၤ၀း၀းန့ၣ််လီၤ ပာ်လီၤကျိဖးဒိၣ််ထုးထီၣ််၀ဲတၢ််ကလုၢ်် ဟါ(၆) နၣ််ရံၣ်် ပှၤကမျၢၢ််
ကိးဂၤ ဟးထီၣ််လၢ်တၢ််ချၢတသ့ဘၣ့််မ့ၢ််ထံၣ််ကခး၀ဲ လၢ်ကျိန့ၣ််လီၤကမျၢၢ််တဖၣ််ဘၣ််လဲၤခူၣ်် (ဆက်သွယ်ေရးေြမာင်း) ၀ံၤပှၤဘၣ််လဲၤဖီန့ၢ််မံၤတၢ််အီၣ််တၢ််အီ ပှၤမ့ၢ််တမၤန့ၢ််အီၤတီၢ််၀ဲထူ၀ဲဒီး ခီၣ််ဖံးဖးဒိၣ််န့ၣ််လီၤ ဘၣ််ဃးဒီးတၢ််ဂ့ၢ််အံၤ ပှၤပါ််ဖျါထီၣ််လၢထးန့ၣ််လီၤ ပှၤကမျၢၢ််မ့ၢ််လဲၤမၤ (ေန့စား) ဘၣ််နဲၣ််ပၠးတၢ််ဂီၤ၀ံၤဟ့ၣ််လီၤ၀ဲစပရဲးအခိၣ််ကျးစပရဲးအခိၣ်် ကျးမ့ၢ််လီၤမၢ်် ပှၤဟဲက့ၤပၠးမ့ၢ််တအိၣ််ယိၤ
သုးထၢ်နုာ််အီၤ လၢပျံၤထးဆှုၣ််အကရၢၢ််ပူၤ ပာ်၀ဲလၢတၢ််ကိၢ််ကျါန့ၣ််လီၤ မ့ၢ််လၢ (BBC) ဟဲဟ့ၣ််လီၤ
တၢ််အီၣ််တၢ််အီအိၣ််ဒၣ််၀ဲဟုသး ညၣ််အုၣ်် အံသၣ််သၢ်မံၤအဃိ ကမျၢၢ််ကလဲၤမၤ (ေန့စား) တန့ၢ််အဃိ ဟံၣ််ဖိဃီဖိအဂီၢ််တၢ််ကီတၢ််ခဲအိၣ််စ့ၢ််ကီးန့ၣ််လီၤ
တယံာ််ဘၣ်် ယိၤသုးသ့ၣ််တဖၣ််တၢ််ဆီတလဲက့ၤလၢ် အသီ တဖုပှၤသီလၢအဟဲတဖုမၤနးအါထီၣ််န့ၢ်််ဒ်
အလီၢ််တဖုလီၤ ဒဲက၀ီၤကမံးတံာ််ဒီးက၀ီၤဒ့ကမံးမာ််လိာ််၀ဲ ပှၤဟဲ မ့ၢ််စဲၤခံ မၢ်ပှၤမံနီၤထူ၀ဲဒီးခီၣ််ဖံးဖးဒိၣ်် လိ၀ဲလၢတၢ််ကိၢ််ကျါန့ၣ််လီၤ ပိာ််မုၣ််ကရၢခိၣ််သရၣ််မုၣ််စ့ကျၢၤဒီး ပိာ််မုၣ််ကရၢဖိသ့ၣ််တဖၣ််ပာ်ဖှိၣ််လိာ််သးဒီး ဟဲအိၣ််သကိးဖါတံၢ််၀့ရိၣ်် ပှၤမၤအၢမၤနးဒံးန့ၢ်် တဘၣ််လၢၤဘၣ််အဃိ တၢ််ပာ်ဖျါထီၣ််ဆူထးန့ၣ််လီၤ ခိၣ််နၢ််လၢထးဟဲလီၤဒီး တဲသကိးတၢ််ဒီးယိၤခိၣ််နၢ််န့ၣ််လီၤ
(ဟံးန့ၢ်အီၤလၢကညီကၠိဖိပှာ်ဘျးစဲကရူၢ်ပှာ်ယဲၤသန့ပူၤလီၤ)
ဘၣ််မုာ််မုာ်် ခုၣ််ခုၣ်် ပှဲၤ၀ဲဒီးတၢ််သူၣ််ဖှံသးညီ မ့ၢ််လၢပှၤအါဂၤ ဒိးန့ၢ််ကဒီးကညီနံၣ််ထီၣ််သီဖဲ ၁၉၈၉လါဒံၣ််
စ့ဘၢၣ် (၂၅)သီန့ၣ််လီၤ. ပှၤမၤနံၣ််ထီၣ််သီ၀ံၤ ပှၤဘၣ််မူဘၣ််ဒါဘိးဘၣ််ဒုးသ့ၣ််ညါ၀ဲလၢ် ဒုၣ််ဒါ (န ၀ တ)
သုးမုၢ််တဖၣ််ဟဲထီၣ််တုၤ ဖလူ သ့ၣ််ဘီဘိ အဃိ ပှၤအိၣ််လၢ်၀ီၤလ့ၤဟီၣ််က၀ီၤ ကမျၢၢ််ခဲလၢာ်် ဘၣ််ဃ့ၢ််ဆူ
အူဟူၣ််ထၣ်် လၢၢ််ဃီာ််ထံကျိနံၤဖဲ ၁၉၈၉ နံၣ််လါဒံၣ််စ့ ဘၢ်ၣ််(၃၀) သီနံၤန့ၣ််လီၤ.
ဖဲပှၤဃ့ၢ််အခါတနီၤနီၤ ၀ံထီၣ််တၢ််ဘိၣ််တၢ််စှၢၤတနီၤဒၢးထီၣ််သိလ့ၣ်် တနွံပှဲၤထီၣ်် ဒုၣ််ဒါဟဲတုၤ ဖဲအူြတ့ၢ််ထၣ်် ထံသၢလဲၤ အဃိ ကမျၢၢ််တဖၣ်် ခီကဒါဆူ လၢၢ််ဃီာ်် ကီၢ််ကၠီၣ််တဲၣ်် သ၀ီခိၣ််ထိးန့ၣ််လီၤ ဖဲန့ၣ််ဆၢ်ကတီၢ်် မ့ၢ််
လၢ်တၢ််စူၤဒိၣ််အဃိ ထံၣ််ဘၣ််တၢ််ကီတၢ််ခဲအါမးန့ၣ််လီၤ ဒ်သိးကမျၢၢ််တဖၣ််ကအိၣ််ဘၣ််ဂ့ၤဂ့ၤအဂီၢ််ပှၤတ့ထီၣ််
ဒဲဖိပှၤလၢ်အတီခိၣ််ရိၣ််မဲတဖၣ်် မ့ၢ််၀ဲဖါတံၢ််၀့ရိၣ်် ဖါတံၢ််အဲလၣ်် တံကၠီန့ၢ််ထူ ဖါတံၢ််ဆၢန့ၢ်် သရၣ််အီၣ််မၠးသ့ သးပှၢ်် အီၣ််နဲ ဒီးသရၣ််မုၣ််အဲအဲၣ်် န့ၣ််လီၤ.
ဖဲန့ၣ််အဆၢကတီၢ်် ပှၤကမျၢၢ််လၢအဟဲအိၣ််လၢ် လၢၢ််ဃီာ််ဘၣ််ကီဘၣ််ခဲတဖၣ််အိၣ််၀ဲ ၁၅၂၈ ဂၤ တၢ််အီၣ််
တၢ််အီခဲလၢာ််ပှၤလၢ် အမၤစၢၤတၢ််မ့ၢ််၀ဲ သုးခိၣ််မါရှါၣ််အဟံၣ််ဖိဃီဖိတဖၣ််န့ၣ််လီၤ.
အိၣ််ဖဲလၢၢ််ဃီာ်် (၂) လါဘျဲၣ််အဆၢ်ကတီၢ်် တၢ််နဲၣ််လီၤဟဲကဒါက့ၤ ပဘၣ််သုးကဒါက့ၤဆူ မီကၢကညီ သ၀ီ
န့ၣ််လီၤ မ့ၢ််လၢတၢ််လီၢ််တၢ််ကျဲတအိၣ််ဘၣ််အဃိ ဘၣ််ဟးအိၣ််လၢ်သ့ၣ််ခီၣ််ထံး သၣ််ကရူၢ််ကပၤ ဘုဖီ ဖီလာ်် အါနံၤအါသီ ကတ့ထီၣ််ဟံၣ််စ့ၢ််ကီး ပှၤတဟ့ၣ််အခွဲး မူခိၣ််စူၤအဃိ ကမျၢၢ််တဖၣ်် ထံၣ််ဘၣ််တၢ််နးတၢ််ဖှီၣ်် ဒိၣ််ဒိၣ််အါအါန့ၣ််လီၤ.
၁၉၉၀ နံၣ်် လါ March (၇) သီ လၢတၢ််ကကျဲၤလီၤတံၢ််က့ၤ ပှၤဘၣ််ကီဘၣ််ခဲအဂီၢ်် တၢ််လီၢ််တၢ််ကျဲမ့ၢ််လၢ ခိၣ််နၢ််လၢထးဟဲထံၣ််လိာ််သးဒီး ပှၤကွၢ််ထွဲ ခိၣ််နၢ််တဖၣ််န့ၣ််လီၤ ပှၤလၢအဟဲတဖၣ််မ့ၢ််၀ဲ KRC ပှၤဘၣ််
မူဘၣ််ဒါ သုးခိၣ်် မါရှါၣ်် ပဒိၣ််သိမါ ပဒိၣ််ရွ့ၣ််လ့ၣ််၀ံၤ ဖါတံၢ််၀့ရိၣ််လဲၤထံၣ််လိာ််သးဒီး ယိၤဘၣ််မူဘၣ််ဒါ ဆူ Porpar ၀ဲၤဒၢးန့ၣ််လီၤ ကျဲၤသကိးတဲသကိးတၢ််၀ံၤ ယိၤခိၣ််နၢ််တဖၣ််ဟဲနဲၣ််လီၤ၀ဲလၢ မီကၢကျဲမုၢ််ခံ
ကပၤယၢ််ခီန့ၣ််လီၤ လၢတၢ််တ့ထီၣ််ဘှီထီၣ််တၢ်် အဂီၢ်် ပှၤဟ့ၣ််လီၤမူဒါ မ့ၢ််၀ဲဖါတံၢ််၀့ရိၣ်် သရၣ််အီၣ််မၠးသ့ တံကီၠန့ၢ််ထူ သရၣ််ဒဲလ်မဲ ခဲၤမၠးသ့ သရၣ််မါခၠံးစ့ၣ်် ဖါတံၢ််ဆၢန့ၢ်် သရၣ််၀့ၢ််သီ သးပှၢ််အဲၣ််ကီၢ်် ပှၤမၤစၢၤ
တၢ််တဖၣ်် ဟံးထီၣ််မူဒါလၢ အသနၢၣ််ဒၣ််၀ဲစုာ််စုာ််န့ၣ််လီၤ ဖဲန့ၣ််ဆၢကတီၢ်် ပှၤဘှီထီၣ််စ့ၢ််ကီး တၢ််ဆါဟံၣ််
တီၤထီကၠိ ၀ီၤလ့ၤသီခါဖၠၣ်် အ့ၤကၠ့သီခါဖၠၣ်် မိၣ််စလ့ၤ ပလံၣ်် တၢ််ဆါတၢ််ပှ့ၤ တၢ််လီၢ််တၢ်် ကျဲ တၢ််အီၣ်် (ဂိုေဒါင် ) ၀ဲၤဒၢ်းတၢ််ဘါယွၤသရိၣ််န့ၣ််လီၤ.
၁၉၉၀အတီၢ််ပူၤ KRC ခိၣ််နၢ််ဒီးကညီသးပှၢ််ခိၣ််နၢ််တဖၣ်် ဟဲလီၤဒီးဃုထၢထီၣ််မီကၢ်ဒဲက၀ီၤပၢဆှၢတၢ််ကမံး တံာ််ဒီး က၀ီၤဒ့ကမံးတံာ််န့ၣ််လီၤ ဒဲက၀ီၤကမံးတံာ််တဖၣ်် (၁) ဒဲက၀ီၤခိၣ်် သရၣ်် အီၣ််မၠးသ့ ( ဖီၣ််ဃုာ််ဒီး
ကၠိခိၣ််) (၂) ဒဲက၀ီၤခိၣ််ခံ ဖါတံၢ််၀့ရိၣ်် (၃) နဲၢ််ရွဲၢ်် အူမၠးသ့ (၄)ဘံၣ််ဘၢ်ခိၣ််စီၤသဲနဲၣ်် (၅) တၢ််အီၣ််မူဒါခိၣ််စီၤသါ
နဲၣ်် (၆) ကူၣ််သ့မူဒါ ခိၣ်် စီၤကပီၤထူ (၇)ဆူၣ််ချ့မူဒါခိၣ်် စီတူး (၈) ၀ဲၤဒ့ခိၣ်် စီၤန့ၢ််ကီၢ််ထူပှၤလၢအကွၢ််ထွဲစၢၤ
တၢ််အီၣ််တၢ််အီစရီမ့ၢ််၀ဲ ဖါတံၢ််ြဘါသါကၠီး ဒီး သးပှၢ််အီၣ််မီန့ၣ််လီၤ က၀ီၤဒ့ကမံးတံာ််တဖၣ်် က၀ီၤဒ့ (၁)ဖါတံၢ််
ဆၢန့ၢ်် စီၤထိထိ က၀ီၤဒ့(၂)သးပှၢ်် စတံဘ့ၤ က၀ီၤဒ့(၃) သးပှၢ််န့ၣ််ယူး သးပှၢ််လးစီ (၄) သးပှၢ််မါကၠဲၣ််မွ့ သး
ပှၢ််ခၠ့ၣ််မ့ က၀ီၤဒ့(၅)အူန့ၢ််၀့စၣ််န့ၣ််လီၤ့ မ့ၢ််လၢ် ဟဲဃုထၢ်ထီၣ််ဆိ ဂ့ၢ််ဂီၢ််အူအဃိ ကမံးတံာ်် (၈)ဂၤဒီးက၀ီၤဒ့
ကမံးတံာ်် (၁၂) ဂၤန့ၣ််လီၤ ဖဲန့ၣ််အခါကမျၢၢ််အိၣ််၀ဲ (၂၉၅၂) ဂၤ န့ၣ််လီၤ.
သုးခိၣ််မါရှါၣ််ဟံၣ််ဖိဃီဖိ မၤစၢၤ၀ဲဒၣ်် ပှၤကမျၢၢ််ဖိတဖၣ်် တၢ််ဟးလီၢ််ခွး တဟံၣ််တဖျၢ်ၣ််စုာ််စုာ််န့ၣ််လီၤ(BBC) Mr.Vito ဟံမူဒါဒီး ကွၢ််ထွဲ၀ဲတၢ််အီၣ််တၢ််အီ ဃုာ််ဒီးတၢ််ဂုၤတၢ််ဂၤတဖၣ်် ဖဲန့ၣ််ဆၢကတီၢ်် TBBCဟ့ၣ််နီၤလီၤ
၀ဲ ဟုသး,ပဲဘီ,ညၣ််အုၣ််,အံသၣ်််,တနွံတဘျီ တၢ််နီၤလီၤ တၢ််အီၣ််အိၣ််ဃုာ််ဒီး ပှၤထုးထီၣ််တၢ််အီၣ််လဲးမး (ကုန်ထုတ်လက်မ) န့ၣ််လီၤ.
TBBC ဆှၢလီၤတၢ််အီၣ်် တဘျီလၢ််လၢ််မ့ၢ််လၢ ကါကျဲတဂ့ၤအဃိ မူခိၣ််စ့ၢ််ကီးစူၤတဘျီဘျီအဃိထံၣ််ဘၣ််တၢ်် ကီတၢ််ခဲလၢ် တၢ််ဘှီကျဲတဖၣ််န့ၣ််လီၤ ၁၉၉၁ နံၣ််အပူၤ ပယီၤကၠိဖိလၢအဟးအိၣ််လၢ ယိၤဒူသ၀ီတဖၣ်် ယိၤ
သုးဟးလူၤဖီၣ််၀ဲဒီး ဟဲပာ်လီၤ၀ဲဖဲ မီကၢ် ဒဲက၀ီၤ အိၣ််၀ဲဒၣ််နီၣ််ဂံၢ်် (၆၈)ဂၤ အ၀ဲသ့ၣ််သူၣ််ထီၣ််၀ဲ အကစၢ််ဟံၣ််
ဘီှစ့ၢ််ကိးဒီးကၠိ သီခါဖၠၣ််တဖျၢ်ၣ််ကိးန့ၢ််၀ဲအမံၤလၢ(ေဇတ၀န်ဘုန်းေတာ််ြကီးေကျာ်င်း) န့ၣ််လီၤ ဒဲက၀ီၤတၢ််
ဆဲးကျိးအဂီၢ်် ပှၤသူ၀ဲတရူးစဲးကတိၤတၢ်် က၀ီၤဒ့တဘ့ၣ််ခံ ဖျၢၣ်် မ့မ့ၢ််ကမံးတံာ်် ဟ့ၣ််လီၤ၀ဲတဂၤတဖျၢၣ််ဒ်သိး တၢ််ဆဲးကျိာ််ကလဲၤသးချူးဆၢချူးကတီၢ််န့ၣ််လီၤ ၁၉၉၂-၉၃ ၉၄ နံၣ််အဆၢကတီၢ်် ဖိးဖး ပလးဟဲနဲၣ််လီၤ
၀ဲ ပှၤကမျၢၢ််လၢအိၣ််ဒဲက၀ီၤပူၤတဖၣ်် ကဘၣ််ဒိ ( ဒုက္ခသည်ကဒ်ြပား) ဒိ၀ဲ၀ံၤကဘၣ််ဟ့ၣ််တၢ််ဂီၤပှ့ၤတဘ့ၣ််
(၃၀)ဘးန့ၣ််လီီၤ တယံာ််ဘၣ်် ပယီၤဟဲထီၣ််ဒုးထွံၣ််ဖါ၀ံကၠိ မ့ၢ််လၢတၢ််ဒုးဆူၣ််အ ဃိခိၣ််နၢ််လၢထးနဲၣ််လီၤ၀ဲ
ပ၀ဲမီကၢ်ဒဲက၀ီၤ မကဘၣ််ဆှၢပှၤလဲၤမၤစၢၤတၢ််ခဲလၢာ်် (၂၀၀)ဂၤ အဃိ ပိာ််မုၣ််ကရၢ(၅၀) ဂၤ ကမျၢၢ်် (၁၅၀) ဂၤ ဖဲပှၤလဲၤဆှၢပှၤမၤစၢၤတၢ််တဖၣ်် ထံၣ််ဘၣ််၀ဲတၢ််မၤတံာ််တာ််အီၤလၢ်ကျဲအါဘိအဃိ ဖါတံၢ််၀့ရိ ဟံးထီၣ််မူဒါဒီး ကျဲၤသကိးဒီး ((KRC) ခိၣ််နၢ််ယိၤခိၣ််နၢ််သ့သ့ဘၣ််ဘၣ််န့ၣ််လီၤ.
ပထံၣ််ဘၣ််ကမျၢၢ််တဖၣ််တၢ််အိၣ််သး မ့ၢ််လၢတၢ််ဒုးဆူၣ််အဃိ လဲၤမၤစၢၤတၢ််တဘူၣ််လဲၤမၤစၢၤတၢ််လၢဒဲ
က၀ီၤ ချၢအိၣ််စ့ၢ််ကိးပှၤသီစံၢ််ကီး ဟဲနုာ််လီၤအိၣ််၀ဲဒၣ််စ့ၢ််ကိးန့ၣ််လီၤ ထွံၣ််ဖါ၀ံကၠိလီၤ၀ံၤဒီး ဖဲ ၁၉၉၅ နံၣ််
အပူၤမၤနၢၤပျီစ့ၢ််ကီးဒုၣ််ဒါမၤန့ၢ််၀ဲဒၣ််န့ၣ််လီၤကမျၢၢ််ဒီးသုးဟံၣ််ဖိဃီဖိတဖၣ််ဟဲက့ၤသုးကဒါက့ၤဆူကနဲလ့အဃိ မီကၢဒဲက၀ီမပှၤနီၣ််ဂံၢ််အါထီၣ််၀ဲကွ့ၢ််ကွ့ၢ််န့ၣ််လီၤ.
ယိၤကီၢ််ဆၢကပၤစ့ၢ််ကိးယိၤသုးတဖၣ််ဟးဖီၣ််တၢ််လၢ််တၢ််ချၢအဃိ ယိၤတၢ််ဂီၤတအိၣ််ဘၣ််တဖၣ််ဟဲက့ၤဆှၢ
နုာ််က့ၤလၢဒဲက၀ီၤပူၤဒီး ပမၤန့ၢ််ပှၤမံၤပှၤသၣ််စရီပတီၢ််၀ံၤ ပဆှၢထီၣ််ဆူ (BBC) အအိၣ််ဒီးBBC ဆှၢလီၤ၀ဲ သ့ၣ်် ၀ၣ်် လၣ််န့ၣ််လီၤ မ့ၢ််လၢပှၤအါထီၣ််အဃိ မၤအါထီၣ််က၀ီၤဒ့ (၂)ဒ့ မ့ၢ််၀ဲ က၀ီၤဒ့(၇) ဒီး(၈)န့ၣ််လီၤ
မ့ၢ််လၢ်ဒဲက၀ီၤကမံးတံာ်် က၀ီၤဒ့ကမံးတံာ််ပှၤအါထီၣ််အိၣ််အဃိ ဘၣ််တၢ််ဃုထၢ်ထီၣ််က့ၤကဒဲက၀ီမက မံးတံာ်် က၀ီၤဒ့ကမံာ််တံာ််လၢအသီန့ၣ််လီၤ.
ဒဲက၀ီမကမံးတံာ််အသီတဖၣ်် (၁) ဒဲက၀ီၤခိၣ််သရၣ််အီၣ််မၠၣ််သ့ (၂) ဒဲက၀ီၤခိၣ််(၂) ဖါတံၢ််၀့ရိၣ်် (၃) နဲၢ််ရွဲၢ််စီၤ
သဲနဲၣ်် (၄) တၢ််အီၣ််မူဒါခိၣ််စိၤထိထိ စိၤဘျဲၣ်် (၅) ဘံၣ််ဘၢ်ခိၣ််မီၣ််အ့ ကၠံၣ််လ့ (၆) ကူၣ််သ့မူဒါခိၣ််သရၣ််၀့ၢ််သီ (၇) ဆူၣ််ချ့မူဒါခိၣ််သရၣ််ခၠူၣ််ဆဲဘၢၣ်် (၈)၀ဲၤဒၢးခိၣ််ဖါတံၢ််ကျိာ််စ့ဒိၣ်် က၀ီၤဒ့ကမံး တံာ််တဖၣ်် က၀ီၤဒ့ (၁) အူဘၣ််လူၤ သရၣ််လး၀့ က၀ီၤဒ့(၂) သးပှၢ််ဘးကၠံၣ်် သးပှၢ််စတံဘ့ၤ က၀ီၤဒ့ (၃) အူန့ၢ််ယူး သးပှၢ််လးစိ က၀ီၤဒ့ (၄) စီၤဖါဘံ သးပှၢ််အဲၣ််ကီၢ်် က၀ီၤဒ့(၅) သးပှၢ််စီတူး စီၤလါကပီၤ က၀ီၤဒ့(၆) စီၤ၀့ရွှ့ၣ်် ဖါလူၤကၠီၣ်် က၀ီၤဒ့ (၇) သးပှၢ််ကၠူၤကၠူၤ စီၤရွှ့ၣ််က၀ီၤဒ့ (၈) စီၤထိနီၣ်် စီၤခ့ၣ််မီၣ််အူ သ့ၣ််တဖၣ််န့ၣ််လီၤ.
စးထီၣ််ယိၤစသုးလူးဖံးစံး ဟဲနုာ််လီၤအိၣ််သကိးဒီး ဒဲက၀ီၤကမံးတံာ်် က၀ီၤဒ့ကမံးတံာ််ဒီး နီၤဖးလီၤ၀ဲ လူးဖံးစံးသုးတဂၤဘၣ််တဂၤ ကဘၣ််ဟံမူဒါက၀ီၤဒ့တဘ့ၣ််န့ၣ််လီၤ မီကၢဒဲက၀ီၤ၀း၀းဘၣ််တၢ််တီာ််အီၤ
န့ၣ််လီၤ အီစီးယိၤပလ့းလူးဖံးစံးဟဲဟံန့ၢ််မူဒါ၀ံၤပှၤမ့ၢ််အဲဒီးလဲၤမဲဆီးဘၣ််ကွဲးန့ၣ််လံာ််ပိာ််ကျဲတဘ့ၣ််(၂၀)
ဘးဟ့ၣ််၀ဲအခွဲးတသီ န့ၣ််လီၤ.
၁၉၉၆ လါအ့ြဖ့ၣ်် (၂၆)သီ မ့ၢ််လၢ်သရၣ််အီၣ််မၠးသ့ဟံၣ််ဖိဃီဖိလဲၤဆူကီၢ်် ခဲနဒၢ််န့ၣ််လီၤသရၣ််အီၣ််မၠးသ့
လဲၤ၀ံၤ တနွံ (KRC) ခိၣ််နၢ်် (KNU) ပဒိၣ််ပပှၢ်် သ့ၣ််တဖၣ််ဒ်သိးမီကၢဒဲက၀ီၤကလဲၤသးလၢအဂ့ၢ််အကျိၤ အဂီၢ်် ဘၣ််တၢ််ဃုထၢထီၣ်် ဖါတံၣ််၀့ရိၣ်် ကဲထီၣ််၀ဲ ဒဲက၀ီၤခိၣ််န့ၣ််လီၤ. မ့မ့ၢ််ဒဲက၀ီၤခိၣ််(၂) တခီတဃုထၢ
ထီၣ််ဒံးဘၣ််မၤပာ်စၢၤ ၀ဲဒ်အပူၤကွံာ််ပှၤပါ််လီၤကမံးတံာ််အသိးန့ၣ််လီၤ.
(၁၉၉၆) လါနိၣ််၀့ဘၢၣ််(၁၀)သီ ယိၤပဒိၣ််ဖိးဖး (UN) ဟဲဒိကဒီး တၢ််၈ီၤတဘျီန့ၣ််လီၤ အလွဲၢ််မ့ၢ််၀ဲ အလါ တဘ့ၣ်် (၆၀)ဘးန့ၣ််လီၤ လါဒံၤစ့ဘၢ်ၣ်် (၁၂) သီ ခိၣ််နၢ််လၢထးနဲၣ််လီၤ၀ဲ ပှၤကမျၢၢ််အိၣ််၀ဲလၢ ကဲျမုၢ််၀ၢ််
မုၢ််ထီၣ််ကလံၤ ထံး ကဘၣ််သုးကဒါက့ၤ ကဘၣ််အိၣ််တကပၤဃီအဃိ ဒဲက၀ီၤကမံးတံာ်် ထံၣ််ဘၣ််ကမျၢၢ််
အတၢ််တဲအၢတဲသီအီၤ အမၠိ မိၠန့ၣ််လီၤ့ ဖါတံၢ််၀့ရိၣ််လဲၤထံၣ််လိာ််သးဒီး လဲၤထံၣ််လိာ််သးဒီး (KRC) ကမံး
တံာ််ရှဲပၠး၀ဲ (KRC) ကမံးတံာ််အ ခိၣ််အနၢ််တဖၣ်် ဟဲထံၣ််လိာ််သးဒီးက၀ီၤဒ့ကမံးတံာ်် ကမျၢၢ််တနီၤတဲနၢ််
ပၢၢ််က့ၤ၀ဲအဃိ ကမျၢၢ််တဖၣ််ရုာ််ကျဲးစၢၤဃီလီၤ အဟံၣ်် မၤစၢၤသကိးလၢ်အဂ့ၤကတၢၢ််န့ၣ််လီၤတၢ််လီၢ််
တၢ််ကျဲလဲၢ််ထီၣ််အဃိ တၢ််ဘံၣ််တၢ််ဘၢ်အရ့ဒိၣ််ထီၣ််၀ဲစ့ၢ််ကီးန့ၣ်် လီၤ အဃိ Mr.vitor ဟဲနုာ််လီၤကဲျၤ၀ဲလၢ
အကစၢ််န့ၣ််လီၤ ပှၤဘှီထီၣ််ဟံၣ််ဃီ၀ံၤ Mr.vitor ဟးထီၣ််၀ဲ Mr.Bine ဟံထီၣ််ကဒါက့ၤမူဒါန့ၣ််လီၤ.
Mr.vitor တချူးက့ၤလၢအထံအကီၢ််အခါ တၢ််မၤလၤကပီၤအီၤဖဲ မီကၢဒဲက၀ီၤတီၤထီကၠိန့ၣ််လီၤ. မ့ၢ််
လၢဒူသ၀ီတဖၣ်် (န ၀ တ) သုးမၤအၢမၤနးသ၀ီဖိအါအါဂီၢ််ဂီၢ််အဃိ ပှၤအသီဟဲ အါထီၣ််ကွ့ၢ််ကွ့ၢ််န့ၣ််လီၤ မ့ၢ််လၢပှၤသီဟဲအါထီၣ််၀ဲအဃိ က၀ီၤဒ့အိၣ််ထီၣ််၀ဲခွံဒ့န့ၣ််လီၤ ယိၤသုးမုၢ််ဒိၣ််တဖၣ််ဟဲနုာ််လီၤ ဆူဒဲ
က၀ီၤပူၤဒီး ဟးအိၣ််ခိးတၢ််၀း၀းန့ၣ််လီၤ ပှၤတီာ််တၢ််ခူၣ််တၢ််ပူၤ မၢပှၤမၤန့ၢ််အီၤ မၢ ( ေညှာင်ဆူး) ၀ံၤ ပှၤကမျၢၢ််တဖၣ််ဟးစဲးလီၤ၀း၀းန့ၣ််လီၤ ပာ်လီၤကျိဖးဒိၣ််ထုးထီၣ််၀ဲတၢ််ကလုၢ်် ဟါ(၆) နၣ််ရံၣ်် ပှၤကမျၢၢ််
ကိးဂၤ ဟးထီၣ််လၢ်တၢ််ချၢတသ့ဘၣ့််မ့ၢ််ထံၣ််ကခး၀ဲ လၢ်ကျိန့ၣ််လီၤကမျၢၢ််တဖၣ််ဘၣ််လဲၤခူၣ်် (ဆက်သွယ်ေရးေြမာင်း) ၀ံၤပှၤဘၣ််လဲၤဖီန့ၢ််မံၤတၢ််အီၣ််တၢ််အီ ပှၤမ့ၢ််တမၤန့ၢ််အီၤတီၢ််၀ဲထူ၀ဲဒီး ခီၣ််ဖံးဖးဒိၣ််န့ၣ််လီၤ ဘၣ််ဃးဒီးတၢ််ဂ့ၢ််အံၤ ပှၤပါ််ဖျါထီၣ််လၢထးန့ၣ််လီၤ ပှၤကမျၢၢ််မ့ၢ််လဲၤမၤ (ေန့စား) ဘၣ််နဲၣ််ပၠးတၢ််ဂီၤ၀ံၤဟ့ၣ််လီၤ၀ဲစပရဲးအခိၣ််ကျးစပရဲးအခိၣ်် ကျးမ့ၢ််လီၤမၢ်် ပှၤဟဲက့ၤပၠးမ့ၢ််တအိၣ််ယိၤ
သုးထၢ်နုာ််အီၤ လၢပျံၤထးဆှုၣ််အကရၢၢ််ပူၤ ပာ်၀ဲလၢတၢ််ကိၢ််ကျါန့ၣ််လီၤ မ့ၢ််လၢ (BBC) ဟဲဟ့ၣ််လီၤ
တၢ််အီၣ််တၢ််အီအိၣ််ဒၣ််၀ဲဟုသး ညၣ််အုၣ်် အံသၣ််သၢ်မံၤအဃိ ကမျၢၢ််ကလဲၤမၤ (ေန့စား) တန့ၢ််အဃိ ဟံၣ််ဖိဃီဖိအဂီၢ််တၢ််ကီတၢ််ခဲအိၣ််စ့ၢ််ကီးန့ၣ််လီၤ
တယံာ််ဘၣ်် ယိၤသုးသ့ၣ််တဖၣ််တၢ််ဆီတလဲက့ၤလၢ် အသီ တဖုပှၤသီလၢအဟဲတဖုမၤနးအါထီၣ််န့ၢ်််ဒ်
အလီၢ််တဖုလီၤ ဒဲက၀ီၤကမံးတံာ််ဒီးက၀ီၤဒ့ကမံးမာ််လိာ််၀ဲ ပှၤဟဲ မ့ၢ််စဲၤခံ မၢ်ပှၤမံနီၤထူ၀ဲဒီးခီၣ််ဖံးဖးဒိၣ်် လိ၀ဲလၢတၢ််ကိၢ််ကျါန့ၣ််လီၤ ပိာ််မုၣ််ကရၢခိၣ််သရၣ််မုၣ််စ့ကျၢၤဒီး ပိာ််မုၣ််ကရၢဖိသ့ၣ််တဖၣ််ပာ်ဖှိၣ််လိာ််သးဒီး ဟဲအိၣ််သကိးဖါတံၢ််၀့ရိၣ်် ပှၤမၤအၢမၤနးဒံးန့ၢ်် တဘၣ််လၢၤဘၣ််အဃိ တၢ််ပာ်ဖျါထီၣ််ဆူထးန့ၣ််လီၤ ခိၣ််နၢ််လၢထးဟဲလီၤဒီး တဲသကိးတၢ််ဒီးယိၤခိၣ််နၢ််န့ၣ််လီၤ
(ဟံးန့ၢ်အီၤလၢကညီကၠိဖိပှာ်ဘျးစဲကရူၢ်ပှာ်ယဲၤသန့ပူၤလီၤ)
တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤ :
ကညီတၢ်စံၣ်စိၤတဲစိၤ
,
ဒဲကဝီၤတၢ်စံၣ်စိၤတဲစိၤ
ယပၣ်နုာ်လီၤသီကီၢ်ပယီၤဒီးပတၢ်ဂုၤက့ၤပခံ
မ့ၢ် ၁၉၄၁ အဖးဖီဃၣ်ဃၣ်လံ, လၢမုၢ်နုာ်ကီၢ်မိၢ်ပှၢ်ယူရပၤအပူၤ, ကီၢ်တဘျုးဘ့ၣ်ဘၣ်တၢ်ယီၢ်တံၢ်အီၤလၢကၠၢမနံၢ်လံလီၤ. ကီၢ်ြဖၣ်စ့ၣ်လၢအမ့ၢ်ကီၢ်အဲကလံးအဒီမှံၤအဆူၣ်ကတၢၢ်န့ၣ်, ကိာ်ဃာ်ဃိကဒီလၢကၠၢမနံၣ်အခီၣ်ညါဖီလာ်စ့ၢ်ကီးလံ, ကီၢ်အဲကလံးအိၣ်တ့ၢ်ထဲအကလံၤဧိၤလီၤ. အဂံၢ်အဘါတလၢလၢၤဘၣ်. လၢကီၢ်မုၢ်ထီၣ်တခီ, ကီၢ်ယပၣ်ဒ်အမ့ၢ်ကီၢ်ကၠၢမနံၣ်အဒီသိၣ်ဒီမှံၤအသိး, ကညီၤထီၣ်ဒိၣ်ထီၣ်လံလီၤ.လၢတၢ်တဒီဃာ် ြတီဆၢယပၣ်အဂီၢ်, ကီၢ်အဲကလံးအတၢ်ပၢလၢကီၢ်မုၢ်ထီၣ်တဖၣ်, ဂဲၤဂီၤကတီၤထီၣ်အသး, ခီထီၣ်ခီလီၤဆူအံၤဆူဘး, ဒီးကီၢ်ဖိတဘ့ၣ်ဒီးတဘ့ၣ်, လၢအထံဆၢကီၢ်ဆၢဒၣ်ဝဲ, အိၣ်ခိးလီၤတၢ်စုာ်စုာ်လီၤ. ပကီၢ်ကယီၤဖဲန့ၣ်အခါ, ဒ်အမ့ၢ်ကီၢ်အဲကလံးအတၢ်ပၢတဘ့ၣ်အသိး, ဂဲၤဂီၤကတီၤထီၣ်အသးစ့ၢ်ကီးလီၤ. တကးဘၣ်န့ၣ်, သုးမုၢ်သံၣ်ဘိလၢကီၢ်အံဒယၢ်ဒီးနယူစလဲၣ်တဖၣ်ဟဲတုၤပာ်လၢကကီၢ်ပယီၤအပူၤတနီၤလံ.
ကီၢ်အဲကလံးဂဲၤလိာ်တတဲာ်ကတီၤ ထီၣ်အတၢ်ပၢသ့ၣ်တဖၣ်အံၤသနၣ်က့, မ့ၢ်ဒၣ်တၢ်ကတဲာ်ကတီၤပစုၢ်ပတ့ၤအဃိ, အခံဟိဒၣ်တၢ်လီၤ. မုၢ်နုာ်တထီကၠၢမနံၣ်ထၢၣ်တံၢ်အီၤန့ၣ်, ဘၣ်ဂဲၤလိာ်ဝဲလၢာ်ဂံၢ်ညါလီၤ. ပဝဲဒၣ်လၢကီၢ်ပယီၤသုးမုၢ်ပူၤတဖၣ်, ပအိၣ်ခိးကွၢ်လၢ်လၢမ့ၢ်ပဒုးဘၣ်တၢ်ဆံးယံာ်လဲၣ်န့ၣ်လီၤ.ပနၢ်ပၢၢ်လၢတၢ်တဘျီညါအံၤ, လီၤဂာ်ပတပူၤဒီးတၢ်ဒုတၢ်ယၤလၢၤဘၣ်လီၤ.
တနံၤတခီၣ်ပဝဲဒၣ်ကီၢ်ပယီၤသုးမုၢ်ဒိၣ်နီၣ်ဂံၢ်(၄)အိၣ်အါလၢမါတလ့န့ၣ်, ပဒိးန့ၢ်တၢ်ကစီၣ်လၢပဘၣ်ထီၣ်တၢ်မၤလိ camp ဒ်ပစံးတၢ်အသိးပထီၣ်မၤလိပသးတၢ်ဒုးတၢ်ယၤလၢခိန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ် ဒ်ထံဂ့ၢ်ကီၢ်ဂ့ၢ်အိၣ်ဖျါအသိး, ပနၢ်ပၢၢ်လၢတၢ်ကဆှၢပှၤဆူထံဆၢကီၢ်ဆၢမုၢ်ထီၣ်တကပၤတပူၤပူၤန့ၣ်လီၤ.
စှၤသီအလီၢ်ခံပထွးထီၣ်လီၤ. ပကထွးဆူလဲၣ်. တၢ်လီၢ်တခီတသ့ၣ်ညါဘၣ်. သနာ်က့ပလ့ၣ်မ့ၣ်အူအခိၣ်လီၤဆူကီၢ်ပယီၤလာ်ခီန့ၣ်လီၤ. ပဟဲက့ၤလီၤတဆီတဆီ, တုၤလၢတီအူဒီး, ယဆိကမိာ်လၢမ့ၢ်ကဆှၢပှၤဆူယူတရၣ်ကီၢ်ဆၢ, ခီဖျိတီအူ, မိၤခံကျဲန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်တမ့ၢ်ဘၣ်. ပလ့ၣ်မ့ၣ်အူအခိၣ်လိၤကဒီးဆူလာ်ခီလီၤ. ပတုၤလၢပကိတဘျီပလ့ၣ်မ့ၣ်အူအခိၣ်လိၤဆူမုၢ်ထီၣ်မီၢ်လမၠဲၢ်တကပၤလီၤ. တၢ်ဆှၢစဲဃဲၤပှၤဆူဝ့ၢ်မီၢ်လမၠဲၢ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်ပတအိၣ်ဘၣ်လၢဝ့ၢ်ပူၤဘၣ်. ပှၤပာ်ပှၤလၢဝ့ၢ်အချၢရီဘၢၣ်ခၠီၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အကျါ, တဘျုးညါန့ၣ်လီၤ.
တဘျီအံၤဝ့ၢ်မီၢ်လမၠဲၢ်အပူၤ သုးမုၢ်သံၣ်ဘိဟဲတုၤဖှိၣ်အါမးလီၤ. ကီၤလၤသူဒီးကီၤလၤဝါသုးဖိ, ဟဲတုၤဃုာ်ဒီးမျိာ်သ့ၣ်တဖၣ်လီၤ. ပကွၢ်တၢ်အံၤပဂံၢ်ပဘါထီၣ်ကစီဒီလီၤ. ပတထံၣ်ဘူတၢ်ဒုးတၢ်ယၤနီတဘျီဘၣ်အဃိ, သုးဖိဂီၢ်မုၢ်ဂီၤပၤထဲအံၤညါ ပဆိကမိၣ်လၢမတၤကနၢၤပှၤလဲၣ်န့ၣ်လီၤ. နီၢ်နီၢ်န့ၣ်, သုးဖိခဲလၢာ်မး, ကအိၣ်ဒံးဒၣ်လွံၢ်ကထိ, ယဲၢ်ကထိဃၣ်ဃၣ်လီၤ. လၢထံကီၢ်တဘ့ၣ်အတၢ်ဒုးလိာ်ယၤလိာ်အပူၤ, တၢ်အဝဲအံၤမ့ၢ်ဒၣ်တၢ်ဆံးကိာ်ဖိန့ၣ်လီၤ.
ဖဲပလဲၤအိၣ်လၢမီၢ်လမၠဲၣ်အကပိာ်ကပၤရီဘၢၣ်ခၠီအခါ, ပတၢ်ဖံးတၢ်မၤတအိၣ်ကီးဘၣ်. မံအီၣ်မံအီၣ်ကီးလီၤ.
မုၢ်တနံၤပဝဲဒၣ်နီၣ်ဂံၢ်(၄)ပထါလယၢၣ်, လၢအအိၣ်လၢမီၢ်လမၠဲၢ်အခိၣ်အဃၢၤ ရီဘၢၣ်ခၠီၣ်တဖၣ်,ပဘၣ်တၢ်ဆှၢပှၤဆူကီးကရ့း, မၠးဝဒံၣ်အကျဲန့ၣ်လီၤ. ကျဲအံၤမ့ၢ်သိလ့ၣ်ကျဲလၢကစၢၢ်ခံကလိလိၤ,ြတီၤခိၣ်ြတီၤလာ်ကီကီခဲခဲ, လီၤပျံၤလီၤဖုးဒိၣ်မးလီၤ. ကီးကရ့းဒီးမၠးဝဒံၣ်အဘၢၣ်စၢၤတၢ်ပာ်လီၤပှၤတဆီတဆီ, တုၤလၢကၠီးတဲၣ်ကီၢ်ဆၢလီၤ. ယနာ်လၢသုးမုၢ်လံွၢ်ကထိဃၣ်ဃၣ်ဟဲအိၣ်ခိးလီၤတၢ်ဖဲကျဲအံၤလီၤ. ပတအိၣ်ဘၣ်တၢ်လီၢ်တပူၤဃီယံာ်ယံာ်ဘၣ်. တနွံခံနွံတဘျီပဘၣ်လဲလိာ်ပလီၢ်ကဒဲကဒဲဒီးသုးမုၢ်အဂၤတဖၣ်လီၤ.
လါဒံၣ်စ့ဘၢၣ် ၈ သီ ၁၉၄၁ နံၣ်အနံၤနၢဃိတဲခူသူၣ်ယၤလၢပှၤတဲသါဖဲလါဒံၣ်စ့ဘၢၣ် ၇ သီန့ၣ်ကီၢ်ယပၣ်ဘိးဘၣ်လီၤတၢ်ဒုးဒီးအဲကလံး,အမဲရကၣ်လံ, အဃိ, မုၢ်ထီၣ်တကပၤအံၤ, တၢ်ဒုးကဲထီၣ်လံန့ၣ်လီၤ. လၢ်ခံဒီးပသုးခိၣ်သုးနၢ်တဲဘၣ်စဲဃဲးပှၤဒ်န့ၣ်လီၤ. အဃိ,ဒ်ပမ့ၢ်အဲကလံးတၢ်ပၢအသုးဖိအသိး,တဘျီအံၤပကဒုးဘၣ်တၢ်သပှၢ်ကတၢၢ်န့ၣ်လီၤ. တဘျီအံၤ,စှထီၣ်လၢယူတရၣ်ကီၢ်ဆၢဒီးကီးတရံး,မၠးဝဒံၣ်အကျဲဒီဘိ,သုးအတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤတၢ်ဂဲၤအါထီၣ်,ဒီးပဂဲၤလိာ်ကတဲာ်မတီၤထီၣ်သးဂ့ၤထီၣ်ဂ့ၤထီၣ်စ့ၢ်ကီးလီၤ. ယပာ်အကဘီယူၤဟဲလၢယူတရၣ်တခီ,ယူၤခီလၢပဖီခိၣ်ခဲအံၤခဲအံၤလီၤ. ဘၣ်ဆၣ်တၢ်တမၤအသးနီတမံၤဒံးဘၣ်. တၢ်ဒုးန့ၣ်မၤအသးဒ်လဲၣ်,ပဃဲၤတဘၣ်စ့ၢ်ကီးဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
ယၤတဂၤလၢအပူၤကွံာ်ဒ်ပှၤဟီၣ်ခိၣ်ဖိတဂၤအသိး,ယဘၣ်ယိာ်တစဲးတစဲးလၢပဒုးတၢ်ဒီးပကသံဘၣ်ဖုးလီၤ. လီၤဂာ်လၢယသံတမုာ်ဒ်ဘၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်ခဲအံၤတဘျီလၢလ့လ့ၣ်တဂၤအဃိ,ယကနၣ်ယမ့ၢ်သံန့ၣ်ကမုာ်တခီလီၤ. မ့ၢ်ဘၣ်ဒုးတၢ်ဒီးဒုး,မ့ၢ်ဘၣ်သံဒီးသံဆါန့ၣ်လီၤ. ဟီၣ်ခိၣ်ချၢတၢ်ဘျုးတၢ်ဖှိၣ်လၢယဂီၢ်တအိၣ်လၢၤနီတမံၤဘၣ်. ဘၣ်ဆၣ်တၢ်သံလၢပသံဝံၤပမ့ၢ်အဲၣ်ဒိးမူထီၣ်က့ၤသ့တကလုာ်မ့ၢ်အိၣ်ဘၣ်ဖုးန့ၣ်,ယသံတကဲကဒီးဘၣ်. ဘၣ်မနုၤလဲၣ်န့ၣ်ယသံဝံၤယမူထီၣ်ဒီး,ယတထံၣ်ဘၣ်ကးလ့လ့ၣ်လီၣ်အသးတမဲးဒဲးလၢဂ့ၤထူအသိးန့ၣ်ယကွၢ်တမုာ်ဘၣ်. ခဲအံၤတဘျီတၢ်မိၣ်သံယသးတၢ်သံလၢပသံ,ပနၢအုၣ်,ပဃံကျၣ်ဒီးပကဲထီၣ်ဟီၣ်ခိၣ်ကမူၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်မုၢ်တနံၤကီၢ်ရခါသုးဖိတဖုဘၣ်တၢ်ဆှၢအီၤဆူမၠးဝဒံၣ်,လၢကလဲလိာ်ပပှၤတနီၤလၢန့ၣ်အလီၢ်န့ၣ်လီၤ. တယံာ်တမီၢအလီၢ်ခံဘၣ်တနံၤ,ကဘီယူၤဟဲသီၣ်အါအါဂီၢ်ဂီၢ်လီၤ. တသီၣ်ဒ်သိးအခီထီၣ်ခီလီၤလၢပဖီခိၣ်ထီဘိအသိးဘၣ်. တနံၤအံၤသီၣ်ဒ်သိးယူၤတရံးဝ့ၤဝီၤအသိးလီၤ.
ပဂဲၤဆၢထၢၣ်ကွၢ်သကိးဒီးပထံၣ်စဲဃဲးကဘီယူၤတၢၤဝ့ၤဝီၤလၢအယံၤဒီးအပှၤအါဘ့ၣ်န့ၣ်လီၤ. တဘျီအံၤပထံၣ်လၢထိလီၤဆူဟီၣ်ခိၣ်လီၤလံ. ဒီးဖဲပကွၢ်ကီအီၤမုာ်မးန့ၣတၢ်ပိၢ်တြထူးထီၣ်စ့ၢ်ကီးလီၤ. ထိလီၤကဒီးလံ. ပိၢ်ထီၣ်ကဒီးလံလီၤ. ပသ့ၣ်ညါလၢကဘီယူၤဟဲမၤပပှၤလၢအအိၣ်လၢပမဲာ်ညါတဖၣ်န့ၣ်လံလီၤ. တဘျီအံၤခးလီၤဝဲစဲးကိျလံ. တီၤတီၤရီၤတီၤရီၤ,တီၤရီၤရီၤ,ခးလီၤစဲးကျိအဆၢတလီၤတဲာ်တူာ်လၢၤဘၣ်.
ယံၤဒံးဒီးပှၤသနာ်က့, တၢ်ကလုၢ်လီၤလၢပဘၣ်အိၣ်လၢတၢ်ကျိၤပူၤလီၤ. ပကွၢ်ကီမုၣ်ဒၣ်ကယၢာ်, ပသးကမိၣ်စံးအသးတစဲးစဲးလီၤ. ပှၤတနီၤနီၤတၢ်တမၤဒၣ်လဲာ်ပှၤဒံးမးန့ၣ်ပျံၤတၢ်ဖုးတၢ်အိၣ်တၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲမးတဘၣ်ဘၣ်လီၤ.
ဖဲတၢ်သီၣ်တြထုးဒံးဒၣ်တၢ်လၢအယံၤဒ်အံၤအခါ, ကဘီယူၤ ၉ ဘ့ၣ်ဟဲပၢၢ်ထီၣ်လၢပစုထွတခီ, ယူၤလိၤလိၤဆူပအိၣ်လီၤ, တဘျီအံၤပတကွၢ်လၢၤကဘီယူၤအဂၤတရၢလၢအမၤတၢ်လၢအယံၤဒီးပှၤန့ၣ်ဘၣ်. ပကွၢ်မးအဟဲဆူပအိၣ် ၉ ဘ့ၣ်န့ၣ်လီၤ. ပဆိမိၣ်လၢတၢ်အံၤမ့ၢ်ကဟဲမၤပှၤဧၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်ခိးကွၢ်ဒ်အံၤအခါ, ဟဲယူၤဘူးထီၣ်ဘူးထီၣ်, တုၤလၢပဖီခိၣ်ဒီးခီဖိျပှၤလီၤ. ပသါထီၣ်သါလီၤက့ၤမးဘၣ်လီၢ်ဘၣ်စးတခါ, ပထံၣ်လၢကဘီယူၤ ၉ ဘ့ၣ်န့ၣ်ခီဖျိကွံာ်ပှၤသနၣ်က့, တဘျီအံၤတရံးက့ၤအခိၣ်, ယူၤတရံးပအိၣ်တၢ်အလီၢ်န့ၣ်လီၤ. သတူၢ်ကလာ်ပထံၣ်လၢထိခိၣ်လီၤလာ်လီၤသၢဘ့ၣ်တဘျီဃီ, တၢ်ပိၢ်သြထုးဝးတရံးပှၤလီၤ. ပကွၢ်ထီၣ်တၢ်တဘူၣ်ဒီးပတထံၣ်တၢ်နီတမံၤလၢၤဘၣ်. ဟီၣ်ခိၣ်ဖှံပှၤ, သ့ၣ်ဒ့ဝၣ်ဒ့လီၤတဲာ်လၢပလိၤဒီးဖၣ်ဆါခုၣ်လံလူမးတဘီလီၤ. ကဘီယူၤအသီၣ်, သီၣ်လီၤဆီထီၣ်ကးလံ. သီၣ်စူဒိၣ်ထီၣ်ဒီးတၢ်ပိၢ်သြထုးကးလံ, တဘျီအံၤဘူးဘူးတံၢ်တံၢ်မးလၢပှၤလီၤ. ကလံၤဆီၣ်မးပှၤဟူၣ်ကနာ်လီၤ. တၢ်တဂၤပဆိကမိၣ်တၢ်မနုၤမးတချုးဘၣ်. ပဆိကမိၣ်ဒၣ်ထဲလၢကဘၣ်ယၤဆံးယံာ်လဲၣ်န့ၣ်လီၤ.
ကဘီယူၤ ၉ ဘ့ၣ်တရံးဝ့ၤဝီၤလာ်ပှၤယံာ်တတီၤဖိညါဝံၤမးယူၤအခိၣ်လိၤဆူယူတရၣ်ကီၢ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်လၢပမဲာ်ညါယံၤဒီးပှၤ,ဒီးလၢပလီၢ်ခံယံၤဒီးပှၤန့ၣ်,တၢ်ပိၢ်သြထုးဒံးဒၣ်အူၣ်,အူၣ်လီၤ.စဲးကျိအသီၣ်စ့ၢ်ကီးတကတၢၢ်ထီၣ်ဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
ကဘီယူၤ ၉ ဘ့ၣ်သ့ၣ်ညါပအိၣ်အလီၢ်ကစီဒီ,မီၤတမံၤထဲလၢတ့ၢ်လီၤတၢ်တလိၤလၢပဖီခိၣ်တစဲးဧိၤလီၤ.ပကပိာ်ကပၤန့ၣ်သ့ၣ်ကၢ်ဝၣ်ဃံၤဟီၣ်ခိၣ်ဟဲထီၣ်လၢအလဲတဘီလီၤ.
လၢပဖီခိၣ်ကဘီယူၤတအိၣ်လၢၤဘၣ်သနၣ်က့,ပဘၣ်ယိာ်လၢကဟဲမၤဒ်ပှၤအဃိ,ပတဟးထီၣ်လၢပလီၢ်ဘၣ်. ပအိၣ်ကိၣ်ဃးဒ်ဒၣ်တၢ်လီၤ. ပှၤတနီၤနီၤကနိးဒံးဒၣ်အဖၢန့ၣ်လီၤ. မၤမၤဒီးဟဲယူၤဖုၣ်လီၤဒီးတၢ်ပိၢ်ထီၣ်-
တီၤတီၤတီၤ-ရီၤ-တီၤတီၤတီၤ-ရီၤ-ရီၤရီၤ-ရီၤရီၤ.
စဲးကျိးနၤဧၢ,စဲးကျိ,ပှၤမၤစဲးကျိ,အါ,တခါအံၤမးလီၤပျံၤဒိၣ်တက့ၢ်ဟ့း-တရီၤ-တရီၤ-ရီၤရီၤရီၤ-ရီၤ-
ကဘီယူၤသၢဘ့ၣ်ယူၤတရံးခးပှၤသၢဝီညါလီၤ.ကိျသၣ်ဟဲဘူးယၤတဘျီကီး,ဟဲလၢနဃိယကဆူးလီၤ.ဟဲခူၣ်ဆဲတရီာ်ဟီၣ်ခိၣ်ဒ်ဆးစဲအသိးလီၤ.တၢ်တဂၤယမဲချံတကျိာ်ဘၣ်ယသး,ဒီယသ့ၣ်နီၣ်ယမိၢ်ချုးစ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ.နၢဃိပာ်နံၤအသး,ဘၣ်ဆၣ်အမဲာ်အသွံၣ်တအိၣ်ကဲၣ်ဆိးဘၣ်.
တၢ်လီၢ်တတီၤ လၢပအိၣ်န့ၣ်, တၢ်လာ်ပှၤထဲအံၤသနာ်က့ ပတဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးနီတဂၤဘၣ်, ဘၣ်ဆၣ်ပှၤအိၣ်လၢ ပမဲာ်ညါပလီၢ်ခံန့ၣ်, တၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးအိၣ်ဝဲလီၤ. လၢဟါခီလီၤ တၢ်ဘှ့ၣ်တၢ်ဘှီၣ်က့ၤလံသနာ်က့, ပသးအသဟီၣ် စၢ်လီၤဘၣ်အသးလံလီၤ. ပဆိမိၣ်လၢ တၢ်ဒုးတၢ်ယၤန့ၣ်ဒ်အံၤ လီၤဧါ, ဘၣ်ဆၣ်ပတဒုးဒံးတၢ်ဘၣ်, အိၣ်ဒၣ် တၢ်ဒုးဒံးဒၣ်ပှၤန့ၣ်လီၤ. မ့ၢ်တၢ်ကမၤအသးဒီးပှၤဒ်လဲၣ် ယဲယဆိကမိၣ်ဘၣ်ဖဲယသွံၣ်ခုၣ်အခါအဃိဧါတဲတဘၣ်ဘၣ်, ယကမိၣ် ပျံၤထီၣ်ယသးတၢ်တစဲးစဲးန့ၣ်လီၤ. တဟါအံၤ ပတမၤသီၣ်မၤသဲတၢ်လၢၤဘၣ် ပတ့ၤအီၤဖီအီၣ် ကစုဒုဝံၤ အိၣ်လၢတ၈ၤ အလီၢ် တဂၤအလီၢ်န့ၣ်လီၤ. ပမ့ကတိၤတၢ်ဒီးပကတိၤတၢ်ကသွံကီးလီၤ. ယတဲဘၣ်နၢဃိလၢ ပှၤတအိၣ် တီၣ်ထီၣ်ပလီၢ်နီတဂၤဘၣ်, တဘျီအံၤပကတီၣ်ထီၣ်ဒၣ်ပသးဒၣ်ဝဲလီၤ. ပကဒုးပၠးအီၤတၢ်ဒီး, ဘၣ်တဘၣ်ပကသံကီးလီၤ, ပမ့ၢ်သံဒီး, နၤယၤဆၣ်တဖျၢၣ်အစှၤကတၢၢ်သၢၣ်နၤ, နၢဃိတဲဝဲ, “ဘၣ်တဖျၢၣ်သါမၤမနုၤလဲၣ်, ဆၣ်သၢဖျၢၣ်သၢၣ်နၤ” န့ၣ်လီၤ.
နၢဃိတဂၤ ဒ်ပှၤဟီၣ်ခိၣ်ဖိအသိး, လၢအလီၢ်အလီၢ်န့ၣ် ပျံၤတၢ်သနာ်က့, မ့ၢ်ပှၤအဒူတဂၤလီၤ. သ့ပာ်အသး ဂၢၢ်ဂၢၢ် ကစီဒီလီၤ, ခဲအံၤတဘျီအဝဲ တုၤမ့ၢ်ဆ့ၣ်နီၤ လီၤ သကိးပှၤန့ၣ်, မၤထီၣ်ဝဲအထါဖိတဆၢလီၤ, ထါဖိတဆၢအံၤမ့ၢ်အနီၢ်ကစၢ်ကူၣ်ထီၣ်မၤဝဲလီၤ, အထါန့ၣ်ဒ်အံၤ-ပၢ်အဖိခွါတဂၤဃီ မူတဘျီဒီးသံတဘျီ
သံတဘျီ ပူၤတစိၤသး ခံဘျီတသံလၢၤဘၣ်ခွါ တသံဘၣ်မ့ၢ်မူဒံးဒီး ဆၣ်သၢဖျၢၣ်န့ၣ်ခွါကထီၣ်, န့ၣ်လီၤ.
အိၣ်ကဒီးတဟါ တၢ်ကလုာ်ဟဲလၢတၢ်ကစီၣ်အပူၤလၢပကအိၣ်ကတဲာ်ကတီၤပသးဒီးဆိးသီန့ၣ်လီၤ. သုးဖိကိးဂၤဒဲး ဘၣ်ဝံဃာ်အထၢၣ်, ကျိသၣ်, ထံဒၢ ဒီးဘၣ်စိာ်ဃာ် အစုကဝဲၤစုာ်စုာ်န့ၣ်လီၤ. တုၤဃီၤမုၢ်နၤခီ ၁၂ နၣ်ရံၣ်ဃၣ်ဃၣ်န့ၣ် တၢ်ကစီၣ်ဟဲလၢသုးတၢ်မဲာ်ညါတဖၣ်ခီၣ်ဆၢဒုးလံလီၤ.
သူမှံထံကျိမ့ၣ်ထံကျိဖိတဘိလၢအနီၤဖးလီၤ ယူတရၣ်ဒီးကီၢ်ပယီၤန့ၣ်လီၤ. ဖဲန့ၣ်မၠးဝဒံၣ် ဝ့ၢ်ဖိအိၣ်စ့ၢ်ကီးတဖျၢၣ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲပအိၣ်ခဲအံၤန့ၣ်ယံၤဒီး မၠးဝဒံၣ်အမံးလး ၃၀ ဘျဲၣ်ဘျဲၣ်ဒံးလီၤ.
ပတနၢ်ဟူတၢ်သီၣ်တၢ်သဲနီတမံၤဒံးကီးဘၣ်, ဘၣ်ဆၣ်မၤအသးဒ်သိးတၢ်လၢပဆိကမိၣ်အဂ့ၢ်, ဒီးအိၣ်ခိးကွၢ်လၢ်တ့ၢ်အီၤတမံၤ, တဘျီအံၤ တုၤအိၣ်ပှၤလံန့ၣ်လီၤ, တဘျီအံၤ ယပၣ်ဟဲလံ, ဒီးဟဲလၢခိဝံၤဒီး, ဟဲဆူကျဲလၢ ပအိၣ်ခိးလီၤတၢ်အံၤန့ၣ်လီၤ. တတုၤဒံးပှၤဘၣ်, ဘၣ်ဆၣ်ကတုၤလီၤ, ပကဒုးဘၣ်တၢ်လီၤ, မ့ၢ်ကမၤကီးအသးဒ်လဲၣ်,ဖးဖီမုၢ်ပူၤ ကွံာ်တၢ်ကစီၣ်ဟဲကဒီးတခါလံ, ဃဲၤဝဲသုးလၢတၢ်မဲာ်ညါတဖၣ်သဘံၣ်ဘုၣ်လၢာ်လံ, ခီၣ်တန့ၢ်ဘၣ်, ယပၣ်ဟဲနုာ်လီၤ လၢအကထိ ကလးတခီလီၤ. မၤမၤဒီး တၢ်ကစီၣ်တဲကဒီးလၢ ပှၤကိးသုးလၢတၢ်မဲာ်ညါတဖၣ်တဟူလၢၤဘၣ်, တဟူလၢၤဘၣ်န့ၣ်, အခီပညီဃ့ၢ်လၢာ်လံသၢၣ်, မ့ၢ်တဲကတုၤပှၤလီၤနဲာ်, ဖဲပနၢ်ဟူတၢ်ဒီးပအိၣ်ခိးလီၤတၢ်လၢတၢ်သးကဒံဒံ ကဒါဒါအပူၤဒါအံၤအခါ, တၢ်ကစီၣ်လၢခံကတၢၢ်တခီတဲပှၤလၢပဘၣ်ဂုၤပခံလီၤ, ပတဒုးဘၣ်တၢ်ဒံးဘၣ်, ဘၣ်ဂုၤကဒီးပခံ, ဘၣ်ဂုၤဆူလဲၣ်, ပတဲတဘၣ်ဘၣ်, သနာ်က့, စံးဂုၤပခံဒီးပဂုၤဒၣ်ကျဲလၢပဟဲန့ၣ်လီၤ.
တဘျီအံၤ အိၣ်ဒၣ်ထဲပဂုၤဂုၤပခံတဆီ, တဆီ, တုၤလီၤလၢဝ့ၢ်မီၣ်လမၠဲၣ်အကပၤလံန့ၣ်လီၤ, တဘျီအံၤပဆိကမိၣ်လၢပကဘၣ်ခီၣ်ဆၢယပၣ်ဖဲမီၣ်လမၠဲၣ်အံၤန့ၣ်လီၤ, ဖဲန့ၣ်အခါတၢ်ကစီၣ်ဟဲကဒီး ပှၤလၢမီၣ်လမၠဲၣ်, ရ့ၣ်အကျဲယပၣ်ဟဲစ့ၣ်ကီး ကျဲတဘိန့ၣ်လံလီၤ, အဃိမီၣ်လမၠဲၣ်ဝ့ၢ်မး, ပတက့ၤနုာ်ဘၣ်လၢၤဘၣ်, တၢ်ကလုၢ်လီၤတဘျီဃီလၢပကဘၣ်က့ၤဆူ၀့ၢ်သထူၣ်န့ၣ်လီၤ.
ပတုၤဝ့ၢ်သထူၣ်န့ၣ်, ပဝဲဒၣ်နီၢ်ဂံၢ် ၄ ပထါလယၢၣ် ပတပှဲၤလီၢ်ပှဲၤစးလၢၤဘၣ်, ဃ့ၢ်တနီၤ, ဟါမၢ်တနီၤ ဒီးကသံတနီၤစ့ၢ်ကီးလီၤ. ဖဲပဟဲက့ၤအိၣ်သထူၣ်အခါအံၤ, သုးဖိလဲၤလီၤဆူမီၣ်လမၠဲၣ်တဖၣ်မုလဲၤဒံးဒၣ်တၢ်လီၤ. ပဆိကမိၣ် ဘၣ်တဘၣ် တၢ်ဒုးဆူၣ်ဖဲမီၣ်လမၠဲၣ်န့ၣ်လီၤ, နီၢ်နီၢ်တခီတၢ် လီၤြပံလီၤြပါကဒံကဒါလၢာ်လံ, သုးခိၣ်သုးနၢ် လၢအကျဲၤ တၢ်ဒုးတၢ်ယၤသ့ၣ်တဖၣ်ကျဲၤပနုၤမးတဘၣ်လၢၤဘၣ်, ဆှၢကဒံကဒါဒၣ်ပှၤဒ်န့ၣ်လီၤ.
တယံာ်တမီၢ်အလီၢ်ခံတၢ်ကလုၢ်လီၤကဒီးလၢပဘၣ်က့ၤဆူမိးပလ့ၣ်န့ၣ်လီၤ. ဃဲၤဝဲလၢမီၣ်လမၠဲၣ်လီၤကဒီးဆူယပၣ်အစုပူၤလံ. ပဘၣ်က့ၤစူးဖိှၣ်ပသးလၢမိးပလ့ၣ်ခဲလၢာ်န့ၣ်လီၤ. ပက့ၤတုၤလၢမိးပလ့ၣ်, ပကွၢ်သုးမုၢ်သံၣ်ဘိအါအါဂီၢ်ဂီၢ်အဃိ, ပဂံၢ်ပဘါအိၣ်ထီၣ်က့ၤစ့ၢ်ကီးလီၤ. ကီၢ်ပယီၤသုးမုၢ်နီၣ်ဂံၢ်(၂)ဟဲလီၤတုၤအိၣ်သကိး
ဒီးပှၤန့ၣ်လီၤ. မိးပလ့ၣ်ဒီဝ့ၢ်ပှဲၤဒီးသုးဖိလီၤ.
ယပၣ်သုးမုၢ်ဟဲဘူးထီၣ်ဒီးမိပလ့ၣ်လံ, တၢ်ကလုၢ်လီၤစ့ၢ်ကီးလၢပဘၣ်ခီၣ်ဆၢနီၢ် နီၢ ်လၢမိးပလ့ၣ်အံၤန့ၣ်လီၤ. သုးမုၢ်တတုၤဒံး သနာ်က့ကဘီယူၤဟဲမၤဒၢၣ်ပှၤတခီလံန့ၣ်လီၤ. တနံၤကဘီယူၤဟဲမၤပှၤအခါ, ပဝဲဝ့ၢ်ဒီဝ့ၢ်ညါ ပညိၣ်ခးသကိး လီၤတဲာ်ဘၣ်အသးတဘ့ၣ်လီၤ ပှၤခးသကိး ကိးဂၤဒဲးအဃိ, ပှၤတဂၤလၢ်လၢ်, ဒီလီၤအသးလၢသါခးလီၤတဲာ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ် နၢဃိတဲဝဲတခီဒ်အံၤ, “ပှၤခးအခါဘၣ်ဒိ, မ့မ့ၢ်သါခးအခါလီၤတဲာ်” န့ၣ်လီၤ.
ယပၣ်အသုးမုၢ်ဂုာ်ကျဲးစၢးဟဲထီၣ်ဒ်သိး, အကကဝီၤမိးပလ့ၣ်လံ လၢတၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢ လၢအဝဲသ့ၣ်အဂီၢ်, အမျီာ်ဖးဒိၣ်တဖၣ် လာ်ပှၤဆါမးလီၤ. ပမျီာ်တဖၣ် အကလုၢ်တလီၤပံာ်စ့ၢ်ကီးဘၣ်လီၤ တဘျီအံၤ မျီာ်သကိးမျီာ်လာ်လိာ်အသးယၢ်ခီယၢ်ခီလံ.
လၢညါ အိၣ်ဒၣ်ထဲပဂုၤပလီၢ်ခံလီၤ, မ့မ့ၢ်တဘျီညါအံၤ ပကိးအီၤလၢတၢ်ဒုးသ့လံလီၤ, ဒုၣ်ဒါသုးမုၢ် တုၤဝးတရံး မိးပလ့ၣ်စ့ၢ်ကီးလံ, စဲးကျိသီၣ်တကတၢၢ်ထီၣ်ဘၣ် မီထၣ်သၣ်လီၤပံးပူး လၢပသိးပကျါ တနီၤနီၤ, ပအိၣ်တၢ်လီၢ်မးတဘၣ်ဘၣ်လီၤ. မ့မ့ၢ်ယၤဒီးနၢဃိ ပသကိးတဖု ပှၤပာ်လီၤပှၤလၢဝ့ၢ်ပူၤတၢ်လီၢ်တတီၤ, အိၣ်ဒၣ်ထဲ တၢ်လာ်ဒၣ်ပှၤ လၢမျီာ်ဒီး မီထၣ်သၣ်လီၤ. ပစိာ်ဃာ်ကျိ သနာ်က့, ပတခးဘၣ်တၢ် နီတဘီဘၣ်လီၤ. ပသါလဲၤခးကီးမနုၤလဲၣ်, မးပတထံၣ်ယပၣ်နီတဂၤနဲာ် ဘၣ်ဒိဆါကတၢၢ်လီၤ.
မိးပလ့ၣ် ခီၣ်တဘျုးသီ သနာ်က့, ခီၣ်တန့ၢ်လၢၤဘၣ်, ယပၣ်ဝီၤအီၤဘံၣ်ဃၣ်ဃၣ်လံ, ပှၤတဖုအံၤ ဒုးတၢ်သ့တကးဘၣ်, စုချ့ခီၣ်ချ့ဒီး ဟဲမးအါအါဂီၢ်ဂီၢ်လီၤ. တဘျီအံၤ ပဘၣ်ဂုၤမးပလီၢ်ခံ ပစုၢ်ပတ့ၤလီၤ, တၢ်လီၤမုၢ်ြပံြပါအဒိၣ်ကတၢၢ်မ့ၢ်စ့ၢ်ကီး တဘျီအံၤလီၤ. ယပၣ်ဟဲချုးထီၣ်ပခံတကးဘၣ်, ဟဲနုာ်ဖျိ ဆူပကဆူး ကတ့ၤ ဒၣ်လဲၣ်လီၤ. ပနီၤဖးပဲာ်ဖးဒုၣ်ဒါဒီး ပပှၤအဆၢတဘၣ်လၢၤဘၣ်, တၢ်သဘံၣ်ဘုၣ် တုၤဒၣ်လဲာ်, ပသး အသဟီၣ်စၢ်ဒိၣ်မးဒီးပဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးဒၣ်လၢ ဒုၣ်ဒါအကဆူးကတ့ၤန့ၣ်လီၤ.
မိးပလ့ၣ် ဆူမုၢ်နုာ်ဘးခီ, ခီၣ်ကဒီးအသး လၢကီၤလိာ်ကျိအဃိ, ပှၤတယးဘျိၣ်ဒၣ်ဆူ တိၤအိၣ်ခဲလၢာ်လီၤ. ခီဖျိတနီၤဒီးဖျိကီးလီၤ, ခီကီးဒၣ်လၢစဲးကျိခးခံၣ်ခူၣ်တၢ်အကျါအဃိ, တၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံး ဒီးတၢ်သံတၢ်ဆါဒု ပတဲအလီၢ်တအိၣ်လၢၤဘၣ်, ယပၣ်သ့ၣ်ညါလၢပှၤကက့ၤ ဆူတိၤအံၤ အဃိ, နုာ်လီၤလၢပကဆူးကတ့ၤ မၤထီၣ်တဲာ်ကွံာ် ပကျဲပကျိၤလၢာ်ကီးလံ, ပှၤလၢအဂုာ်ကျဲးစၢးက့ၤဒီး က့ၤတသ့အိၣ်တ့ၢ်ဒံး ဂီၢ်မုၢ်န့ၣ်လီၤ, စဲးကျိသီၣ်ဒၣ်တနဲးနဲးအဃိ, မ့ၢ်ပပှၤ ခးတၢ်ဧါ, ယပၣ်ခးပှၤဧါ, ပတဲတဘၣ်ကီးဘၣ်, မၤမၤဒီး, ပပှၤလၢအခိးလီၤတိၤတဖၣ်ဒ်တၢ်ကလုၢ်အသိး, မၤကၢ်ကဒီး တိၤလံဧၣ် တဘျီအံၤဝံၤလံသၢၣ်, ပကမၤဒ်လဲၣ်.
ပသကိးတဖုအိၣ်အဂၤ၁၀ ပၣ်ဃုာ်ဒီးနၢဃိ, ထဲဒၣ်ပဃ့ၢ်ကဒံဒံကဒါဒါ,တိၤကၢ်န့ၢ်ပှၤစ့ၢ်ကီးလံ, ပမၤမနုၤမးတသ့လၢၤဘၣ်. လၢတၢ်ကီၤသူၣ်ကီၤသးအပူၤ,ပက့ၤဆၢထၢၣ်လၢထံကျိနံၤ, ဘၣ်ဆၣ်ပမၤမနုၤမးတသ့စ့ၢ်ကီးဘၣ်. အိၣ်အါတက့ၢ်ပှၤပှီၢ်ထံသ့နာ်က့, ကီၤလိာ်ကျိအထၣ်ဃၣ်ဃၣ်အံၤ, အတီၤလဲၢ်ကစီဒီ ဒီးပကပီၢ်လိၤလိၤထဲနီၢ်ကစၢ်, ပကနၣ်ပပီၢ်တဖျိဘၣ်လီၤ. ပတထံၣ်၀ၣ်မ့ၢ်ဂ့ၤ တၢ်အဂၤမ့ၢ်ဂ့ၤလၢ, ပကပီၢ်ခီဃုာ်အီၤဘၣ်. မ့ၢ်ပဘၣ်က့ၤဆူတိာ်ကၢ်အလီၢ်, ဒီးပီၢ်ခီသန့ၤပသးဒီးတိၤအတၢၣ်တဖၣ်ဧါ. တိၤမ့ၢ်တကၢ်ဒီဘိဘၣ်, ဒီးခီတိၤတ၀ာ်ဒီးပီၢ်တ၀ာ်ဧါ.
ဖဲပဆိမိၣ်တၢ်ဒ်အံၤအခါ, လၢတိာ်အိၣ်အလီၢ်န့ၣ်, ကျိ, စဲးဒီးမီထၣ်သီၣ်သြထုးထီၣ်အါန့ၢ်အလီၢ်န့ၣ်လီၤ. ပမၤတဘၣ်လၢၤဘၣ်. ဒီးပနါစိၤဃ့ၢ်မှံဆူထံထၣ်တခီလီၤ. ပဃ့ၢ်လီၤတစဲးဖိဒီး စဲးကျိသီၣ်တြထုးဒီးလၢအမဲာ်ညါလီၤ. တမ့ၢ်ပှၤပျာ်လဲၣ်, ယပၣ်တရၢအိၣ်သကုၤတၢ်လီၢ်တပူၤလံနာ်လလဲၣ်. ပဃၣ်ပခိၣ်ဃ့ၢ်ကဒါက့ၤကဒီးဆူးထံခံ, ဒီးစဲးကျိသီၣ်ထီၣ်ကဒီးလၢပမဲာ်ညါတယံၤတဘူးဒီးပှၤန့ၢ်လီၤ. ပအိၣ်ကတီၢ်ကွၢ်လီၤပမဲာဒီးပဒွးတဘၣ်လၢၤဘၣ်. လၢလီၢ်ခံကျိသီၣ်လၢမဲာ်ညါကျိသီၣ်အဃိ, ပဃ့ၢ်ယံၤဒီးကၢၢ်နံၤ, လဲၤအိၣ်ခူသူၣ်ကိာ်ဃာ်လၢတၢ်လီၢ်တပူၤ, မ့ၢ်ကဒီးလၢတကွံကျီးန့ၢ်လီၤ.
ပအိၣ်ကိာ်ဃာ်လၢသကွံကျီးအပူၤဒီနံၤညါ, တအီၣ်ဘၣ်မ့ၤအီၣ်ဘၣ်ထံဘၣ်လၢကျိသီၣ်တဘှ့ၣ်အဃိလီၤ. တဘျီဘျီကျိသီၣ်ဘူးဘူးတံၢ်တံၢ်ပှၤဝံၤဒီး,ယံၤထီၣ်ယံၤထီၣ်ပှၤလီၤ. ပဘၣ်ယိၣ်ဒိၣ်မးလၢယပၣ်ကဖီၣ်န့ၢ်မူးဒံးပှၤဒီးကဒီၣ်ပကိာ်န့ၢ်လီၤ . အဃိပပာ်လီၤပသးလၢယပၣ်မ့ၢ်ချုးန့ၢ်ပှၤဒီး, ပတပာ်လီၤစုကဝဲၤဘၣ်. လၢအကကျီပကိာ်ဒ်သိးသိးန့ၣ်, ပကဒုးသံလီၤပသးလၢတၢ်ဒီးအဝဲသ့ၣ်န့ၣ်လီၤ.ပဘူၣ်ဂ့ၤတီၢ်ဘၣ်ဒိၣ်မးလၢဒီနံၤညါ, ယပၣ်တဟဲထံၣ်ချူးန့ၢ်ပှၤအဃိန့ၣ်လီၤ .
တုၤတၢ်ခံးလီၤဒီး, ပကနၣ်တၢ်ယၢ်ခီယၢ်ခီယံာ်ဖးယံာ်ညါဝံၤမး, ပတကျီသကွံဒုၣ်ဘၣ်, မ့မ့ၢ်ပကူာ်ကၢ်ကွံာ်အီၤကယီကယီဝံၤ ယိးထီၣ်လဲၤကွၢ်တၢ်ဆူထံကျိန့ၣ်လီၤ. ပပိာ်လိာ်ပခံဒ်အံၤအခါ, ပသကိးဖိလၢအလဲၤလၢညါတုၤဆိလၢကၢၢ်နံၤတဂၤ, ကိးထီၣ်ဖုး လၢအကလုၢ်တဘီအဃိ, ပကွံာ်လီၤပသကွံဒုၣ်တဖၣ်ဒီးဃ့ၢ်ကဒံကဒါဘၣ်သကိးဝဲလီၤ . တၢ်တဂၤပသးတအိၣ်လၢပလိၤလၢၤဘၣ် . ပဆိ ကမိၣ်လၢကျိကပိၢ်ထီၣ်စ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ . ပတၢ်ဘၣ်ယိၣ်တခီမ့ၢ်လၢအဝဲတိနိၣ်ယပၣ် မ့တမ့ၢ်အဝဲကိးဖုးနါစိၤအဃိ, ယပၣ်ကနၢ်ဟူန့ၢ်ပှၤန့ၣ်လီၤ.
ပသကိးပှၤအဂၤ ၁၀, ပှၤပီၢ်ထံတသ့အိၣ်ထဲတဂၤ အဃိ, ပပီၢ်ခီမၤစၢၤလိာ်ပသးဒီးပဖျိဆူဘးခီလီၤ . တၢ်ဂုၤတၢ်ဂၤပစိာ်မ့ၢ်တသ့နာ်သက့, ပစုကဝဲၤဒီးအသၣ်န့ၣ်ဖဲပစိာ်န့ၢ်န့ၤ ပစိာ်ဃုာ်ပဝဲလီၤ. လၢဘးခီန့ၢ်ပထံၣ်လိာ်က့ၤပသးဒီးပသကိးအဂၤတဖု, အဝဲသ့ၣ်အိၣ် ၂၇ ဂၤန့ၣ်လီၤ . အဝဲသ့ၣ်စ့ၢ်ကီး, ပီၢ်ခီထံ လၢအဂၤတတီၤဒ်ပဝဲအသိးန့ၣ်လီၤ. မ့မ့ၢ်ပဝဲအဂၤ ၁၀ န့ၣ်သုးသရၣ်တပ့ျခံပ့ျဒၣ်လဲာ်မးတအိၣ်ဘၣ် .
တဘျီအံၤ ပပာ်ဖှိၣ်လိာ်ပသး ဒီးပအိၣ်ခဲလၢာ် ၃၇ ဂၤန့ၣ်လီၤ, ပှၤ ၃၇ ဂၤန့ၣ်, ကီၢ်ပယီၤသုးမုၢ်, နီၢ်ဂံၢ် ၂ ပၣ်, နီၢ်ဂံၢ် ၃ ပၣ်, နီၢ်ဂံၣ် ၇ ပၣ်ဒီးပဝဲနီၢ်ဂံၢ် ၄ ပၣ် အါတက့ၢ်န့ၣ်လီၤ. ပစုကဝဲၤအိၣ်ဒံးကိးဂၤဒဲးလီၤ, မ့မ့ၢၠပမီထၣ်ဖိ ခံစုမုၢ် တအိၣ်ဘၣ်လီၤ .
စးထီၣ်လၢမိးပလ့ၣ် ပဟဲက့ၤမးကီကီခဲခဲတဆီတဆီလီၤ. ပတၢ်ပညိၣ်မ့ၢ်ပကလူၤချုးထီၣ်က့ၤ, ပသုၢ်မုၢ်လၢအဂုၤတ့ၢ်လံအခံတဖၣ်, အခံန့ၣ်လီၤ . ပနာ်လၢအဝဲသ့ၣ်ကက့ၤအိၣ်, ဒီးကခီၣ်ဝဲဖဲပကိန့ၣ်လီၤ. လၢအဝဲသ့ၣ်အလီၢ်ခံလ့ၣ်မ့ၣ်အူကျဲခိၣ်န့ၣ်, ယပၣ်သုးမုၢ်ထီၣ်ကီးဒၣ်ရုၢ်ရုၢ်န့ၣ်လီၤ .
ပဝဲတခီ, ယပၣ်သုးမုၢ်ထီၣ်လၢလ့ၣ်မ့ၣ်အူကျဲခိၣ်အဃိ, ပဘၣ်ပဒ့ၣ်ဟးဒၣ်လၢစံာ်ခိၣ်ဖျီပူၤဒီး, ပဟးအါတက့ၢ် မုၢ်နၤခီလီၤ. ပစံးဘျုးဘၣ်ဒူဖိသဝီဖိတဖၣ်လၢအဒုးအီၣ်ဒုးအီဒံးပှၤန့ၣ်လီၤ . ပဘၣ်နးဘၣ်ဖှီၣ်, ပဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးဒီးပထံၣ်ဘၣ် တၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံး, တၢ်သံတၢ်ပှၢ်အဃိ, ပသးတဘၣ်လီၢ်ဘၣ်စးကဲၣ်ဆိးဘၣ်, ပသးအသဟီၣ်စၢ်ဒိၣ်မးလီၤ . ပပာ်ဆူၣ်သကိးပသး သနာ်က့, အါတက့ၢ်ပသးဟးဂီၤ, ဒီးပှၤအါတက့ၢ်ပျံၤတၢ်ဖုးတၢ်န့ၣ်လီၤ .
နၢဃိတဂၤ ဒ်ယစံးတ့ၢ်အသး, မ့ၢ်ပှၤအဒူတဂၤ သနာ်က့, မ့ၢ်ပှၤအဒူလၢအတပလီၢ်အသးတကလုာ်န့ၣ်လီၤ . ယဘၣ်ယိၣ်ထဲလၢ ကဘၣ်ဒိဘၣ်ထံး ဘၣ်ဖုး တနံၤနံၤလီၤ. တုၤမ့ၢ်ပလီၤဘှံးလီၤတီၤ သူၣ်ဟးဂီၤ သးဟးဂီၤ န့ၣ်မၤထီၣ်ဒၣ်ဝဲအထါ, ပၢ်အဖိခွါတဂၤဃီန့ၣ်ထီဘိလီၤ .
ဘၣ်ဃး တၢ်ဒူတၢ်ဃိၤအဂ့ၢ်န့ၣ် ယတဲလီၤယဂ့ၢ်အလီၢ်တအိၣ်ကီးပျာ်လဲၣ်, ယဒူမ့ၢ်ဂ့ၤယသုၣ်မ့ၢ်ဂ့ၤ တၢ်တမိၣ်တဲယသးဘၣ်, ယမ့ၢ်တဲလၢယသုၣ်ဒီးပှၤကနာ်ယၤဒံး, မ့မ့ၢ်ယမ့ၢ်ဒူဒၣ်လဲာ်န့ၣ် ယမ့ၢ်တဲလီၤယသးလၢယဒူဒီးပှၤကစံးဒါခီလၢယပြတၢၤလီၤယသးန့ၣ်လီၤ . ယတတဲလီၤယဂ့ၢ်တနာ်က့, ယနၢ်ဟူထီဘိနၢဃိ, ကၢၣ်ကီၣ်ယဂ့ၢ်တဲဝဲ, “အါဖျိတဂၤ ပှၤဒူဃးဃ့နၤဧၢ, အဝဲဒူလၢတၢ်ကူၣ်သ့တကလုာ်, တမ့ၢ်အဘံၣ်မဲာ်ဒူတကလုာ်ဘၣ်” န့ၣ်လီၤ . အဝဲအံၤ မ့ၢ်ဒၣ် နၢဃိအတၢ်တဲလီၤ, တၢ်လၢနၢဃိန့ၣ် ဒ်သုသ့ၣ်ညါအသိး, တမူာ်တနီၢ်တၢ်ကဲၣ်ဆိးဘၣ်, အဃိသုမ့ၢ်အဲၣ်ဒိးနာ်ဒီးနာ်, သုမ့ၢ်တအဲၣ်ဒိးနာ်ဒီးဆိလီၤ .
မုၢ်တနၤ, ပဟးဒီနၤညါ ဒီးဖဲ မုၢ်ဘူး ကဆ့ၣ်န့ၣ် ပတုၤဃီၤ လၢဝ့ၢ်တကူၣ်မါတလ့အလ့ၣ်မ့ၣ်အူကျဲ ဒီးပအိၣ်ကတီၢ်လီၤ . ကျဲမုၢ်အဝဲအံၤ ယပၣ်လ့ၢ်ထီၣ်လ့ၢ်လိၤတခီလံ, ကလဲၤဝီၤ ဝ့ၢ်တကူၣ် စ့ၢ်ကီးဧၣ်သၢၣ်, ဝံၤဒီး လၢတၢ်တမုၢ်လၢ်အပူၤ, ပှၤတဲကဒီးပှၤလၢ ဝ့ၢ်ပကိလီၤဆူ ယပၣ်အစုပူၤန့ၣ်လီၤ. တၢ်ကီဘၣ်ကဒီးပှၤလံ, ပစံးပသါလူၤချုးထီၣ်ပသကိးအခံ ဒီး ခဲအံၤပကိလီၤကဒီးလံ, မ့ၢ်အဝဲသ့ၣ်ကက့ၤခီၣ်ဒီးဝဲဖဲလဲၣ် .
ပခီလ့ၣ်မ့ၣ်အူကျဲ လၢမုၢ်ဆါခီတဘူၣ်အဃိ, ပကွၢ်အိၣ်ခူသူၣ်တယံၤတဘူးဖဲမုၢ်ဆါခီအကတီၢ်န့ၣ်လီၤ .ဖဲန့ၣ်အခါ မျီာ်သီၣ်သြထုးလၢကလံၤစိးတခီကမ့ၢ်ပကိဒီးတီအူအဘၢၣ်စၢၤန့ၣ်လီၤ. တချုးပခီလ့ၣ်မ့ၣ်အူကျဲဒံးဘၣ်အံၤ, ဟီၣ်ပဒၢ်စီၤဒူ ဒီးအသကိးအဂၤခွံ ဂၤ, ပှၤလၢထံထၣ်စွ့တခီခဲလၢာ်, တဲပှၤလၢသါကက့ၤက့ၤ ဆူသါဒူသါသဝီန့ၣ်လီၤ. တဲဝဲ, တၢ်ဘျူးတအိၣ်လၢၤဘၣ်, ကီၤလၤဃ့ၢ်လံ န့ၣ်လီၤ . ယၤဒီးနၢဃိခံဂၤပမ့ၢ်ပှၤလၢထံထၣ်စွ့သနာ်က့, ပတအဲၣ်ဒိးက့ၤဘၣ်, မ့မ့ၢ်ပကဂုာ်ကျဲးစၢးလူၤချုးထီၣ်ဒၣ်ပသကိးအခံန့ၣ်လီၤ. အဃိပအိၣ်တ့ၢ် ၂၇ ဂၤ လီၤ.
ယၤတဂၤ စးထီၣ် လၢပဃ့ၢ် မိးပလ့ၣ်န့ၣ်, ယအိၣ်တဆူၣ်အါအါဘၣ်, ယဘၣ်ဟဲက့ၤမးနးနး ကျံၤကျံၤလီၤ . နၢဃိကွၢ်ယၤဂ့ၤမး, ဒီးတဘျီဘျီဝံစၢၤဒၣ်လဲာ်ယကျိန့ၣ်လီၤ . ပက့ၤလူၤပိာ်လ့ၣ်မ့ၣ်အူကျဲလိၤလိၤတဘူၣ်ဘၣ်အဃိ ပပာ်သကိးပသးလၢပကလဲၤလိၤလိၤဆူမုၢ်နုာ်တကပၤ ယံၤဒီးယပၣ်ဝံၤက့ၤကဒုသန့ၤပသး လၢမုၢ်နုာ်ကစၢၢ် ပကိရိမးကစၢၢ် တဆီတဆီ တုၤလၢပသုးမုၢ် အအိၣ်အလီၢ်တပူၤပူၤန့ၣ်လီၤ .
ဟါခီတၢ်ခံးလီၤဖဲယပၣ်အတၢ်လ့ၢ်ထီၣ်လ့ၢ်လိၤလီၤတဲာ်တူာ်အခါပခီလ့ၣ်မ့ၣ်အူကျဲဆူဘးခီ ဒီးပလဲၤထီၣ်သီတနၤကျၢၤလိၤလိၤဆူမုၢ်နုာ် တခီလီၤ . မုၢ်ဆ့ၣ်ထီၣ်တနံၤ ပတုၤလၢပကိရိမးကစၢၢ်ခီၣ်ထံးသဝီဖိတဖျၢၣ်လီၤ . ပတမံဘၣ်ဂဲၤဘၣ်လီၤဘှံးလီၤတီၤအဃိ အိၣ်ဘှံးလၢသဝီဖိန့ၣ်လီၤ .
သဝီဖိအံၤတအိၣ်လၢတၢ်ဒုးအကျိၤအကျဲအဃိ ဒူဖိသဝီဖိတဖၣ်တဃ့ၢ်တဟးနီတဂၤဘၣ် တကးဘၣ်, ဒူသဝီအဂုၤအဂၤလၢလ့ၣ်မ့ၣ်အူကျဲခိၣ်တနီၤနီၤဟဲဃ့ၢ်အိၣ်ကဒု သန့ၤအသးဒၣ်လဲၣ်လီၤ . ဒူဖိသဝီဖိတဖၣ်တဲပှၤလၢ ယပၣ်တဟဲဟး နီတဘျီဘၣ်, မ့မ့ၢ် လၢလာ်တခီန့ၣ်, ပူၤကွံာ်တသီခံသီအံၤ, ယပၣ်သုးမုၢ်ဟဲခိးလီၤတၢ် တုၤလၢရိမး စၢၢ်ခီၣ်ထံးလီၤ . ဘၣ်တဘၣ်မ့ၢ်လၢအကခိးလီၤကီၤလၤသုးဖိလၢဝ့ၢ်တကူၣ်တဖၣ်အကျဲန့ၣ်လီၤ .
ဒူဖိသဝီဖိတဖၣ်, တူၢ်လိာ်ခီၣ်ဆၢ ဒုးအီၣ်ဒုးအီပှၤ ဂ့ၤဂ့ၤ ဘၣ်ဘၣ် န့ၣ်လီၤ . ပမံဖဲသဝီဖိန့ၣ်တနၤလီၤ. ဒီနၤညါ မျီာ်သီၣ် လၢလ့ၣ်မ့ၣ်အူကျဲခိၣ်, ကမ့ၢ်ဖဲတီအူအဖီလာ် တပူၤပူၤန့ၣ်လီၤ . မုၢ်ဆ့ၣ်ထီၣ်ပှၤသဝီဖိတဲပှၤ လၢသါနၢ်ဟူကီၤလၤ မၢ တရူးသုးမုၢ်ဟဲလီၤခီၣ်ဆၢယပၣ်ဖဲတီအူအဖီလာ်န့ၣ်လီၤ . တရူးကခီၣ်သံခီၣ်ဟါမၢ်အသးဖဲတီအူန့ၣ်လီၤတဲဝဲ .
ပနၢ်ဟူတၢ်ကစီၣ်အံၤ ဒီးပသးဟဲခုထီၣ်မးလီၤ . ပသ့ၣ်ညါလံလၢ ပသကိးတဖၣ်အိၣ်ဖဲတီအူန့ၣ်လီၤ. အဃိပကက့ၤလူၤပိာ်ကစၢၢ်သရ့ၤထံးအံၤ တဆီတဆီ, ဒီးပကနုာ်လီၤလၢတီအူန့ၣ်လီၤ.
(ထုးထီၣ် ဟံးန့ၢ်အီၤလၢ စီၤကၠၢဘီနၢ် (ချၢၣ်လၣ်သဝီ, တီအူ) အတၢ်ကွဲး “ဆၣ်သၢဖျၢၣ်ဒီးဆၣ်ကဆီ” လံာ်တၢ်တဲအပူၤ)
ကီၢ်အဲကလံးဂဲၤလိာ်တတဲာ်ကတီၤ ထီၣ်အတၢ်ပၢသ့ၣ်တဖၣ်အံၤသနၣ်က့, မ့ၢ်ဒၣ်တၢ်ကတဲာ်ကတီၤပစုၢ်ပတ့ၤအဃိ, အခံဟိဒၣ်တၢ်လီၤ. မုၢ်နုာ်တထီကၠၢမနံၣ်ထၢၣ်တံၢ်အီၤန့ၣ်, ဘၣ်ဂဲၤလိာ်ဝဲလၢာ်ဂံၢ်ညါလီၤ. ပဝဲဒၣ်လၢကီၢ်ပယီၤသုးမုၢ်ပူၤတဖၣ်, ပအိၣ်ခိးကွၢ်လၢ်လၢမ့ၢ်ပဒုးဘၣ်တၢ်ဆံးယံာ်လဲၣ်န့ၣ်လီၤ.ပနၢ်ပၢၢ်လၢတၢ်တဘျီညါအံၤ, လီၤဂာ်ပတပူၤဒီးတၢ်ဒုတၢ်ယၤလၢၤဘၣ်လီၤ.
တနံၤတခီၣ်ပဝဲဒၣ်ကီၢ်ပယီၤသုးမုၢ်ဒိၣ်နီၣ်ဂံၢ်(၄)အိၣ်အါလၢမါတလ့န့ၣ်, ပဒိးန့ၢ်တၢ်ကစီၣ်လၢပဘၣ်ထီၣ်တၢ်မၤလိ camp ဒ်ပစံးတၢ်အသိးပထီၣ်မၤလိပသးတၢ်ဒုးတၢ်ယၤလၢခိန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ် ဒ်ထံဂ့ၢ်ကီၢ်ဂ့ၢ်အိၣ်ဖျါအသိး, ပနၢ်ပၢၢ်လၢတၢ်ကဆှၢပှၤဆူထံဆၢကီၢ်ဆၢမုၢ်ထီၣ်တကပၤတပူၤပူၤန့ၣ်လီၤ.
စှၤသီအလီၢ်ခံပထွးထီၣ်လီၤ. ပကထွးဆူလဲၣ်. တၢ်လီၢ်တခီတသ့ၣ်ညါဘၣ်. သနာ်က့ပလ့ၣ်မ့ၣ်အူအခိၣ်လီၤဆူကီၢ်ပယီၤလာ်ခီန့ၣ်လီၤ. ပဟဲက့ၤလီၤတဆီတဆီ, တုၤလၢတီအူဒီး, ယဆိကမိာ်လၢမ့ၢ်ကဆှၢပှၤဆူယူတရၣ်ကီၢ်ဆၢ, ခီဖျိတီအူ, မိၤခံကျဲန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်တမ့ၢ်ဘၣ်. ပလ့ၣ်မ့ၣ်အူအခိၣ်လိၤကဒီးဆူလာ်ခီလီၤ. ပတုၤလၢပကိတဘျီပလ့ၣ်မ့ၣ်အူအခိၣ်လိၤဆူမုၢ်ထီၣ်မီၢ်လမၠဲၢ်တကပၤလီၤ. တၢ်ဆှၢစဲဃဲၤပှၤဆူဝ့ၢ်မီၢ်လမၠဲၢ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်ပတအိၣ်ဘၣ်လၢဝ့ၢ်ပူၤဘၣ်. ပှၤပာ်ပှၤလၢဝ့ၢ်အချၢရီဘၢၣ်ခၠီၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အကျါ, တဘျုးညါန့ၣ်လီၤ.
တဘျီအံၤဝ့ၢ်မီၢ်လမၠဲၢ်အပူၤ သုးမုၢ်သံၣ်ဘိဟဲတုၤဖှိၣ်အါမးလီၤ. ကီၤလၤသူဒီးကီၤလၤဝါသုးဖိ, ဟဲတုၤဃုာ်ဒီးမျိာ်သ့ၣ်တဖၣ်လီၤ. ပကွၢ်တၢ်အံၤပဂံၢ်ပဘါထီၣ်ကစီဒီလီၤ. ပတထံၣ်ဘူတၢ်ဒုးတၢ်ယၤနီတဘျီဘၣ်အဃိ, သုးဖိဂီၢ်မုၢ်ဂီၤပၤထဲအံၤညါ ပဆိကမိၣ်လၢမတၤကနၢၤပှၤလဲၣ်န့ၣ်လီၤ. နီၢ်နီၢ်န့ၣ်, သုးဖိခဲလၢာ်မး, ကအိၣ်ဒံးဒၣ်လွံၢ်ကထိ, ယဲၢ်ကထိဃၣ်ဃၣ်လီၤ. လၢထံကီၢ်တဘ့ၣ်အတၢ်ဒုးလိာ်ယၤလိာ်အပူၤ, တၢ်အဝဲအံၤမ့ၢ်ဒၣ်တၢ်ဆံးကိာ်ဖိန့ၣ်လီၤ.
ဖဲပလဲၤအိၣ်လၢမီၢ်လမၠဲၣ်အကပိာ်ကပၤရီဘၢၣ်ခၠီအခါ, ပတၢ်ဖံးတၢ်မၤတအိၣ်ကီးဘၣ်. မံအီၣ်မံအီၣ်ကီးလီၤ.
မုၢ်တနံၤပဝဲဒၣ်နီၣ်ဂံၢ်(၄)ပထါလယၢၣ်, လၢအအိၣ်လၢမီၢ်လမၠဲၢ်အခိၣ်အဃၢၤ ရီဘၢၣ်ခၠီၣ်တဖၣ်,ပဘၣ်တၢ်ဆှၢပှၤဆူကီးကရ့း, မၠးဝဒံၣ်အကျဲန့ၣ်လီၤ. ကျဲအံၤမ့ၢ်သိလ့ၣ်ကျဲလၢကစၢၢ်ခံကလိလိၤ,ြတီၤခိၣ်ြတီၤလာ်ကီကီခဲခဲ, လီၤပျံၤလီၤဖုးဒိၣ်မးလီၤ. ကီးကရ့းဒီးမၠးဝဒံၣ်အဘၢၣ်စၢၤတၢ်ပာ်လီၤပှၤတဆီတဆီ, တုၤလၢကၠီးတဲၣ်ကီၢ်ဆၢလီၤ. ယနာ်လၢသုးမုၢ်လံွၢ်ကထိဃၣ်ဃၣ်ဟဲအိၣ်ခိးလီၤတၢ်ဖဲကျဲအံၤလီၤ. ပတအိၣ်ဘၣ်တၢ်လီၢ်တပူၤဃီယံာ်ယံာ်ဘၣ်. တနွံခံနွံတဘျီပဘၣ်လဲလိာ်ပလီၢ်ကဒဲကဒဲဒီးသုးမုၢ်အဂၤတဖၣ်လီၤ.
လါဒံၣ်စ့ဘၢၣ် ၈ သီ ၁၉၄၁ နံၣ်အနံၤနၢဃိတဲခူသူၣ်ယၤလၢပှၤတဲသါဖဲလါဒံၣ်စ့ဘၢၣ် ၇ သီန့ၣ်ကီၢ်ယပၣ်ဘိးဘၣ်လီၤတၢ်ဒုးဒီးအဲကလံး,အမဲရကၣ်လံ, အဃိ, မုၢ်ထီၣ်တကပၤအံၤ, တၢ်ဒုးကဲထီၣ်လံန့ၣ်လီၤ. လၢ်ခံဒီးပသုးခိၣ်သုးနၢ်တဲဘၣ်စဲဃဲးပှၤဒ်န့ၣ်လီၤ. အဃိ,ဒ်ပမ့ၢ်အဲကလံးတၢ်ပၢအသုးဖိအသိး,တဘျီအံၤပကဒုးဘၣ်တၢ်သပှၢ်ကတၢၢ်န့ၣ်လီၤ. တဘျီအံၤ,စှထီၣ်လၢယူတရၣ်ကီၢ်ဆၢဒီးကီးတရံး,မၠးဝဒံၣ်အကျဲဒီဘိ,သုးအတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤတၢ်ဂဲၤအါထီၣ်,ဒီးပဂဲၤလိာ်ကတဲာ်မတီၤထီၣ်သးဂ့ၤထီၣ်ဂ့ၤထီၣ်စ့ၢ်ကီးလီၤ. ယပာ်အကဘီယူၤဟဲလၢယူတရၣ်တခီ,ယူၤခီလၢပဖီခိၣ်ခဲအံၤခဲအံၤလီၤ. ဘၣ်ဆၣ်တၢ်တမၤအသးနီတမံၤဒံးဘၣ်. တၢ်ဒုးန့ၣ်မၤအသးဒ်လဲၣ်,ပဃဲၤတဘၣ်စ့ၢ်ကီးဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
ယၤတဂၤလၢအပူၤကွံာ်ဒ်ပှၤဟီၣ်ခိၣ်ဖိတဂၤအသိး,ယဘၣ်ယိာ်တစဲးတစဲးလၢပဒုးတၢ်ဒီးပကသံဘၣ်ဖုးလီၤ. လီၤဂာ်လၢယသံတမုာ်ဒ်ဘၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်ခဲအံၤတဘျီလၢလ့လ့ၣ်တဂၤအဃိ,ယကနၣ်ယမ့ၢ်သံန့ၣ်ကမုာ်တခီလီၤ. မ့ၢ်ဘၣ်ဒုးတၢ်ဒီးဒုး,မ့ၢ်ဘၣ်သံဒီးသံဆါန့ၣ်လီၤ. ဟီၣ်ခိၣ်ချၢတၢ်ဘျုးတၢ်ဖှိၣ်လၢယဂီၢ်တအိၣ်လၢၤနီတမံၤဘၣ်. ဘၣ်ဆၣ်တၢ်သံလၢပသံဝံၤပမ့ၢ်အဲၣ်ဒိးမူထီၣ်က့ၤသ့တကလုာ်မ့ၢ်အိၣ်ဘၣ်ဖုးန့ၣ်,ယသံတကဲကဒီးဘၣ်. ဘၣ်မနုၤလဲၣ်န့ၣ်ယသံဝံၤယမူထီၣ်ဒီး,ယတထံၣ်ဘၣ်ကးလ့လ့ၣ်လီၣ်အသးတမဲးဒဲးလၢဂ့ၤထူအသိးန့ၣ်ယကွၢ်တမုာ်ဘၣ်. ခဲအံၤတဘျီတၢ်မိၣ်သံယသးတၢ်သံလၢပသံ,ပနၢအုၣ်,ပဃံကျၣ်ဒီးပကဲထီၣ်ဟီၣ်ခိၣ်ကမူၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်မုၢ်တနံၤကီၢ်ရခါသုးဖိတဖုဘၣ်တၢ်ဆှၢအီၤဆူမၠးဝဒံၣ်,လၢကလဲလိာ်ပပှၤတနီၤလၢန့ၣ်အလီၢ်န့ၣ်လီၤ. တယံာ်တမီၢအလီၢ်ခံဘၣ်တနံၤ,ကဘီယူၤဟဲသီၣ်အါအါဂီၢ်ဂီၢ်လီၤ. တသီၣ်ဒ်သိးအခီထီၣ်ခီလီၤလၢပဖီခိၣ်ထီဘိအသိးဘၣ်. တနံၤအံၤသီၣ်ဒ်သိးယူၤတရံးဝ့ၤဝီၤအသိးလီၤ.
ပဂဲၤဆၢထၢၣ်ကွၢ်သကိးဒီးပထံၣ်စဲဃဲးကဘီယူၤတၢၤဝ့ၤဝီၤလၢအယံၤဒီးအပှၤအါဘ့ၣ်န့ၣ်လီၤ. တဘျီအံၤပထံၣ်လၢထိလီၤဆူဟီၣ်ခိၣ်လီၤလံ. ဒီးဖဲပကွၢ်ကီအီၤမုာ်မးန့ၣတၢ်ပိၢ်တြထူးထီၣ်စ့ၢ်ကီးလီၤ. ထိလီၤကဒီးလံ. ပိၢ်ထီၣ်ကဒီးလံလီၤ. ပသ့ၣ်ညါလၢကဘီယူၤဟဲမၤပပှၤလၢအအိၣ်လၢပမဲာ်ညါတဖၣ်န့ၣ်လံလီၤ. တဘျီအံၤခးလီၤဝဲစဲးကိျလံ. တီၤတီၤရီၤတီၤရီၤ,တီၤရီၤရီၤ,ခးလီၤစဲးကျိအဆၢတလီၤတဲာ်တူာ်လၢၤဘၣ်.
ယံၤဒံးဒီးပှၤသနာ်က့, တၢ်ကလုၢ်လီၤလၢပဘၣ်အိၣ်လၢတၢ်ကျိၤပူၤလီၤ. ပကွၢ်ကီမုၣ်ဒၣ်ကယၢာ်, ပသးကမိၣ်စံးအသးတစဲးစဲးလီၤ. ပှၤတနီၤနီၤတၢ်တမၤဒၣ်လဲာ်ပှၤဒံးမးန့ၣ်ပျံၤတၢ်ဖုးတၢ်အိၣ်တၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲမးတဘၣ်ဘၣ်လီၤ.
ဖဲတၢ်သီၣ်တြထုးဒံးဒၣ်တၢ်လၢအယံၤဒ်အံၤအခါ, ကဘီယူၤ ၉ ဘ့ၣ်ဟဲပၢၢ်ထီၣ်လၢပစုထွတခီ, ယူၤလိၤလိၤဆူပအိၣ်လီၤ, တဘျီအံၤပတကွၢ်လၢၤကဘီယူၤအဂၤတရၢလၢအမၤတၢ်လၢအယံၤဒီးပှၤန့ၣ်ဘၣ်. ပကွၢ်မးအဟဲဆူပအိၣ် ၉ ဘ့ၣ်န့ၣ်လီၤ. ပဆိမိၣ်လၢတၢ်အံၤမ့ၢ်ကဟဲမၤပှၤဧၣ်န့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်ခိးကွၢ်ဒ်အံၤအခါ, ဟဲယူၤဘူးထီၣ်ဘူးထီၣ်, တုၤလၢပဖီခိၣ်ဒီးခီဖိျပှၤလီၤ. ပသါထီၣ်သါလီၤက့ၤမးဘၣ်လီၢ်ဘၣ်စးတခါ, ပထံၣ်လၢကဘီယူၤ ၉ ဘ့ၣ်န့ၣ်ခီဖျိကွံာ်ပှၤသနၣ်က့, တဘျီအံၤတရံးက့ၤအခိၣ်, ယူၤတရံးပအိၣ်တၢ်အလီၢ်န့ၣ်လီၤ. သတူၢ်ကလာ်ပထံၣ်လၢထိခိၣ်လီၤလာ်လီၤသၢဘ့ၣ်တဘျီဃီ, တၢ်ပိၢ်သြထုးဝးတရံးပှၤလီၤ. ပကွၢ်ထီၣ်တၢ်တဘူၣ်ဒီးပတထံၣ်တၢ်နီတမံၤလၢၤဘၣ်. ဟီၣ်ခိၣ်ဖှံပှၤ, သ့ၣ်ဒ့ဝၣ်ဒ့လီၤတဲာ်လၢပလိၤဒီးဖၣ်ဆါခုၣ်လံလူမးတဘီလီၤ. ကဘီယူၤအသီၣ်, သီၣ်လီၤဆီထီၣ်ကးလံ. သီၣ်စူဒိၣ်ထီၣ်ဒီးတၢ်ပိၢ်သြထုးကးလံ, တဘျီအံၤဘူးဘူးတံၢ်တံၢ်မးလၢပှၤလီၤ. ကလံၤဆီၣ်မးပှၤဟူၣ်ကနာ်လီၤ. တၢ်တဂၤပဆိကမိၣ်တၢ်မနုၤမးတချုးဘၣ်. ပဆိကမိၣ်ဒၣ်ထဲလၢကဘၣ်ယၤဆံးယံာ်လဲၣ်န့ၣ်လီၤ.
ကဘီယူၤ ၉ ဘ့ၣ်တရံးဝ့ၤဝီၤလာ်ပှၤယံာ်တတီၤဖိညါဝံၤမးယူၤအခိၣ်လိၤဆူယူတရၣ်ကီၢ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်လၢပမဲာ်ညါယံၤဒီးပှၤ,ဒီးလၢပလီၢ်ခံယံၤဒီးပှၤန့ၣ်,တၢ်ပိၢ်သြထုးဒံးဒၣ်အူၣ်,အူၣ်လီၤ.စဲးကျိအသီၣ်စ့ၢ်ကီးတကတၢၢ်ထီၣ်ဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
ကဘီယူၤ ၉ ဘ့ၣ်သ့ၣ်ညါပအိၣ်အလီၢ်ကစီဒီ,မီၤတမံၤထဲလၢတ့ၢ်လီၤတၢ်တလိၤလၢပဖီခိၣ်တစဲးဧိၤလီၤ.ပကပိာ်ကပၤန့ၣ်သ့ၣ်ကၢ်ဝၣ်ဃံၤဟီၣ်ခိၣ်ဟဲထီၣ်လၢအလဲတဘီလီၤ.
လၢပဖီခိၣ်ကဘီယူၤတအိၣ်လၢၤဘၣ်သနၣ်က့,ပဘၣ်ယိာ်လၢကဟဲမၤဒ်ပှၤအဃိ,ပတဟးထီၣ်လၢပလီၢ်ဘၣ်. ပအိၣ်ကိၣ်ဃးဒ်ဒၣ်တၢ်လီၤ. ပှၤတနီၤနီၤကနိးဒံးဒၣ်အဖၢန့ၣ်လီၤ. မၤမၤဒီးဟဲယူၤဖုၣ်လီၤဒီးတၢ်ပိၢ်ထီၣ်-
တီၤတီၤတီၤ-ရီၤ-တီၤတီၤတီၤ-ရီၤ-ရီၤရီၤ-ရီၤရီၤ.
စဲးကျိးနၤဧၢ,စဲးကျိ,ပှၤမၤစဲးကျိ,အါ,တခါအံၤမးလီၤပျံၤဒိၣ်တက့ၢ်ဟ့း-တရီၤ-တရီၤ-ရီၤရီၤရီၤ-ရီၤ-
ကဘီယူၤသၢဘ့ၣ်ယူၤတရံးခးပှၤသၢဝီညါလီၤ.ကိျသၣ်ဟဲဘူးယၤတဘျီကီး,ဟဲလၢနဃိယကဆူးလီၤ.ဟဲခူၣ်ဆဲတရီာ်ဟီၣ်ခိၣ်ဒ်ဆးစဲအသိးလီၤ.တၢ်တဂၤယမဲချံတကျိာ်ဘၣ်ယသး,ဒီယသ့ၣ်နီၣ်ယမိၢ်ချုးစ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ.နၢဃိပာ်နံၤအသး,ဘၣ်ဆၣ်အမဲာ်အသွံၣ်တအိၣ်ကဲၣ်ဆိးဘၣ်.
တၢ်လီၢ်တတီၤ လၢပအိၣ်န့ၣ်, တၢ်လာ်ပှၤထဲအံၤသနာ်က့ ပတဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးနီတဂၤဘၣ်, ဘၣ်ဆၣ်ပှၤအိၣ်လၢ ပမဲာ်ညါပလီၢ်ခံန့ၣ်, တၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးအိၣ်ဝဲလီၤ. လၢဟါခီလီၤ တၢ်ဘှ့ၣ်တၢ်ဘှီၣ်က့ၤလံသနာ်က့, ပသးအသဟီၣ် စၢ်လီၤဘၣ်အသးလံလီၤ. ပဆိမိၣ်လၢ တၢ်ဒုးတၢ်ယၤန့ၣ်ဒ်အံၤ လီၤဧါ, ဘၣ်ဆၣ်ပတဒုးဒံးတၢ်ဘၣ်, အိၣ်ဒၣ် တၢ်ဒုးဒံးဒၣ်ပှၤန့ၣ်လီၤ. မ့ၢ်တၢ်ကမၤအသးဒီးပှၤဒ်လဲၣ် ယဲယဆိကမိၣ်ဘၣ်ဖဲယသွံၣ်ခုၣ်အခါအဃိဧါတဲတဘၣ်ဘၣ်, ယကမိၣ် ပျံၤထီၣ်ယသးတၢ်တစဲးစဲးန့ၣ်လီၤ. တဟါအံၤ ပတမၤသီၣ်မၤသဲတၢ်လၢၤဘၣ် ပတ့ၤအီၤဖီအီၣ် ကစုဒုဝံၤ အိၣ်လၢတ၈ၤ အလီၢ် တဂၤအလီၢ်န့ၣ်လီၤ. ပမ့ကတိၤတၢ်ဒီးပကတိၤတၢ်ကသွံကီးလီၤ. ယတဲဘၣ်နၢဃိလၢ ပှၤတအိၣ် တီၣ်ထီၣ်ပလီၢ်နီတဂၤဘၣ်, တဘျီအံၤပကတီၣ်ထီၣ်ဒၣ်ပသးဒၣ်ဝဲလီၤ. ပကဒုးပၠးအီၤတၢ်ဒီး, ဘၣ်တဘၣ်ပကသံကီးလီၤ, ပမ့ၢ်သံဒီး, နၤယၤဆၣ်တဖျၢၣ်အစှၤကတၢၢ်သၢၣ်နၤ, နၢဃိတဲဝဲ, “ဘၣ်တဖျၢၣ်သါမၤမနုၤလဲၣ်, ဆၣ်သၢဖျၢၣ်သၢၣ်နၤ” န့ၣ်လီၤ.
နၢဃိတဂၤ ဒ်ပှၤဟီၣ်ခိၣ်ဖိအသိး, လၢအလီၢ်အလီၢ်န့ၣ် ပျံၤတၢ်သနာ်က့, မ့ၢ်ပှၤအဒူတဂၤလီၤ. သ့ပာ်အသး ဂၢၢ်ဂၢၢ် ကစီဒီလီၤ, ခဲအံၤတဘျီအဝဲ တုၤမ့ၢ်ဆ့ၣ်နီၤ လီၤ သကိးပှၤန့ၣ်, မၤထီၣ်ဝဲအထါဖိတဆၢလီၤ, ထါဖိတဆၢအံၤမ့ၢ်အနီၢ်ကစၢ်ကူၣ်ထီၣ်မၤဝဲလီၤ, အထါန့ၣ်ဒ်အံၤ-ပၢ်အဖိခွါတဂၤဃီ မူတဘျီဒီးသံတဘျီ
သံတဘျီ ပူၤတစိၤသး ခံဘျီတသံလၢၤဘၣ်ခွါ တသံဘၣ်မ့ၢ်မူဒံးဒီး ဆၣ်သၢဖျၢၣ်န့ၣ်ခွါကထီၣ်, န့ၣ်လီၤ.
အိၣ်ကဒီးတဟါ တၢ်ကလုာ်ဟဲလၢတၢ်ကစီၣ်အပူၤလၢပကအိၣ်ကတဲာ်ကတီၤပသးဒီးဆိးသီန့ၣ်လီၤ. သုးဖိကိးဂၤဒဲး ဘၣ်ဝံဃာ်အထၢၣ်, ကျိသၣ်, ထံဒၢ ဒီးဘၣ်စိာ်ဃာ် အစုကဝဲၤစုာ်စုာ်န့ၣ်လီၤ. တုၤဃီၤမုၢ်နၤခီ ၁၂ နၣ်ရံၣ်ဃၣ်ဃၣ်န့ၣ် တၢ်ကစီၣ်ဟဲလၢသုးတၢ်မဲာ်ညါတဖၣ်ခီၣ်ဆၢဒုးလံလီၤ.
သူမှံထံကျိမ့ၣ်ထံကျိဖိတဘိလၢအနီၤဖးလီၤ ယူတရၣ်ဒီးကီၢ်ပယီၤန့ၣ်လီၤ. ဖဲန့ၣ်မၠးဝဒံၣ် ဝ့ၢ်ဖိအိၣ်စ့ၢ်ကီးတဖျၢၣ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲပအိၣ်ခဲအံၤန့ၣ်ယံၤဒီး မၠးဝဒံၣ်အမံးလး ၃၀ ဘျဲၣ်ဘျဲၣ်ဒံးလီၤ.
ပတနၢ်ဟူတၢ်သီၣ်တၢ်သဲနီတမံၤဒံးကီးဘၣ်, ဘၣ်ဆၣ်မၤအသးဒ်သိးတၢ်လၢပဆိကမိၣ်အဂ့ၢ်, ဒီးအိၣ်ခိးကွၢ်လၢ်တ့ၢ်အီၤတမံၤ, တဘျီအံၤ တုၤအိၣ်ပှၤလံန့ၣ်လီၤ, တဘျီအံၤ ယပၣ်ဟဲလံ, ဒီးဟဲလၢခိဝံၤဒီး, ဟဲဆူကျဲလၢ ပအိၣ်ခိးလီၤတၢ်အံၤန့ၣ်လီၤ. တတုၤဒံးပှၤဘၣ်, ဘၣ်ဆၣ်ကတုၤလီၤ, ပကဒုးဘၣ်တၢ်လီၤ, မ့ၢ်ကမၤကီးအသးဒ်လဲၣ်,ဖးဖီမုၢ်ပူၤ ကွံာ်တၢ်ကစီၣ်ဟဲကဒီးတခါလံ, ဃဲၤဝဲသုးလၢတၢ်မဲာ်ညါတဖၣ်သဘံၣ်ဘုၣ်လၢာ်လံ, ခီၣ်တန့ၢ်ဘၣ်, ယပၣ်ဟဲနုာ်လီၤ လၢအကထိ ကလးတခီလီၤ. မၤမၤဒီး တၢ်ကစီၣ်တဲကဒီးလၢ ပှၤကိးသုးလၢတၢ်မဲာ်ညါတဖၣ်တဟူလၢၤဘၣ်, တဟူလၢၤဘၣ်န့ၣ်, အခီပညီဃ့ၢ်လၢာ်လံသၢၣ်, မ့ၢ်တဲကတုၤပှၤလီၤနဲာ်, ဖဲပနၢ်ဟူတၢ်ဒီးပအိၣ်ခိးလီၤတၢ်လၢတၢ်သးကဒံဒံ ကဒါဒါအပူၤဒါအံၤအခါ, တၢ်ကစီၣ်လၢခံကတၢၢ်တခီတဲပှၤလၢပဘၣ်ဂုၤပခံလီၤ, ပတဒုးဘၣ်တၢ်ဒံးဘၣ်, ဘၣ်ဂုၤကဒီးပခံ, ဘၣ်ဂုၤဆူလဲၣ်, ပတဲတဘၣ်ဘၣ်, သနာ်က့, စံးဂုၤပခံဒီးပဂုၤဒၣ်ကျဲလၢပဟဲန့ၣ်လီၤ.
တဘျီအံၤ အိၣ်ဒၣ်ထဲပဂုၤဂုၤပခံတဆီ, တဆီ, တုၤလီၤလၢဝ့ၢ်မီၣ်လမၠဲၣ်အကပၤလံန့ၣ်လီၤ, တဘျီအံၤပဆိကမိၣ်လၢပကဘၣ်ခီၣ်ဆၢယပၣ်ဖဲမီၣ်လမၠဲၣ်အံၤန့ၣ်လီၤ, ဖဲန့ၣ်အခါတၢ်ကစီၣ်ဟဲကဒီး ပှၤလၢမီၣ်လမၠဲၣ်, ရ့ၣ်အကျဲယပၣ်ဟဲစ့ၣ်ကီး ကျဲတဘိန့ၣ်လံလီၤ, အဃိမီၣ်လမၠဲၣ်ဝ့ၢ်မး, ပတက့ၤနုာ်ဘၣ်လၢၤဘၣ်, တၢ်ကလုၢ်လီၤတဘျီဃီလၢပကဘၣ်က့ၤဆူ၀့ၢ်သထူၣ်န့ၣ်လီၤ.
ပတုၤဝ့ၢ်သထူၣ်န့ၣ်, ပဝဲဒၣ်နီၢ်ဂံၢ် ၄ ပထါလယၢၣ် ပတပှဲၤလီၢ်ပှဲၤစးလၢၤဘၣ်, ဃ့ၢ်တနီၤ, ဟါမၢ်တနီၤ ဒီးကသံတနီၤစ့ၢ်ကီးလီၤ. ဖဲပဟဲက့ၤအိၣ်သထူၣ်အခါအံၤ, သုးဖိလဲၤလီၤဆူမီၣ်လမၠဲၣ်တဖၣ်မုလဲၤဒံးဒၣ်တၢ်လီၤ. ပဆိကမိၣ် ဘၣ်တဘၣ် တၢ်ဒုးဆူၣ်ဖဲမီၣ်လမၠဲၣ်န့ၣ်လီၤ, နီၢ်နီၢ်တခီတၢ် လီၤြပံလီၤြပါကဒံကဒါလၢာ်လံ, သုးခိၣ်သုးနၢ် လၢအကျဲၤ တၢ်ဒုးတၢ်ယၤသ့ၣ်တဖၣ်ကျဲၤပနုၤမးတဘၣ်လၢၤဘၣ်, ဆှၢကဒံကဒါဒၣ်ပှၤဒ်န့ၣ်လီၤ.
တယံာ်တမီၢ်အလီၢ်ခံတၢ်ကလုၢ်လီၤကဒီးလၢပဘၣ်က့ၤဆူမိးပလ့ၣ်န့ၣ်လီၤ. ဃဲၤဝဲလၢမီၣ်လမၠဲၣ်လီၤကဒီးဆူယပၣ်အစုပူၤလံ. ပဘၣ်က့ၤစူးဖိှၣ်ပသးလၢမိးပလ့ၣ်ခဲလၢာ်န့ၣ်လီၤ. ပက့ၤတုၤလၢမိးပလ့ၣ်, ပကွၢ်သုးမုၢ်သံၣ်ဘိအါအါဂီၢ်ဂီၢ်အဃိ, ပဂံၢ်ပဘါအိၣ်ထီၣ်က့ၤစ့ၢ်ကီးလီၤ. ကီၢ်ပယီၤသုးမုၢ်နီၣ်ဂံၢ်(၂)ဟဲလီၤတုၤအိၣ်သကိး
ဒီးပှၤန့ၣ်လီၤ. မိးပလ့ၣ်ဒီဝ့ၢ်ပှဲၤဒီးသုးဖိလီၤ.
ယပၣ်သုးမုၢ်ဟဲဘူးထီၣ်ဒီးမိပလ့ၣ်လံ, တၢ်ကလုၢ်လီၤစ့ၢ်ကီးလၢပဘၣ်ခီၣ်ဆၢနီၢ် နီၢ ်လၢမိးပလ့ၣ်အံၤန့ၣ်လီၤ. သုးမုၢ်တတုၤဒံး သနာ်က့ကဘီယူၤဟဲမၤဒၢၣ်ပှၤတခီလံန့ၣ်လီၤ. တနံၤကဘီယူၤဟဲမၤပှၤအခါ, ပဝဲဝ့ၢ်ဒီဝ့ၢ်ညါ ပညိၣ်ခးသကိး လီၤတဲာ်ဘၣ်အသးတဘ့ၣ်လီၤ ပှၤခးသကိး ကိးဂၤဒဲးအဃိ, ပှၤတဂၤလၢ်လၢ်, ဒီလီၤအသးလၢသါခးလီၤတဲာ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ် နၢဃိတဲဝဲတခီဒ်အံၤ, “ပှၤခးအခါဘၣ်ဒိ, မ့မ့ၢ်သါခးအခါလီၤတဲာ်” န့ၣ်လီၤ.
ယပၣ်အသုးမုၢ်ဂုာ်ကျဲးစၢးဟဲထီၣ်ဒ်သိး, အကကဝီၤမိးပလ့ၣ်လံ လၢတၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢ လၢအဝဲသ့ၣ်အဂီၢ်, အမျီာ်ဖးဒိၣ်တဖၣ် လာ်ပှၤဆါမးလီၤ. ပမျီာ်တဖၣ် အကလုၢ်တလီၤပံာ်စ့ၢ်ကီးဘၣ်လီၤ တဘျီအံၤ မျီာ်သကိးမျီာ်လာ်လိာ်အသးယၢ်ခီယၢ်ခီလံ.
လၢညါ အိၣ်ဒၣ်ထဲပဂုၤပလီၢ်ခံလီၤ, မ့မ့ၢ်တဘျီညါအံၤ ပကိးအီၤလၢတၢ်ဒုးသ့လံလီၤ, ဒုၣ်ဒါသုးမုၢ် တုၤဝးတရံး မိးပလ့ၣ်စ့ၢ်ကီးလံ, စဲးကျိသီၣ်တကတၢၢ်ထီၣ်ဘၣ် မီထၣ်သၣ်လီၤပံးပူး လၢပသိးပကျါ တနီၤနီၤ, ပအိၣ်တၢ်လီၢ်မးတဘၣ်ဘၣ်လီၤ. မ့မ့ၢ်ယၤဒီးနၢဃိ ပသကိးတဖု ပှၤပာ်လီၤပှၤလၢဝ့ၢ်ပူၤတၢ်လီၢ်တတီၤ, အိၣ်ဒၣ်ထဲ တၢ်လာ်ဒၣ်ပှၤ လၢမျီာ်ဒီး မီထၣ်သၣ်လီၤ. ပစိာ်ဃာ်ကျိ သနာ်က့, ပတခးဘၣ်တၢ် နီတဘီဘၣ်လီၤ. ပသါလဲၤခးကီးမနုၤလဲၣ်, မးပတထံၣ်ယပၣ်နီတဂၤနဲာ် ဘၣ်ဒိဆါကတၢၢ်လီၤ.
မိးပလ့ၣ် ခီၣ်တဘျုးသီ သနာ်က့, ခီၣ်တန့ၢ်လၢၤဘၣ်, ယပၣ်ဝီၤအီၤဘံၣ်ဃၣ်ဃၣ်လံ, ပှၤတဖုအံၤ ဒုးတၢ်သ့တကးဘၣ်, စုချ့ခီၣ်ချ့ဒီး ဟဲမးအါအါဂီၢ်ဂီၢ်လီၤ. တဘျီအံၤ ပဘၣ်ဂုၤမးပလီၢ်ခံ ပစုၢ်ပတ့ၤလီၤ, တၢ်လီၤမုၢ်ြပံြပါအဒိၣ်ကတၢၢ်မ့ၢ်စ့ၢ်ကီး တဘျီအံၤလီၤ. ယပၣ်ဟဲချုးထီၣ်ပခံတကးဘၣ်, ဟဲနုာ်ဖျိ ဆူပကဆူး ကတ့ၤ ဒၣ်လဲၣ်လီၤ. ပနီၤဖးပဲာ်ဖးဒုၣ်ဒါဒီး ပပှၤအဆၢတဘၣ်လၢၤဘၣ်, တၢ်သဘံၣ်ဘုၣ် တုၤဒၣ်လဲာ်, ပသး အသဟီၣ်စၢ်ဒိၣ်မးဒီးပဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးဒၣ်လၢ ဒုၣ်ဒါအကဆူးကတ့ၤန့ၣ်လီၤ.
မိးပလ့ၣ် ဆူမုၢ်နုာ်ဘးခီ, ခီၣ်ကဒီးအသး လၢကီၤလိာ်ကျိအဃိ, ပှၤတယးဘျိၣ်ဒၣ်ဆူ တိၤအိၣ်ခဲလၢာ်လီၤ. ခီဖျိတနီၤဒီးဖျိကီးလီၤ, ခီကီးဒၣ်လၢစဲးကျိခးခံၣ်ခူၣ်တၢ်အကျါအဃိ, တၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံး ဒီးတၢ်သံတၢ်ဆါဒု ပတဲအလီၢ်တအိၣ်လၢၤဘၣ်, ယပၣ်သ့ၣ်ညါလၢပှၤကက့ၤ ဆူတိၤအံၤ အဃိ, နုာ်လီၤလၢပကဆူးကတ့ၤ မၤထီၣ်တဲာ်ကွံာ် ပကျဲပကျိၤလၢာ်ကီးလံ, ပှၤလၢအဂုာ်ကျဲးစၢးက့ၤဒီး က့ၤတသ့အိၣ်တ့ၢ်ဒံး ဂီၢ်မုၢ်န့ၣ်လီၤ, စဲးကျိသီၣ်ဒၣ်တနဲးနဲးအဃိ, မ့ၢ်ပပှၤ ခးတၢ်ဧါ, ယပၣ်ခးပှၤဧါ, ပတဲတဘၣ်ကီးဘၣ်, မၤမၤဒီး, ပပှၤလၢအခိးလီၤတိၤတဖၣ်ဒ်တၢ်ကလုၢ်အသိး, မၤကၢ်ကဒီး တိၤလံဧၣ် တဘျီအံၤဝံၤလံသၢၣ်, ပကမၤဒ်လဲၣ်.
ပသကိးတဖုအိၣ်အဂၤ၁၀ ပၣ်ဃုာ်ဒီးနၢဃိ, ထဲဒၣ်ပဃ့ၢ်ကဒံဒံကဒါဒါ,တိၤကၢ်န့ၢ်ပှၤစ့ၢ်ကီးလံ, ပမၤမနုၤမးတသ့လၢၤဘၣ်. လၢတၢ်ကီၤသူၣ်ကီၤသးအပူၤ,ပက့ၤဆၢထၢၣ်လၢထံကျိနံၤ, ဘၣ်ဆၣ်ပမၤမနုၤမးတသ့စ့ၢ်ကီးဘၣ်. အိၣ်အါတက့ၢ်ပှၤပှီၢ်ထံသ့နာ်က့, ကီၤလိာ်ကျိအထၣ်ဃၣ်ဃၣ်အံၤ, အတီၤလဲၢ်ကစီဒီ ဒီးပကပီၢ်လိၤလိၤထဲနီၢ်ကစၢ်, ပကနၣ်ပပီၢ်တဖျိဘၣ်လီၤ. ပတထံၣ်၀ၣ်မ့ၢ်ဂ့ၤ တၢ်အဂၤမ့ၢ်ဂ့ၤလၢ, ပကပီၢ်ခီဃုာ်အီၤဘၣ်. မ့ၢ်ပဘၣ်က့ၤဆူတိာ်ကၢ်အလီၢ်, ဒီးပီၢ်ခီသန့ၤပသးဒီးတိၤအတၢၣ်တဖၣ်ဧါ. တိၤမ့ၢ်တကၢ်ဒီဘိဘၣ်, ဒီးခီတိၤတ၀ာ်ဒီးပီၢ်တ၀ာ်ဧါ.
ဖဲပဆိမိၣ်တၢ်ဒ်အံၤအခါ, လၢတိာ်အိၣ်အလီၢ်န့ၣ်, ကျိ, စဲးဒီးမီထၣ်သီၣ်သြထုးထီၣ်အါန့ၢ်အလီၢ်န့ၣ်လီၤ. ပမၤတဘၣ်လၢၤဘၣ်. ဒီးပနါစိၤဃ့ၢ်မှံဆူထံထၣ်တခီလီၤ. ပဃ့ၢ်လီၤတစဲးဖိဒီး စဲးကျိသီၣ်တြထုးဒီးလၢအမဲာ်ညါလီၤ. တမ့ၢ်ပှၤပျာ်လဲၣ်, ယပၣ်တရၢအိၣ်သကုၤတၢ်လီၢ်တပူၤလံနာ်လလဲၣ်. ပဃၣ်ပခိၣ်ဃ့ၢ်ကဒါက့ၤကဒီးဆူးထံခံ, ဒီးစဲးကျိသီၣ်ထီၣ်ကဒီးလၢပမဲာ်ညါတယံၤတဘူးဒီးပှၤန့ၢ်လီၤ. ပအိၣ်ကတီၢ်ကွၢ်လီၤပမဲာဒီးပဒွးတဘၣ်လၢၤဘၣ်. လၢလီၢ်ခံကျိသီၣ်လၢမဲာ်ညါကျိသီၣ်အဃိ, ပဃ့ၢ်ယံၤဒီးကၢၢ်နံၤ, လဲၤအိၣ်ခူသူၣ်ကိာ်ဃာ်လၢတၢ်လီၢ်တပူၤ, မ့ၢ်ကဒီးလၢတကွံကျီးန့ၢ်လီၤ.
ပအိၣ်ကိာ်ဃာ်လၢသကွံကျီးအပူၤဒီနံၤညါ, တအီၣ်ဘၣ်မ့ၤအီၣ်ဘၣ်ထံဘၣ်လၢကျိသီၣ်တဘှ့ၣ်အဃိလီၤ. တဘျီဘျီကျိသီၣ်ဘူးဘူးတံၢ်တံၢ်ပှၤဝံၤဒီး,ယံၤထီၣ်ယံၤထီၣ်ပှၤလီၤ. ပဘၣ်ယိၣ်ဒိၣ်မးလၢယပၣ်ကဖီၣ်န့ၢ်မူးဒံးပှၤဒီးကဒီၣ်ပကိာ်န့ၢ်လီၤ . အဃိပပာ်လီၤပသးလၢယပၣ်မ့ၢ်ချုးန့ၢ်ပှၤဒီး, ပတပာ်လီၤစုကဝဲၤဘၣ်. လၢအကကျီပကိာ်ဒ်သိးသိးန့ၣ်, ပကဒုးသံလီၤပသးလၢတၢ်ဒီးအဝဲသ့ၣ်န့ၣ်လီၤ.ပဘူၣ်ဂ့ၤတီၢ်ဘၣ်ဒိၣ်မးလၢဒီနံၤညါ, ယပၣ်တဟဲထံၣ်ချူးန့ၢ်ပှၤအဃိန့ၣ်လီၤ .
တုၤတၢ်ခံးလီၤဒီး, ပကနၣ်တၢ်ယၢ်ခီယၢ်ခီယံာ်ဖးယံာ်ညါဝံၤမး, ပတကျီသကွံဒုၣ်ဘၣ်, မ့မ့ၢ်ပကူာ်ကၢ်ကွံာ်အီၤကယီကယီဝံၤ ယိးထီၣ်လဲၤကွၢ်တၢ်ဆူထံကျိန့ၣ်လီၤ. ပပိာ်လိာ်ပခံဒ်အံၤအခါ, ပသကိးဖိလၢအလဲၤလၢညါတုၤဆိလၢကၢၢ်နံၤတဂၤ, ကိးထီၣ်ဖုး လၢအကလုၢ်တဘီအဃိ, ပကွံာ်လီၤပသကွံဒုၣ်တဖၣ်ဒီးဃ့ၢ်ကဒံကဒါဘၣ်သကိးဝဲလီၤ . တၢ်တဂၤပသးတအိၣ်လၢပလိၤလၢၤဘၣ် . ပဆိ ကမိၣ်လၢကျိကပိၢ်ထီၣ်စ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ . ပတၢ်ဘၣ်ယိၣ်တခီမ့ၢ်လၢအဝဲတိနိၣ်ယပၣ် မ့တမ့ၢ်အဝဲကိးဖုးနါစိၤအဃိ, ယပၣ်ကနၢ်ဟူန့ၢ်ပှၤန့ၣ်လီၤ.
ပသကိးပှၤအဂၤ ၁၀, ပှၤပီၢ်ထံတသ့အိၣ်ထဲတဂၤ အဃိ, ပပီၢ်ခီမၤစၢၤလိာ်ပသးဒီးပဖျိဆူဘးခီလီၤ . တၢ်ဂုၤတၢ်ဂၤပစိာ်မ့ၢ်တသ့နာ်သက့, ပစုကဝဲၤဒီးအသၣ်န့ၣ်ဖဲပစိာ်န့ၢ်န့ၤ ပစိာ်ဃုာ်ပဝဲလီၤ. လၢဘးခီန့ၢ်ပထံၣ်လိာ်က့ၤပသးဒီးပသကိးအဂၤတဖု, အဝဲသ့ၣ်အိၣ် ၂၇ ဂၤန့ၣ်လီၤ . အဝဲသ့ၣ်စ့ၢ်ကီး, ပီၢ်ခီထံ လၢအဂၤတတီၤဒ်ပဝဲအသိးန့ၣ်လီၤ. မ့မ့ၢ်ပဝဲအဂၤ ၁၀ န့ၣ်သုးသရၣ်တပ့ျခံပ့ျဒၣ်လဲာ်မးတအိၣ်ဘၣ် .
တဘျီအံၤ ပပာ်ဖှိၣ်လိာ်ပသး ဒီးပအိၣ်ခဲလၢာ် ၃၇ ဂၤန့ၣ်လီၤ, ပှၤ ၃၇ ဂၤန့ၣ်, ကီၢ်ပယီၤသုးမုၢ်, နီၢ်ဂံၢ် ၂ ပၣ်, နီၢ်ဂံၢ် ၃ ပၣ်, နီၢ်ဂံၣ် ၇ ပၣ်ဒီးပဝဲနီၢ်ဂံၢ် ၄ ပၣ် အါတက့ၢ်န့ၣ်လီၤ. ပစုကဝဲၤအိၣ်ဒံးကိးဂၤဒဲးလီၤ, မ့မ့ၢၠပမီထၣ်ဖိ ခံစုမုၢ် တအိၣ်ဘၣ်လီၤ .
စးထီၣ်လၢမိးပလ့ၣ် ပဟဲက့ၤမးကီကီခဲခဲတဆီတဆီလီၤ. ပတၢ်ပညိၣ်မ့ၢ်ပကလူၤချုးထီၣ်က့ၤ, ပသုၢ်မုၢ်လၢအဂုၤတ့ၢ်လံအခံတဖၣ်, အခံန့ၣ်လီၤ . ပနာ်လၢအဝဲသ့ၣ်ကက့ၤအိၣ်, ဒီးကခီၣ်ဝဲဖဲပကိန့ၣ်လီၤ. လၢအဝဲသ့ၣ်အလီၢ်ခံလ့ၣ်မ့ၣ်အူကျဲခိၣ်န့ၣ်, ယပၣ်သုးမုၢ်ထီၣ်ကီးဒၣ်ရုၢ်ရုၢ်န့ၣ်လီၤ .
ပဝဲတခီ, ယပၣ်သုးမုၢ်ထီၣ်လၢလ့ၣ်မ့ၣ်အူကျဲခိၣ်အဃိ, ပဘၣ်ပဒ့ၣ်ဟးဒၣ်လၢစံာ်ခိၣ်ဖျီပူၤဒီး, ပဟးအါတက့ၢ် မုၢ်နၤခီလီၤ. ပစံးဘျုးဘၣ်ဒူဖိသဝီဖိတဖၣ်လၢအဒုးအီၣ်ဒုးအီဒံးပှၤန့ၣ်လီၤ . ပဘၣ်နးဘၣ်ဖှီၣ်, ပဃ့ၢ်မှံဟးဖျိးဒီးပထံၣ်ဘၣ် တၢ်ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံး, တၢ်သံတၢ်ပှၢ်အဃိ, ပသးတဘၣ်လီၢ်ဘၣ်စးကဲၣ်ဆိးဘၣ်, ပသးအသဟီၣ်စၢ်ဒိၣ်မးလီၤ . ပပာ်ဆူၣ်သကိးပသး သနာ်က့, အါတက့ၢ်ပသးဟးဂီၤ, ဒီးပှၤအါတက့ၢ်ပျံၤတၢ်ဖုးတၢ်န့ၣ်လီၤ .
နၢဃိတဂၤ ဒ်ယစံးတ့ၢ်အသး, မ့ၢ်ပှၤအဒူတဂၤ သနာ်က့, မ့ၢ်ပှၤအဒူလၢအတပလီၢ်အသးတကလုာ်န့ၣ်လီၤ . ယဘၣ်ယိၣ်ထဲလၢ ကဘၣ်ဒိဘၣ်ထံး ဘၣ်ဖုး တနံၤနံၤလီၤ. တုၤမ့ၢ်ပလီၤဘှံးလီၤတီၤ သူၣ်ဟးဂီၤ သးဟးဂီၤ န့ၣ်မၤထီၣ်ဒၣ်ဝဲအထါ, ပၢ်အဖိခွါတဂၤဃီန့ၣ်ထီဘိလီၤ .
ဘၣ်ဃး တၢ်ဒူတၢ်ဃိၤအဂ့ၢ်န့ၣ် ယတဲလီၤယဂ့ၢ်အလီၢ်တအိၣ်ကီးပျာ်လဲၣ်, ယဒူမ့ၢ်ဂ့ၤယသုၣ်မ့ၢ်ဂ့ၤ တၢ်တမိၣ်တဲယသးဘၣ်, ယမ့ၢ်တဲလၢယသုၣ်ဒီးပှၤကနာ်ယၤဒံး, မ့မ့ၢ်ယမ့ၢ်ဒူဒၣ်လဲာ်န့ၣ် ယမ့ၢ်တဲလီၤယသးလၢယဒူဒီးပှၤကစံးဒါခီလၢယပြတၢၤလီၤယသးန့ၣ်လီၤ . ယတတဲလီၤယဂ့ၢ်တနာ်က့, ယနၢ်ဟူထီဘိနၢဃိ, ကၢၣ်ကီၣ်ယဂ့ၢ်တဲဝဲ, “အါဖျိတဂၤ ပှၤဒူဃးဃ့နၤဧၢ, အဝဲဒူလၢတၢ်ကူၣ်သ့တကလုာ်, တမ့ၢ်အဘံၣ်မဲာ်ဒူတကလုာ်ဘၣ်” န့ၣ်လီၤ . အဝဲအံၤ မ့ၢ်ဒၣ် နၢဃိအတၢ်တဲလီၤ, တၢ်လၢနၢဃိန့ၣ် ဒ်သုသ့ၣ်ညါအသိး, တမူာ်တနီၢ်တၢ်ကဲၣ်ဆိးဘၣ်, အဃိသုမ့ၢ်အဲၣ်ဒိးနာ်ဒီးနာ်, သုမ့ၢ်တအဲၣ်ဒိးနာ်ဒီးဆိလီၤ .
မုၢ်တနၤ, ပဟးဒီနၤညါ ဒီးဖဲ မုၢ်ဘူး ကဆ့ၣ်န့ၣ် ပတုၤဃီၤ လၢဝ့ၢ်တကူၣ်မါတလ့အလ့ၣ်မ့ၣ်အူကျဲ ဒီးပအိၣ်ကတီၢ်လီၤ . ကျဲမုၢ်အဝဲအံၤ ယပၣ်လ့ၢ်ထီၣ်လ့ၢ်လိၤတခီလံ, ကလဲၤဝီၤ ဝ့ၢ်တကူၣ် စ့ၢ်ကီးဧၣ်သၢၣ်, ဝံၤဒီး လၢတၢ်တမုၢ်လၢ်အပူၤ, ပှၤတဲကဒီးပှၤလၢ ဝ့ၢ်ပကိလီၤဆူ ယပၣ်အစုပူၤန့ၣ်လီၤ. တၢ်ကီဘၣ်ကဒီးပှၤလံ, ပစံးပသါလူၤချုးထီၣ်ပသကိးအခံ ဒီး ခဲအံၤပကိလီၤကဒီးလံ, မ့ၢ်အဝဲသ့ၣ်ကက့ၤခီၣ်ဒီးဝဲဖဲလဲၣ် .
ပခီလ့ၣ်မ့ၣ်အူကျဲ လၢမုၢ်ဆါခီတဘူၣ်အဃိ, ပကွၢ်အိၣ်ခူသူၣ်တယံၤတဘူးဖဲမုၢ်ဆါခီအကတီၢ်န့ၣ်လီၤ .ဖဲန့ၣ်အခါ မျီာ်သီၣ်သြထုးလၢကလံၤစိးတခီကမ့ၢ်ပကိဒီးတီအူအဘၢၣ်စၢၤန့ၣ်လီၤ. တချုးပခီလ့ၣ်မ့ၣ်အူကျဲဒံးဘၣ်အံၤ, ဟီၣ်ပဒၢ်စီၤဒူ ဒီးအသကိးအဂၤခွံ ဂၤ, ပှၤလၢထံထၣ်စွ့တခီခဲလၢာ်, တဲပှၤလၢသါကက့ၤက့ၤ ဆူသါဒူသါသဝီန့ၣ်လီၤ. တဲဝဲ, တၢ်ဘျူးတအိၣ်လၢၤဘၣ်, ကီၤလၤဃ့ၢ်လံ န့ၣ်လီၤ . ယၤဒီးနၢဃိခံဂၤပမ့ၢ်ပှၤလၢထံထၣ်စွ့သနာ်က့, ပတအဲၣ်ဒိးက့ၤဘၣ်, မ့မ့ၢ်ပကဂုာ်ကျဲးစၢးလူၤချုးထီၣ်ဒၣ်ပသကိးအခံန့ၣ်လီၤ. အဃိပအိၣ်တ့ၢ် ၂၇ ဂၤ လီၤ.
ယၤတဂၤ စးထီၣ် လၢပဃ့ၢ် မိးပလ့ၣ်န့ၣ်, ယအိၣ်တဆူၣ်အါအါဘၣ်, ယဘၣ်ဟဲက့ၤမးနးနး ကျံၤကျံၤလီၤ . နၢဃိကွၢ်ယၤဂ့ၤမး, ဒီးတဘျီဘျီဝံစၢၤဒၣ်လဲာ်ယကျိန့ၣ်လီၤ . ပက့ၤလူၤပိာ်လ့ၣ်မ့ၣ်အူကျဲလိၤလိၤတဘူၣ်ဘၣ်အဃိ ပပာ်သကိးပသးလၢပကလဲၤလိၤလိၤဆူမုၢ်နုာ်တကပၤ ယံၤဒီးယပၣ်ဝံၤက့ၤကဒုသန့ၤပသး လၢမုၢ်နုာ်ကစၢၢ် ပကိရိမးကစၢၢ် တဆီတဆီ တုၤလၢပသုးမုၢ် အအိၣ်အလီၢ်တပူၤပူၤန့ၣ်လီၤ .
ဟါခီတၢ်ခံးလီၤဖဲယပၣ်အတၢ်လ့ၢ်ထီၣ်လ့ၢ်လိၤလီၤတဲာ်တူာ်အခါပခီလ့ၣ်မ့ၣ်အူကျဲဆူဘးခီ ဒီးပလဲၤထီၣ်သီတနၤကျၢၤလိၤလိၤဆူမုၢ်နုာ် တခီလီၤ . မုၢ်ဆ့ၣ်ထီၣ်တနံၤ ပတုၤလၢပကိရိမးကစၢၢ်ခီၣ်ထံးသဝီဖိတဖျၢၣ်လီၤ . ပတမံဘၣ်ဂဲၤဘၣ်လီၤဘှံးလီၤတီၤအဃိ အိၣ်ဘှံးလၢသဝီဖိန့ၣ်လီၤ .
သဝီဖိအံၤတအိၣ်လၢတၢ်ဒုးအကျိၤအကျဲအဃိ ဒူဖိသဝီဖိတဖၣ်တဃ့ၢ်တဟးနီတဂၤဘၣ် တကးဘၣ်, ဒူသဝီအဂုၤအဂၤလၢလ့ၣ်မ့ၣ်အူကျဲခိၣ်တနီၤနီၤဟဲဃ့ၢ်အိၣ်ကဒု သန့ၤအသးဒၣ်လဲၣ်လီၤ . ဒူဖိသဝီဖိတဖၣ်တဲပှၤလၢ ယပၣ်တဟဲဟး နီတဘျီဘၣ်, မ့မ့ၢ် လၢလာ်တခီန့ၣ်, ပူၤကွံာ်တသီခံသီအံၤ, ယပၣ်သုးမုၢ်ဟဲခိးလီၤတၢ် တုၤလၢရိမး စၢၢ်ခီၣ်ထံးလီၤ . ဘၣ်တဘၣ်မ့ၢ်လၢအကခိးလီၤကီၤလၤသုးဖိလၢဝ့ၢ်တကူၣ်တဖၣ်အကျဲန့ၣ်လီၤ .
ဒူဖိသဝီဖိတဖၣ်, တူၢ်လိာ်ခီၣ်ဆၢ ဒုးအီၣ်ဒုးအီပှၤ ဂ့ၤဂ့ၤ ဘၣ်ဘၣ် န့ၣ်လီၤ . ပမံဖဲသဝီဖိန့ၣ်တနၤလီၤ. ဒီနၤညါ မျီာ်သီၣ် လၢလ့ၣ်မ့ၣ်အူကျဲခိၣ်, ကမ့ၢ်ဖဲတီအူအဖီလာ် တပူၤပူၤန့ၣ်လီၤ . မုၢ်ဆ့ၣ်ထီၣ်ပှၤသဝီဖိတဲပှၤ လၢသါနၢ်ဟူကီၤလၤ မၢ တရူးသုးမုၢ်ဟဲလီၤခီၣ်ဆၢယပၣ်ဖဲတီအူအဖီလာ်န့ၣ်လီၤ . တရူးကခီၣ်သံခီၣ်ဟါမၢ်အသးဖဲတီအူန့ၣ်လီၤတဲဝဲ .
ပနၢ်ဟူတၢ်ကစီၣ်အံၤ ဒီးပသးဟဲခုထီၣ်မးလီၤ . ပသ့ၣ်ညါလံလၢ ပသကိးတဖၣ်အိၣ်ဖဲတီအူန့ၣ်လီၤ. အဃိပကက့ၤလူၤပိာ်ကစၢၢ်သရ့ၤထံးအံၤ တဆီတဆီ, ဒီးပကနုာ်လီၤလၢတီအူန့ၣ်လီၤ.
(ထုးထီၣ် ဟံးန့ၢ်အီၤလၢ စီၤကၠၢဘီနၢ် (ချၢၣ်လၣ်သဝီ, တီအူ) အတၢ်ကွဲး “ဆၣ်သၢဖျၢၣ်ဒီးဆၣ်ကဆီ” လံာ်တၢ်တဲအပူၤ)
တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤ :
ကညီတၢ်စံၣ်စိၤတဲစိၤ
မုၢ်နံၤလီၤဆီလၢကညီဖိပာ်ဒိၣ်တဖၣ်
ကညီဒီကလုာ်နံၣ်ထီၣ်သီ သလ့ၤလါထီၣ် ၁သီ
ကညီတၢ်ပၢၢ်ဆၢမုၢ်နံၤ ယနူၤအါရံၤ ၃၁သီ
ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢမုၢ်နံၤ ယနူၤအါရံၤ ၅သီ
ကညီဒီကလုာ်မုၢ်နံၤ ယနူၤအာရံၤ ၁၁သီ
ကညီပိာ်မုၣ်ကရၢမုၢ်နံၤ အ့ြဖ့ၣ် ၅သီ
ကညီသးစၢ်ကရၢမုၢ်နံၤ လါမ့ၤ ၂၃သီ
ကီၢ်သူလ့ၤမုၢ်နံၤ လါယူၤ ၁၄သီ
ကီၢ်သူလ့ၤသုးမုၢ်ဒိၣ်မုၢ်နံၤ လါယူၤလံ ၅သီ
ကညီဒီကလုာ်ဂၢၤသးကရၢမုၢ်နံၤ လါယူၤလံ ၁၆သီ
ကညီမၤထူရၤမုၢ်နံၤ အီကူာ်၁၂သီ
တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤ :
ကညီတၢ်စံၣ်စိၤတဲစိၤ
,
ကညီဒီကလုာ်မုၢ်နံၤလီၤဆီတဖၣ်
ထါဘၣ်ဃးမုၢ်ယဲၤဖဲအမိၢ်ဒၢထီၣ်အီၤအဂ့ၢ်
အိၣ်ဘၣ်လၢဖျးခိၣ်အဒီ ဒိးန့ၣ်တၢ်ပှိၤခီဖျိလီ
တၢ်ပှိၤအိၣ် ဒီးကညီဖိ လီၤမၢ်လၢယိၤဖိအဃိ
တၢ်ပှိၤအိၣ်သုတပာ်ဖျါ ခဲကိာ်ကလီၤမၢ်န့ၢ်နၤ
ကညီဖိမၤမုၢ်မၤ၀ဲၤ ကဘၣ်နးဆိမိၣ်တၢ်ဘျဲး
အိၣ်တီအိၣ်လိၤကညီဖိ တၢ်ထံတၢ်တီကဒိၣ်စိ
မှံၤတုာ်ပှၢ်တီၤအိၣ်ခံဂၤ မုၣ်နီၢ်နွဲၤဒီးစီၤသီမ့
ဆှိးဘဲလၢဖျးခိၣ်အဒီ လီလီၤဖျးသူဘၣ်အတီၤ
လီလီၤဖျးသူလၢသံၣ်ပူၤ မုၣ်နီၤနွဲၤအသွံၣ်လီၤလူ
နီၢ်နွဲၤဆှိးဘဲဒီးတခွါ လီလီၤဖျးသံတယူာ်သး
ဖုးသ့ၣ်နိၣ်လၢမုၢ်ဃ့ၢ်လီၤ ထံၣ်တၢ်သွံၣ်က့ၤတဘျီဃီ
မုၣ်နီၢ်နွဲၤအဟုးတုၢ်လံ ဒၢထီၣ်အသီကွၢ်မ့ထံ
ယတအီၣ်လီန့ၢ်ယ၀ၤ ဒၢထီၣ်အသီတသ့ၣ်ညါ
မုၢ်နီၢ်နွဲၤဒၢထီၣ်အသီ စီၤသီမၤဆိမိၢ်တၢ်ကီ
ပိာ်တံၢ်ပိာ်ခွါကိးတဟူ ဒၢထီၣ်ယဖိလၢသံၣ်ပူၤ
တၢ်ကပီၤဟဲလၢ်မူဒီ ဒၢထီၣ်ယဖိတခီၣ်ဃီ
စီၤသီမၤဆိမိၢ်တၢ်ဘျဲး နီၢ်နွဲၤအဖိအိၣ်ဖျဲၣ်၀ဲ
နီၢ်နွဲၤအဖိအိၣ်ဖျဲၣ်လီၤ သွဲသၢဆံဖျါတဘ့ၣ်ဃီ
ဘိၣ်လၢယာ်၀ါနွံကြထၢ ဆဲးကြပုၢ်ဖျါတလီၤဘၢ
တၢ်ကပီၤကျံးကပီၤကျူး မုၢ်ယဲၤဖဲမံလၢစုာ်ပူၤ
မိၢ်အိၣ်ဖျဲၣ်လီၤတိၣ်လီၤဆီ ယုၢ်အမံၤစ့တိာ်လီၤဖီ
ဆဲးကြပုၢ်ဖျါဒံးတၢၢ်ကွဲၤ ယုၢ်အမံၤလၢမုၢ်ယဲၤဖဲ
ဒုးလုၢ်ထံလၢမိၢ်ခီၣ်ထံး ကပီၤတုၤယိိၤအလီၢ်မံ
ဒုးလုၢ်ထံလၢမိၢ်ခီၣ်တီၤ ကပီၤတုၤယိၤကီၢ်တခီ
ဒုးလုၢ်နီၢ်ထ့ကွံဒိၣ်ပူၤ ဒ်တညၣ်ထံကွံပူၤသူ
ဒုးလုၢ်နီၢ်ထံကွံဒိၣ်သး ဒ်တညၣ်ထံကွံပူၤလါ
လီၤလုၢ်ထံလၢဖဲၣ်လဲၤကွံ အဃံၣ် ဒုတုၤကနံၣ်အံၤ
တဘၣ် ဒိၣ်လၢဖျးခိၣ်ဒီ မုၢ်ယဲၤဖဲဟံၣ်လီၢ်ဒ့လီ
(ဘၣ်တၢ်ကွဲးဟံးန့ၢ်ဖှိၣ်က့ၤအီၤလၢ - ကုၤဒ့ဖျးခိၣ်လီအဖိမုၣ်နီၢ်မုၢ်ယဲၤဖဲဒီးထါအယုၢ်တဖၣ် -လူၤသီ
ဖီဒ့အဘ့ၣ်တၢ)
တၢ်ပှိၤအိၣ် ဒီးကညီဖိ လီၤမၢ်လၢယိၤဖိအဃိ
တၢ်ပှိၤအိၣ်သုတပာ်ဖျါ ခဲကိာ်ကလီၤမၢ်န့ၢ်နၤ
ကညီဖိမၤမုၢ်မၤ၀ဲၤ ကဘၣ်နးဆိမိၣ်တၢ်ဘျဲး
အိၣ်တီအိၣ်လိၤကညီဖိ တၢ်ထံတၢ်တီကဒိၣ်စိ
မှံၤတုာ်ပှၢ်တီၤအိၣ်ခံဂၤ မုၣ်နီၢ်နွဲၤဒီးစီၤသီမ့
ဆှိးဘဲလၢဖျးခိၣ်အဒီ လီလီၤဖျးသူဘၣ်အတီၤ
လီလီၤဖျးသူလၢသံၣ်ပူၤ မုၣ်နီၤနွဲၤအသွံၣ်လီၤလူ
နီၢ်နွဲၤဆှိးဘဲဒီးတခွါ လီလီၤဖျးသံတယူာ်သး
ဖုးသ့ၣ်နိၣ်လၢမုၢ်ဃ့ၢ်လီၤ ထံၣ်တၢ်သွံၣ်က့ၤတဘျီဃီ
မုၣ်နီၢ်နွဲၤအဟုးတုၢ်လံ ဒၢထီၣ်အသီကွၢ်မ့ထံ
ယတအီၣ်လီန့ၢ်ယ၀ၤ ဒၢထီၣ်အသီတသ့ၣ်ညါ
မုၢ်နီၢ်နွဲၤဒၢထီၣ်အသီ စီၤသီမၤဆိမိၢ်တၢ်ကီ
ပိာ်တံၢ်ပိာ်ခွါကိးတဟူ ဒၢထီၣ်ယဖိလၢသံၣ်ပူၤ
တၢ်ကပီၤဟဲလၢ်မူဒီ ဒၢထီၣ်ယဖိတခီၣ်ဃီ
စီၤသီမၤဆိမိၢ်တၢ်ဘျဲး နီၢ်နွဲၤအဖိအိၣ်ဖျဲၣ်၀ဲ
နီၢ်နွဲၤအဖိအိၣ်ဖျဲၣ်လီၤ သွဲသၢဆံဖျါတဘ့ၣ်ဃီ
ဘိၣ်လၢယာ်၀ါနွံကြထၢ ဆဲးကြပုၢ်ဖျါတလီၤဘၢ
တၢ်ကပီၤကျံးကပီၤကျူး မုၢ်ယဲၤဖဲမံလၢစုာ်ပူၤ
မိၢ်အိၣ်ဖျဲၣ်လီၤတိၣ်လီၤဆီ ယုၢ်အမံၤစ့တိာ်လီၤဖီ
ဆဲးကြပုၢ်ဖျါဒံးတၢၢ်ကွဲၤ ယုၢ်အမံၤလၢမုၢ်ယဲၤဖဲ
ဒုးလုၢ်ထံလၢမိၢ်ခီၣ်ထံး ကပီၤတုၤယိိၤအလီၢ်မံ
ဒုးလုၢ်ထံလၢမိၢ်ခီၣ်တီၤ ကပီၤတုၤယိၤကီၢ်တခီ
ဒုးလုၢ်နီၢ်ထ့ကွံဒိၣ်ပူၤ ဒ်တညၣ်ထံကွံပူၤသူ
ဒုးလုၢ်နီၢ်ထံကွံဒိၣ်သး ဒ်တညၣ်ထံကွံပူၤလါ
လီၤလုၢ်ထံလၢဖဲၣ်လဲၤကွံ အဃံၣ် ဒုတုၤကနံၣ်အံၤ
တဘၣ် ဒိၣ်လၢဖျးခိၣ်ဒီ မုၢ်ယဲၤဖဲဟံၣ်လီၢ်ဒ့လီ
(ဘၣ်တၢ်ကွဲးဟံးန့ၢ်ဖှိၣ်က့ၤအီၤလၢ - ကုၤဒ့ဖျးခိၣ်လီအဖိမုၣ်နီၢ်မုၢ်ယဲၤဖဲဒီးထါအယုၢ်တဖၣ် -လူၤသီ
ဖီဒ့အဘ့ၣ်တၢ)
တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤ :
ကညီတၢ်စံၣ်စိၤတဲစိၤ
,
မုၢ်ယဲၤဖဲတၢ်စံၣ်စိၤတဲစိၤ
ပှၤလၢအလီၤစၢၤထွဲဒီးမုၢ်ယဲၤဖဲတဖၣ်
စီၤသီမၤ,နီၢ်နွဲၤ - အဖိ၀ဲၢ်ကိ - တမုၢ်ထီၣ်
တမုၢ်ထီၣ် - စီၤခိၣ်ကိၤ
စီၤခိၣ်ကိၤ - တကၣ်မုၣ်
တကၣ်မုၣ် - တမၢစ့ၢ်
တမၢစ့ၢ် - တလီၤကျဲ
တလီၤကျဲ - သၣ်ကိးရဲၣ်
သၣ်ကိးရဲၣ်- နီၢ်ယိၤဖဲ
နီၢ်ယိၤဖဲ - ဘီဂ့ၤမုၢ်
ဘီဂ့ၤမုၢ် - နီၢ်ဒါထူ
နီၢ်ဒါထူ - နီၢ်အူးဖီ
နီၢ်အူးဖီ - တဖါသူ
တဖါသူ - နီၢ်ဘံၣ်၀ါ
နီၢ်ဘံၣ်၀ါ- နီၢ်ဖျၢၣ်ထူ
နီၢ်ဖျၢၣ်ထူအမိၢ်လၢအမ့ၢ်နီၢ်ဘံၣ်၀ါအံၤအိၣ် ဒံးတုၤခဲကနံၣ်အံၤန့ၣ်လီၤ.မ့ၢ်လၢထံကီၢ်တမုာ်တခုၣ်ဒီးတၢ်အိၣ်တၢ်ဆိးတဂၢၢ်တကျၢၤအဃီ,အ၀ဲသ့ၣ်ဃ့ၢ်
ထီၣ်ဃ့ၢ်လီၤဒီးခဲအံၤအ၀ဲသ့ၣ်လဲၤအိၣ်၀ဲဒၣ်လၢကီၤမုၢ်ဒၢသ၀ီသုးက့သၢဟီၣ်က၀ီၤချၢၣ်လွံၣ်ထူၣ်တၢ်ပၢန့ၣ်
လီၤ.တနီၤအိၣ်စ့ၢ်ကီးဖဲလူၤသီကီၢ်ဆၣ်ကုၤဒ့ဖျးခိၣ်ဟီၣ်က၀ီၤပူၤဒီးတနီၤဟဲလီၤအိၣ်စ့ၢ်ကီး၀ဲဒၣ်ဖဲဒဲက၀ီၤ
ပူၤန့ၣ်လီၤ.
(ဘၣ်တၢ်ကွဲးဟံးန့ၢ်ဖှိၣ်က့ၤအီၤလၢ - ကုၤဒ့ဖျးခိၣ်လီအဖိမုၣ်နီၢ်မုၢ်ယဲၤဖဲဒီးထါအယုၢ်တဖၣ် -လူၤသီ
ဖီဒ့အဘ့ၣ်တၢ)
တမုၢ်ထီၣ် - စီၤခိၣ်ကိၤ
စီၤခိၣ်ကိၤ - တကၣ်မုၣ်
တကၣ်မုၣ် - တမၢစ့ၢ်
တမၢစ့ၢ် - တလီၤကျဲ
တလီၤကျဲ - သၣ်ကိးရဲၣ်
သၣ်ကိးရဲၣ်- နီၢ်ယိၤဖဲ
နီၢ်ယိၤဖဲ - ဘီဂ့ၤမုၢ်
ဘီဂ့ၤမုၢ် - နီၢ်ဒါထူ
နီၢ်ဒါထူ - နီၢ်အူးဖီ
နီၢ်အူးဖီ - တဖါသူ
တဖါသူ - နီၢ်ဘံၣ်၀ါ
နီၢ်ဘံၣ်၀ါ- နီၢ်ဖျၢၣ်ထူ
နီၢ်ဖျၢၣ်ထူအမိၢ်လၢအမ့ၢ်နီၢ်ဘံၣ်၀ါအံၤအိၣ် ဒံးတုၤခဲကနံၣ်အံၤန့ၣ်လီၤ.မ့ၢ်လၢထံကီၢ်တမုာ်တခုၣ်ဒီးတၢ်အိၣ်တၢ်ဆိးတဂၢၢ်တကျၢၤအဃီ,အ၀ဲသ့ၣ်ဃ့ၢ်
ထီၣ်ဃ့ၢ်လီၤဒီးခဲအံၤအ၀ဲသ့ၣ်လဲၤအိၣ်၀ဲဒၣ်လၢကီၤမုၢ်ဒၢသ၀ီသုးက့သၢဟီၣ်က၀ီၤချၢၣ်လွံၣ်ထူၣ်တၢ်ပၢန့ၣ်
လီၤ.တနီၤအိၣ်စ့ၢ်ကီးဖဲလူၤသီကီၢ်ဆၣ်ကုၤဒ့ဖျးခိၣ်ဟီၣ်က၀ီၤပူၤဒီးတနီၤဟဲလီၤအိၣ်စ့ၢ်ကီး၀ဲဒၣ်ဖဲဒဲက၀ီၤ
ပူၤန့ၣ်လီၤ.
(ဘၣ်တၢ်ကွဲးဟံးန့ၢ်ဖှိၣ်က့ၤအီၤလၢ - ကုၤဒ့ဖျးခိၣ်လီအဖိမုၣ်နီၢ်မုၢ်ယဲၤဖဲဒီးထါအယုၢ်တဖၣ် -လူၤသီ
ဖီဒ့အဘ့ၣ်တၢ)
တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤ :
ကညီတၢ်စံၣ်စိၤတဲစိၤ
,
မုၢ်ယဲၤဖဲတၢ်စံၣ်စိၤတဲစိၤ
စီၤခိၣ်ဆံးအဂ့ၢ်
ပှၤကညီဖိလၢအမ့ၢ်ဖါကၠီၣ်တဲၣ်အဒူၣ်အထၢလၢအအိၣ်တ့ၢ်ဒီးသုးထီၣ်အသးလၢတၢလီၢ်ထီၣ်ထီဒီးအိၣ်ဝဲဆိးဝဲ
ဖဲၣ်ဒၣ်ကၠီၣ်တဲၣ်ကီၢ် ကစၢၢ်ကလိတဖၣ်ဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ်ဒၣ် တၢ်ကီတၢ်ခဲခီဖျိ ယိၤကလုာ် သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤႉ ဖဲန့ၣ်ဆၢကတီၢ်ယိၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤအစီၤပၤတအိၣ်ဒံးဘၣ်ႉအိၣ်ဒံးဒၣ်ဖဲဝီသးပှၢ်အပတီၢ်ဒီးပၢဘၣ်ဝဲဒၣ်ကီၢ်ကၠီၣ်
တဲၣ်အဆိကတၢၢ်တဂၤလၢဖါကၠီၣ်တဲၣ်အခၢၣ်စးန့ၣ်လီၤႉယိၤအခိၣ်အံၤမ့မ့ၢ်ပှၤလၢအဒီဒိၣ်ဒီးပှၤကညီ ဖျီအဖိခွါဒီးပှၤကညီစီၤပၤဖါကၠီၣ်တဲၣ်အဖိမုၣ်ဘၣ်ဆၣ်မ့ၢ်ပှၤလၢအအၢအသီဒိၣ်မးလၢပှၤကညီဖီခိၣ်ဒီးကွၢ်တ
လီၤဝဲဒၣ်ပှၤကညီဖိ ဒူဒူဟ့ဟ့န့ၣ်လီၤႉ
ဖဲၣ်ဒၣ်ကၠီၣ်တဲၣ်ကီၢ် ကစၢၢ်ကလိတဖၣ်ဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ်ဒၣ် တၢ်ကီတၢ်ခဲခီဖျိ ယိၤကလုာ် သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤႉ ဖဲန့ၣ်ဆၢကတီၢ်ယိၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤအစီၤပၤတအိၣ်ဒံးဘၣ်ႉအိၣ်ဒံးဒၣ်ဖဲဝီသးပှၢ်အပတီၢ်ဒီးပၢဘၣ်ဝဲဒၣ်ကီၢ်ကၠီၣ်
တဲၣ်အဆိကတၢၢ်တဂၤလၢဖါကၠီၣ်တဲၣ်အခၢၣ်စးန့ၣ်လီၤႉယိၤအခိၣ်အံၤမ့မ့ၢ်ပှၤလၢအဒီဒိၣ်ဒီးပှၤကညီ ဖျီအဖိခွါဒီးပှၤကညီစီၤပၤဖါကၠီၣ်တဲၣ်အဖိမုၣ်ဘၣ်ဆၣ်မ့ၢ်ပှၤလၢအအၢအသီဒိၣ်မးလၢပှၤကညီဖီခိၣ်ဒီးကွၢ်တ
လီၤဝဲဒၣ်ပှၤကညီဖိ ဒူဒူဟ့ဟ့န့ၣ်လီၤႉ
အကတီၢ်ဖဲန့ၣ်လၢဖါကၠီၣ်တဲၣ်အဒူၣ်အထၢကျါလၢအအိၣ်လၢယိၤကလုာ်ဒိၣ်တၢပၢဖီလာ်အဆၢကတီၢ် မိၢ်အိၣ်ဝဲဒၣ်တဂၤအမံၤမ့ၢ်လၢနီၢ်ဃီၤဃီန့ၣ်လီၤႉနီၢ်ဃီၤဃီဒၢထီၣ်ဝဲအဖိတဒၢအံၤန့ၣ်တလီၤဂာ်လၢအဒၢအဖိ
လၢအဂၤတဖၣ်ဘၣ်ႉဒၢတဒၢအံၤအလၢပှဲၤထီၣ်လံဘၣ်ဆၣ်တအိၣ်ဖျဲၣ်ဒံးဘၣ်ဒီးဆိမိၣ်ဝဲတၢ်ဂ့ၢ်အံၤကီလၢအဂီၢ်
ဒိၣ်မးဘၣ်သ့ၣ်သ့ၣ်ကဘၣ်ကမ့ၢ်ပှၤကညီဧါန့ၣ်အသးဒ့ဒီဝဲဒၣ်ဒိၣ်မးန့ၣ်လီၤႉဒၢ၀ဲဒၣ်အိၣ်တနံၣ်ဘျဲၣ်ဘူးကထီၣ်
ဘးလၢခံနံၣ်ဃၣ်ဃၣ်ဒီးဖိသၣ်အံၤအိၣ်ဖျဲၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤႉဒ်ပသ့ၣ်ညါတ့ၢ်အသိးမိၢ်ပၢ်ဖံဖုလၢပျၢၤတဖၣ်အိၣ်ဒီး
တၢ်စူၢ်တၢ်နာ်လၢအဂၢၢ်အကျၢၤဒီးတၢ်ဒုၣ်တၢ်ထုလၢအဆူၣ်အကိၤအဃိ,တၢ်မ့မၤအသးလၢနၢ်ဝဲတပၢၢ်လၢၤ
ဘၣ်န့ၣ်ပျံၤဝဲဒီးဒုၣ်ဝဲထုဝဲန့ၣ်လီၤႉ
တုၤဖိသၣ်အံၤ အိၣ်ဖျဲၣ်လီၤတဘျီဃီ အဖံတဂၤကွၢ်ထံဝဲဒၣ်ဒီတဂၤညါဒီးထံၣ်ဝဲဒၣ်လၢဖိသၣ်အံၤအခိၣ်ထံဘီ တအိၣ်ဘၣ်ႉ အခိၣ်ထံဒီဖျၢၣ်မးဝဲဒၣ်ခဲလၢာ်အဃိ,အဖံအံၤဆိမိၣ်ဝဲဒၣ်လၢ ကမ့ၢ်ဒၣ်တၢ်ဝံတၢ်နါ, တၢ်အၢတၢ်သီ ဟဲလိာ်ထီၣ် လၢပှၤကညီအဟၢဖၢပူၤအဃိ, ပျံၤဝဲဖိသၣ်အံၤဒိၣ်ထီၣ်ဒိၣ်ထီၣ်န့ၣ်လီၤႉ နာ်သက့ဖိသၣ်အံၤလီၤ ဂာ်ဒၣ် ပှၤကညီလၢပှဲၤဒီး အဒုၣ်အဒ့လၢအဂ့ၤဘၣ်ဆၣ် ခီဖျိဖံတဂၤဆိကမိၣ်ပျံၤလီၤအသးအဃိ, ဘိၣ်ထီၣ်ဝဲ ဖိသၣ်အံၤလၢတၢ်ကံးညၣ်ဝါတဘ့ၣ်ဒီးလဲၤပာ်ကွံာ်ဝဲဒၣ်လၢလၢၢ်တဖျၢၣ်အပူၤလၢသဝီချၢန့ၣ်လီၤႉ နွံသီပှဲၤထီၣ် လၢတၢ်မံမီၢ်အပူၤဖံအံၤမံမီၢ်ထံၣ်ဝဲပှၤသးပှၢ်တဂၤ ဟဲဆူအအိၣ်ဒီးစံးဘၣ်အီၤ လဲၤဟံးက့ၤနလံၤခွါဒီး ဟဲက့ၤ အံးထွဲကွၢ်ထွဲက့ၤအီၤဂ့ၤဂ့ၤတက့ၢ်ႉ မုၢ်တနံၤကကဲထီၣ်ပှၤကညီအခိၣ်အနၢ် ဒီးကမၤနၢၤကွံာ်သုဒုၣ်သုဒါယိၤ ကလုာ်ဒိၣ်ဒီး သုကအိၣ်မုာ်အိၣ်ခုၣ်ဘၣ်က့ၤသုဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤႉ ဖံအံၤသ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်အသးလၢတၢ်မံပူၤတဘျီဃီ တမၤယံာ်မၤနီၢ်အသးဘၣ်ႉ တကတီၢ်ဃီဂဲၤဆၢထၢၣ်တဘျီဃီ လဲၤဝဲဆူတၢ်လီၢ်လၢ အလဲၤပာ်ကွံာ်အလံၤခွါ အံၤန့ၣ်လီၤႉ ဖံအံၤလဲၤတုၤတဘျီဃီ, ဟံထီၣ်အလံၤခွါဒီးဘှၣ်လီၤကွၢ်ဝဲဒၣ်တဘျီဃီ ထံၣ်ဝဲဒၣ်လၢဖိသၣ်အံၤ တဘၣ်တၢ်နီတမံၤဘၣ် မ့မ့ၢ်ဂ့ၤထီၣ်ဒၣ်တခီန့ၣ်လီၤႉ ဖံအံၤဘှၣ်လီၤကွၢ်အလံၤခွါဝံၤဘိၣ်ထီၣ်က့ၤဝဲဒီး ဟဲက့ၤ စိာ်ဝဲဒၣ်ဆူအဟံၣ်န့ၣ်လီၤႉ စးထီၣ်ဖဲန့ၣ်ဖံတဂၤအံၤတၢ်သူၣ်ပျံၤသးဖုးလၢအပူၤတအိၣ်လၢၤဘၣ်ဒီး မၢဝဲဖိသၣ် အမိၢ်ကွၢ်ထွဲအဖိဂ့ၤဂ့ၤဒီး ဖံစ့ၢ်ကီးအဲၣ်အလံၤခွါဒိၣ်မးန့ၣ်လီၤႉ ဖံအံၤဆိမိၣ်ထံက့ၤဖိသၣ်အဂ့ၢ် လၢအပူၤကွံာ် ဒီးတုၤခဲကနံၣ်အံၤန့ၣ် ထံၣ်ဒီးသ့ၣ်ညါဝဲဒၣ်လၢ ဖိသၣ်အံၤတမ့ၢ်ပှၤနါစိၤဘၣ် ကမ့ၢ်မးတၢ်သူတၢ်ပှိၤတဂၤန့ၣ် လီၤႉ ဒ်ယတၢ်မံမီၣ်အသိးကမ့ၢ်စဲဃဲၤ ပှၤတဂၤလၢအအိၣ်ဒီးတၢ်ဂံၢ်တၢ်ဘါ, တၢ်သူၣ်ပ့ၢ်သးဆှါ, တၢ်သူၣ် ဒူသးဒူ, တၢ်သ့တၢ်ဘၣ်လီၤဆီလၢပဝဲကညီဖိသ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်လၢ အကဒုးနၢၤကွံာ်ယိၤကလုာ်ဒိၣ်လၢ အမၤ နၢၤမၤ ဃာ်ပှၤတဖုအံၤဒီး ကမ့ၢ်စဲဃဲၤပှၤကညီအခိၣ်ဒ်ယတၢ်မံမီၢ်အသိးန့ၣ်လီၤႉ
လၢအဂၤတဖၣ်ဘၣ်ႉဒၢတဒၢအံၤအလၢပှဲၤထီၣ်လံဘၣ်ဆၣ်တအိၣ်ဖျဲၣ်ဒံးဘၣ်ဒီးဆိမိၣ်ဝဲတၢ်ဂ့ၢ်အံၤကီလၢအဂီၢ်
ဒိၣ်မးဘၣ်သ့ၣ်သ့ၣ်ကဘၣ်ကမ့ၢ်ပှၤကညီဧါန့ၣ်အသးဒ့ဒီဝဲဒၣ်ဒိၣ်မးန့ၣ်လီၤႉဒၢ၀ဲဒၣ်အိၣ်တနံၣ်ဘျဲၣ်ဘူးကထီၣ်
ဘးလၢခံနံၣ်ဃၣ်ဃၣ်ဒီးဖိသၣ်အံၤအိၣ်ဖျဲၣ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤႉဒ်ပသ့ၣ်ညါတ့ၢ်အသိးမိၢ်ပၢ်ဖံဖုလၢပျၢၤတဖၣ်အိၣ်ဒီး
တၢ်စူၢ်တၢ်နာ်လၢအဂၢၢ်အကျၢၤဒီးတၢ်ဒုၣ်တၢ်ထုလၢအဆူၣ်အကိၤအဃိ,တၢ်မ့မၤအသးလၢနၢ်ဝဲတပၢၢ်လၢၤ
ဘၣ်န့ၣ်ပျံၤဝဲဒီးဒုၣ်ဝဲထုဝဲန့ၣ်လီၤႉ
တုၤဖိသၣ်အံၤ အိၣ်ဖျဲၣ်လီၤတဘျီဃီ အဖံတဂၤကွၢ်ထံဝဲဒၣ်ဒီတဂၤညါဒီးထံၣ်ဝဲဒၣ်လၢဖိသၣ်အံၤအခိၣ်ထံဘီ တအိၣ်ဘၣ်ႉ အခိၣ်ထံဒီဖျၢၣ်မးဝဲဒၣ်ခဲလၢာ်အဃိ,အဖံအံၤဆိမိၣ်ဝဲဒၣ်လၢ ကမ့ၢ်ဒၣ်တၢ်ဝံတၢ်နါ, တၢ်အၢတၢ်သီ ဟဲလိာ်ထီၣ် လၢပှၤကညီအဟၢဖၢပူၤအဃိ, ပျံၤဝဲဖိသၣ်အံၤဒိၣ်ထီၣ်ဒိၣ်ထီၣ်န့ၣ်လီၤႉ နာ်သက့ဖိသၣ်အံၤလီၤ ဂာ်ဒၣ် ပှၤကညီလၢပှဲၤဒီး အဒုၣ်အဒ့လၢအဂ့ၤဘၣ်ဆၣ် ခီဖျိဖံတဂၤဆိကမိၣ်ပျံၤလီၤအသးအဃိ, ဘိၣ်ထီၣ်ဝဲ ဖိသၣ်အံၤလၢတၢ်ကံးညၣ်ဝါတဘ့ၣ်ဒီးလဲၤပာ်ကွံာ်ဝဲဒၣ်လၢလၢၢ်တဖျၢၣ်အပူၤလၢသဝီချၢန့ၣ်လီၤႉ နွံသီပှဲၤထီၣ် လၢတၢ်မံမီၢ်အပူၤဖံအံၤမံမီၢ်ထံၣ်ဝဲပှၤသးပှၢ်တဂၤ ဟဲဆူအအိၣ်ဒီးစံးဘၣ်အီၤ လဲၤဟံးက့ၤနလံၤခွါဒီး ဟဲက့ၤ အံးထွဲကွၢ်ထွဲက့ၤအီၤဂ့ၤဂ့ၤတက့ၢ်ႉ မုၢ်တနံၤကကဲထီၣ်ပှၤကညီအခိၣ်အနၢ် ဒီးကမၤနၢၤကွံာ်သုဒုၣ်သုဒါယိၤ ကလုာ်ဒိၣ်ဒီး သုကအိၣ်မုာ်အိၣ်ခုၣ်ဘၣ်က့ၤသုဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤႉ ဖံအံၤသ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်အသးလၢတၢ်မံပူၤတဘျီဃီ တမၤယံာ်မၤနီၢ်အသးဘၣ်ႉ တကတီၢ်ဃီဂဲၤဆၢထၢၣ်တဘျီဃီ လဲၤဝဲဆူတၢ်လီၢ်လၢ အလဲၤပာ်ကွံာ်အလံၤခွါ အံၤန့ၣ်လီၤႉ ဖံအံၤလဲၤတုၤတဘျီဃီ, ဟံထီၣ်အလံၤခွါဒီးဘှၣ်လီၤကွၢ်ဝဲဒၣ်တဘျီဃီ ထံၣ်ဝဲဒၣ်လၢဖိသၣ်အံၤ တဘၣ်တၢ်နီတမံၤဘၣ် မ့မ့ၢ်ဂ့ၤထီၣ်ဒၣ်တခီန့ၣ်လီၤႉ ဖံအံၤဘှၣ်လီၤကွၢ်အလံၤခွါဝံၤဘိၣ်ထီၣ်က့ၤဝဲဒီး ဟဲက့ၤ စိာ်ဝဲဒၣ်ဆူအဟံၣ်န့ၣ်လီၤႉ စးထီၣ်ဖဲန့ၣ်ဖံတဂၤအံၤတၢ်သူၣ်ပျံၤသးဖုးလၢအပူၤတအိၣ်လၢၤဘၣ်ဒီး မၢဝဲဖိသၣ် အမိၢ်ကွၢ်ထွဲအဖိဂ့ၤဂ့ၤဒီး ဖံစ့ၢ်ကီးအဲၣ်အလံၤခွါဒိၣ်မးန့ၣ်လီၤႉ ဖံအံၤဆိမိၣ်ထံက့ၤဖိသၣ်အဂ့ၢ် လၢအပူၤကွံာ် ဒီးတုၤခဲကနံၣ်အံၤန့ၣ် ထံၣ်ဒီးသ့ၣ်ညါဝဲဒၣ်လၢ ဖိသၣ်အံၤတမ့ၢ်ပှၤနါစိၤဘၣ် ကမ့ၢ်မးတၢ်သူတၢ်ပှိၤတဂၤန့ၣ် လီၤႉ ဒ်ယတၢ်မံမီၣ်အသိးကမ့ၢ်စဲဃဲၤ ပှၤတဂၤလၢအအိၣ်ဒီးတၢ်ဂံၢ်တၢ်ဘါ, တၢ်သူၣ်ပ့ၢ်သးဆှါ, တၢ်သူၣ် ဒူသးဒူ, တၢ်သ့တၢ်ဘၣ်လီၤဆီလၢပဝဲကညီဖိသ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်လၢ အကဒုးနၢၤကွံာ်ယိၤကလုာ်ဒိၣ်လၢ အမၤ နၢၤမၤ ဃာ်ပှၤတဖုအံၤဒီး ကမ့ၢ်စဲဃဲၤပှၤကညီအခိၣ်ဒ်ယတၢ်မံမီၢ်အသိးန့ၣ်လီၤႉ
ဖံအံၤနာ်ဝဲဒၣ်လၢအလံၤတဂၤအံၤ ကကဲထီၣ်ပှၤလၢအဆံလၢအကယၤအခိၣ်တကးဘၣ်
လၢပှၤအခိၣ်လၢ အဆံလၢအကယၤအခိၣ်ဒံးအဃိယုၢ် န့ၢ်ဝဲဒၣ်အလံၤခွါအံၤအမံၤလၢ စီၤခိၣ်ဆံန့ၣ်လီၤႉ
တုၤစီၤခိၣ်ဆံအံၤဒိၣ်ထီၣ်ဒီး
ထံၣ်ဝဲဒၣ်လၢပှၤကညီတဖၣ်ဘၣ်အိၣ်လၢကစၢၢ်ခိၣ်ကလိကျါဒီးဘၣ်ဖံး အီၣ်မၤအီၣ်နးနးကျံၤကျံၤ တကးဘၣ်အမဲာ်ညါယိၤကလုာ်တဖၣ်မၤနးမၤကျံၤပှၤကညီတဖၣ်လၢကျဲအဘိဘိ
အဃိ, မ့ၢ်အဘၣ်မနုၤလဲၣ်န့ၣ်အဲၣ်ဒိးသ့ၣ်ညါဝဲဒၣ်တၢ်ဂ့ၢ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤႉ မ့ၢ်လၢစီၤခိၣ်ဆံကွၢ်တၢ်မၤအသးဒီး
ပှၤကညီဖိတဖၣ်အံၤ တမုာ်ဘၣ်အသးအဃိ, သံကွၢ်အဖံဒ်အဆိကမိၣ်ဝဲလၢအသးပူၤအသိးန့ၣ်လီၤႉ ဖံတခီ တအဲၣ်ဒိးတဲဘၣ်ဆၣ်အိၣ်ဝဲတသ့အဃိ, တဲဘၣ်ဝဲဒၣ်အလံၤခွါစီၤခိၣ်ဆံဆဲၣ်အံၤဒီးစံးဝဲဒၣ်
လံၤခွါဧၢ, လၢညါ န့ၣ်ယိၤတဖၣ်တအိၣ်ဆိးဖဲအံၤဘၣ် အိၣ်ဒၣ်လၢတၢ်လီၢ်အယံၤတခီန့ၣ်လီၤႉ အဝဲသ့ၣ်မၤလဲၣ်မၤကၤဒီး ဟဲ ထံၣ်လိာ်ဒီးနဖုဖးဒိၣ်ဖါကၠီၣ်တဲၣ်ဒီးဃ့ဖျီဝဲ
အဖိခွါဒီးနဖုဖးဒိၣ်ဖါကၠီၣ်တဲၣ်အဖိမုၣ်န့ၣ်လီၤႉ မ့ၢ်လၢယိၤသ့ၣ်တဖၣ်
သးလီဝဲနဖုဖါကၠီၣ်တဲၣ်အကီၢ်အဃိ, ကူၣ်သံလီသံဝဲနဖုတကးဘၣ် တုၤနဖုသံဝံၤအလီၢ်ခံန့ၣ် မၤသံကွံာ်ဝဲဒၣ်
နဖုအဖိအလံၤလၢအမ့ၢ် ပှၤကညီအခိၣ်အနၢ်ဒီးသုးမုၢ်သံၣ်ဘိတဘျုးဂၤညါန့ၣ်လီၤႉ
စးထီၣ်ဖဲန့ၣ်ယိၤကလုာ်သ့ၣ်တဖၣ်ကဲထီၣ်ပှၤကလုာ်ဒိၣ်စိထီၣ်ပၢတၢ်ဒီးမၤနးမၤဖှီၣ်ပှၤကညီတကးဘၣ်မၢကုၢ်
မၢဃာ်စ့ၢ်ကီးဝဲဒၣ်ပှၤကညီတဖၣ်တုၤမုၢ်မဆါတနံၤန့ၣ်လီၤႉ မ့မ့ၢ်နဖုဖါကၠီၣ်တဲၣ်အပုၢ်လၢအမ့ၢ်ဖါတံၢ်ကဝၣ်တ ဂၤန့ၣ်တူၢ်ဝဲတကဲလၢၤစ့ၢ်ကီးဘၣ်အဃိ, ဟးထီၣ်ဝဲဒီး လဲၤဝဲဆူမုၢ်နုာ်တခီဖးယံာ်လံႉ မ့ၢ်အလဲၤတုၤဖဲလဲၣ်န့ၣ် ပတသ့ၣ်ညါလၢၤနၢ်ဟူလၢၤအကစီၣ်စ့ၢ် ကီးဘၣ်ႉ စီၤခိၣ်ဆံနၢ်ဟူတၢ်ဂ့ၢ်အံၤတဘျီဃီ အသးဒိၣ်ထီၣ်ဒီးစံးဝဲဒၣ် ယိၤကလုာ်ဒိၣ်တဖုအံၤမၤအၢမၤနး ပှၤကညီ တဘၢဘၢအံၤ ယကမၤကၣ်က့ၤအီၤန့ၣ်လီၤႉ စီၤခိၣ်ဆံအဖံစံး အီၤလံၤခွါဧၢ,တၢ်လၢယိၤတဖၣ်န့ၣ်အိၣ်ဒီးအခိၣ်အနၢ်အသုးမုၢ်သံၣ်ဘိ တဘၣ်တဲတၢ်ဒ်အံၤတဂ့ၤ ခဲကိာ်ကမၤ သံကလီဘၣ်ဖုးနၤဒ်သိးနဖုအဖိအလံၤလၢပျၢၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤႉ စီၤခိၣ်ဆံအံၤသးဒိၣ်ထီၣ်တၢ်ဒိၣ်ဒိၣ်ကလဲၣ် ဒီးစံးဘၣ်အဖံ ယတပျံၤ ဘၣ်ယကလဲၤခဲအံၤန့ၣ်လီၤႉ တဘျီဃီ စီၤခိၣ်ဆံအံၤ တခွ့လီၤဒီးလဲၤလီၤဝဲဒၣ်ဆူ ယိၤစီၤပၤ အကရၢၢ် ကပၤဒီး ကိးပသူထီၣ်လၢအကလုၢ်ဖးဒိၣ်ဒီးစံးဝဲ ယိၤစီၤပၤဧၢ, နသုမၤသံယဖုဖးဒိၣ်အဖိ အလံၤတဖၣ်ဝံၤ သုမၤနးမၤဖှီၣ်ဒံးပှၤကညီတဖၣ်တုၤခဲအံၤန့ၣ်မ့ၢ်အဘၣ်မနုၤလဲၣ် သုမ့ၢ်ပှၤအၢပှၤသီန့ၣ်လီၤႉ အဃိ, သုမ့ၢ်ဘူၣ်ယၤန့ၣ်ဟဲလီၤ ယကဒုးတၢ်ဒီးသုခဲအံၤတဘျီဃီန့ၣ်လီၤႉ
စီၤပၤအံၤနၢ်ဟူစီၤခိၣ်ဆံကိးတၢ်သီၣ်ဒ်အံၤအဃိ,အသးထီၣ်ဒီးကိးထီၣ်အပျဲၣ်တဖၣ်လၢကလဲၤမၤသံကွံာ်စီၤ
ခိၣ်ဆံအံၤန့ၣ်လီၤႉစီၤပၤအပျဲၣ်တဖၣ်ဟံးထီၣ်တၢ်စုကဝဲၤဒ်အမ့ၢ်ချံၣ်,နး,ဘီတဖၣ်ဒီးစံၣ်သဖှိလီၤဝဲဆူကရၢၢ်အ
ခီၣ်ထံးတဘျီဃီြပူၢ်ကလာ်န့ၣ်လီၤႉယိၤသ့ၣ်တဖၣ်ဖ့ၣ်ထီၣ်အချံၣ်ဒီးခးဝဲစီၤခိၣ်ဆံအံၤတဘျီဃီပျၢ်လဲၤဘၣ်အီၤ
ဘၢဒီဂၤညါဘၣ်ဆၣ်တဘၣ်တၢ်နီတမံၤဘၣ်ႉစီၤခိၣ်ဆံဟံးထီၣ်ပျၢ်လၢအလီၤတဲာ်လၢအခီၣ်ထံးတဖၣ်ကွံာ်ဆဲး
ကဒါက့ၤယိၤအပျဲၢ်တဖၣ်လီၤဃံၢ်သံကွံာ်ဝဲဒၣ်တနီၤဒီးတနီၤက့ၤစံၣ်ကဒါက့ၤဆူစီၤပၤအအိၣ်န့ၣ်လီၤႉ
ယိၤစီၤပၤအံၤထံၣ်ဘၣ်ဝဲဒၣ်လၢပှၤတဂၤအံၤတမ့ၢ်ပှၤနါစိၤဘၣ်အဃိ,ပျံၤဝဲဒၣ်စီၤခိၣ်ဆံဒိၣ်မးဒီးဃ့ဝံသးစူၤ
က့ၤစီၤခိၣ်ဆံဒီးအၢၣ် လီၤစီၤခိၣ်ဆံလၢ သာတမၤအၢလၢၤပှၤကညီနီတဘျီလၢၤဘၣ်ႉ
ပကအိၣ်က့ၤဃူဃူဖိးဖိးဒီးဖံးသကိးမၤသကိးက့ၤတၢ်ဒ်သိးသိးန့ၣ်လီၤႉစးထီၣ်ဖဲန့ၣ်ပှၤကညီတဖၣ်အိၣ်ဆိး
လဲၤက့ၤဖံးမၤသဘျ့ထီၣ်က့ၤဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤႉပှၤကညီလၢအအိၣ်တ့ၢ်လၢကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ပူၤတဖၣ်အိၣ်ဘၣ်က့ၤမုာ်
မုာ်ခုၣ်ခုၣ်န့ၣ်လီၤႉတၢ်ဆၢကတီၢ်ယံာ်ထီၣ်ဒီးဖါကဝၣ်အဖိအလံၤလၢအလဲၤဃ့ၢအိၣ်လၢဃိၣ်ဝၢ်တဖၣ်နၢ်ဟူဝဲ
လၢယိၤကလုာ်ဒိၣ်တဖၣ်တမၤအၢမၤသီလၢၤပှၤကညီဘၣ်အဃိ,အဝဲသ့ၣ်တနီၤဟဲက့ၤခီဃီၤက့ၤဃိၣ်လိၣ်
ကျိဒီးဟဲက့ၤအိၣ်ဆိးက့ၤဝဲဒၣ်ဖဲယိၤကီၢ်မုၢ်ယုၢ်ဟီၣ်ကဝီၤ အကပိာ်ကပၤန့ၣ်လီၤႉ တနီၤအိၣ်တ့ၢ်စ့ၢ်ကီးဝဲဒၣ်ဖဲ မုာ်ြတီၤဟီၣ်ကဝီၤန့ၣ်လီၤႉပှၤကညီလၢအအိၣ်ထူလံၤဖဲတၢ်လီၢ်မုာ်ြတီၤဟီၣ်ကဝီၤတဖၣ်ပမ့ၢ်ဆိကမိၣ်ထံက့ၤ
အီၤန့ၣ်မ့ၢ်ဝဲဒၣ်ပှၤကညီဖိလၢအဟးထီၣ်လၢတရူးကီၢ်သၢဒူၣ်တဒူၣ်ဒီးပှၤကညီဖိလၢအဟဲခီဃီၤလၢကီၠၣ်တဲၣ်
ကီၢ်တခီအဒူၣ်အထၢန့ၣ်ပစံးသ့စ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤႉ
အဘူးကတၢၢ်သဝီလၢအအိၣ်ဆီလီၤထူလံၤတ့ၢ်အသးဖဲလူၤသီကီၢ်ဆၣ်တနီၤမ့မ့ၢ်သဝီလၢအအိၣ်ဆီလီၤတ့ၢ်
အသးလၢဟီၣ်ကဝီၤတကဝီၤဃီတကးဘၣ်,အိၣ်ဆီလီၤဘူးလိာ်တံၢ်လိာ်အသးဘၣ်ဆၣ်,လၢသဝီတဖျၢၣ်ဒီးတ
ဖျၢၣ်,ပှၤအဒူၣ်ဖိထၢဖိတခီဒီးတခီအတၢ်စံးတၢ်ကတိၤအသီၣ်တဖၣ်လီၤဆီလိာ်အသးလၢထံဒီးလၢသိန့ၣ်အိၣ်
ဝဲဒၣ်အါမးန့ၣ်လီၤႉ
မၢဃာ်စ့ၢ်ကီးဝဲဒၣ်ပှၤကညီတဖၣ်တုၤမုၢ်မဆါတနံၤန့ၣ်လီၤႉ မ့မ့ၢ်နဖုဖါကၠီၣ်တဲၣ်အပုၢ်လၢအမ့ၢ်ဖါတံၢ်ကဝၣ်တ ဂၤန့ၣ်တူၢ်ဝဲတကဲလၢၤစ့ၢ်ကီးဘၣ်အဃိ, ဟးထီၣ်ဝဲဒီး လဲၤဝဲဆူမုၢ်နုာ်တခီဖးယံာ်လံႉ မ့ၢ်အလဲၤတုၤဖဲလဲၣ်န့ၣ် ပတသ့ၣ်ညါလၢၤနၢ်ဟူလၢၤအကစီၣ်စ့ၢ် ကီးဘၣ်ႉ စီၤခိၣ်ဆံနၢ်ဟူတၢ်ဂ့ၢ်အံၤတဘျီဃီ အသးဒိၣ်ထီၣ်ဒီးစံးဝဲဒၣ် ယိၤကလုာ်ဒိၣ်တဖုအံၤမၤအၢမၤနး ပှၤကညီ တဘၢဘၢအံၤ ယကမၤကၣ်က့ၤအီၤန့ၣ်လီၤႉ စီၤခိၣ်ဆံအဖံစံး အီၤလံၤခွါဧၢ,တၢ်လၢယိၤတဖၣ်န့ၣ်အိၣ်ဒီးအခိၣ်အနၢ်အသုးမုၢ်သံၣ်ဘိ တဘၣ်တဲတၢ်ဒ်အံၤတဂ့ၤ ခဲကိာ်ကမၤ သံကလီဘၣ်ဖုးနၤဒ်သိးနဖုအဖိအလံၤလၢပျၢၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤႉ စီၤခိၣ်ဆံအံၤသးဒိၣ်ထီၣ်တၢ်ဒိၣ်ဒိၣ်ကလဲၣ် ဒီးစံးဘၣ်အဖံ ယတပျံၤ ဘၣ်ယကလဲၤခဲအံၤန့ၣ်လီၤႉ တဘျီဃီ စီၤခိၣ်ဆံအံၤ တခွ့လီၤဒီးလဲၤလီၤဝဲဒၣ်ဆူ ယိၤစီၤပၤ အကရၢၢ် ကပၤဒီး ကိးပသူထီၣ်လၢအကလုၢ်ဖးဒိၣ်ဒီးစံးဝဲ ယိၤစီၤပၤဧၢ, နသုမၤသံယဖုဖးဒိၣ်အဖိ အလံၤတဖၣ်ဝံၤ သုမၤနးမၤဖှီၣ်ဒံးပှၤကညီတဖၣ်တုၤခဲအံၤန့ၣ်မ့ၢ်အဘၣ်မနုၤလဲၣ် သုမ့ၢ်ပှၤအၢပှၤသီန့ၣ်လီၤႉ အဃိ, သုမ့ၢ်ဘူၣ်ယၤန့ၣ်ဟဲလီၤ ယကဒုးတၢ်ဒီးသုခဲအံၤတဘျီဃီန့ၣ်လီၤႉ
စီၤပၤအံၤနၢ်ဟူစီၤခိၣ်ဆံကိးတၢ်သီၣ်ဒ်အံၤအဃိ,အသးထီၣ်ဒီးကိးထီၣ်အပျဲၣ်တဖၣ်လၢကလဲၤမၤသံကွံာ်စီၤ
ခိၣ်ဆံအံၤန့ၣ်လီၤႉစီၤပၤအပျဲၣ်တဖၣ်ဟံးထီၣ်တၢ်စုကဝဲၤဒ်အမ့ၢ်ချံၣ်,နး,ဘီတဖၣ်ဒီးစံၣ်သဖှိလီၤဝဲဆူကရၢၢ်အ
ခီၣ်ထံးတဘျီဃီြပူၢ်ကလာ်န့ၣ်လီၤႉယိၤသ့ၣ်တဖၣ်ဖ့ၣ်ထီၣ်အချံၣ်ဒီးခးဝဲစီၤခိၣ်ဆံအံၤတဘျီဃီပျၢ်လဲၤဘၣ်အီၤ
ဘၢဒီဂၤညါဘၣ်ဆၣ်တဘၣ်တၢ်နီတမံၤဘၣ်ႉစီၤခိၣ်ဆံဟံးထီၣ်ပျၢ်လၢအလီၤတဲာ်လၢအခီၣ်ထံးတဖၣ်ကွံာ်ဆဲး
ကဒါက့ၤယိၤအပျဲၢ်တဖၣ်လီၤဃံၢ်သံကွံာ်ဝဲဒၣ်တနီၤဒီးတနီၤက့ၤစံၣ်ကဒါက့ၤဆူစီၤပၤအအိၣ်န့ၣ်လီၤႉ
ယိၤစီၤပၤအံၤထံၣ်ဘၣ်ဝဲဒၣ်လၢပှၤတဂၤအံၤတမ့ၢ်ပှၤနါစိၤဘၣ်အဃိ,ပျံၤဝဲဒၣ်စီၤခိၣ်ဆံဒိၣ်မးဒီးဃ့ဝံသးစူၤ
က့ၤစီၤခိၣ်ဆံဒီးအၢၣ် လီၤစီၤခိၣ်ဆံလၢ သာတမၤအၢလၢၤပှၤကညီနီတဘျီလၢၤဘၣ်ႉ
ပကအိၣ်က့ၤဃူဃူဖိးဖိးဒီးဖံးသကိးမၤသကိးက့ၤတၢ်ဒ်သိးသိးန့ၣ်လီၤႉစးထီၣ်ဖဲန့ၣ်ပှၤကညီတဖၣ်အိၣ်ဆိး
လဲၤက့ၤဖံးမၤသဘျ့ထီၣ်က့ၤဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤႉပှၤကညီလၢအအိၣ်တ့ၢ်လၢကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ပူၤတဖၣ်အိၣ်ဘၣ်က့ၤမုာ်
မုာ်ခုၣ်ခုၣ်န့ၣ်လီၤႉတၢ်ဆၢကတီၢ်ယံာ်ထီၣ်ဒီးဖါကဝၣ်အဖိအလံၤလၢအလဲၤဃ့ၢအိၣ်လၢဃိၣ်ဝၢ်တဖၣ်နၢ်ဟူဝဲ
လၢယိၤကလုာ်ဒိၣ်တဖၣ်တမၤအၢမၤသီလၢၤပှၤကညီဘၣ်အဃိ,အဝဲသ့ၣ်တနီၤဟဲက့ၤခီဃီၤက့ၤဃိၣ်လိၣ်
ကျိဒီးဟဲက့ၤအိၣ်ဆိးက့ၤဝဲဒၣ်ဖဲယိၤကီၢ်မုၢ်ယုၢ်ဟီၣ်ကဝီၤ အကပိာ်ကပၤန့ၣ်လီၤႉ တနီၤအိၣ်တ့ၢ်စ့ၢ်ကီးဝဲဒၣ်ဖဲ မုာ်ြတီၤဟီၣ်ကဝီၤန့ၣ်လီၤႉပှၤကညီလၢအအိၣ်ထူလံၤဖဲတၢ်လီၢ်မုာ်ြတီၤဟီၣ်ကဝီၤတဖၣ်ပမ့ၢ်ဆိကမိၣ်ထံက့ၤ
အီၤန့ၣ်မ့ၢ်ဝဲဒၣ်ပှၤကညီဖိလၢအဟးထီၣ်လၢတရူးကီၢ်သၢဒူၣ်တဒူၣ်ဒီးပှၤကညီဖိလၢအဟဲခီဃီၤလၢကီၠၣ်တဲၣ်
ကီၢ်တခီအဒူၣ်အထၢန့ၣ်ပစံးသ့စ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤႉ
အဘူးကတၢၢ်သဝီလၢအအိၣ်ဆီလီၤထူလံၤတ့ၢ်အသးဖဲလူၤသီကီၢ်ဆၣ်တနီၤမ့မ့ၢ်သဝီလၢအအိၣ်ဆီလီၤတ့ၢ်
အသးလၢဟီၣ်ကဝီၤတကဝီၤဃီတကးဘၣ်,အိၣ်ဆီလီၤဘူးလိာ်တံၢ်လိာ်အသးဘၣ်ဆၣ်,လၢသဝီတဖျၢၣ်ဒီးတ
ဖျၢၣ်,ပှၤအဒူၣ်ဖိထၢဖိတခီဒီးတခီအတၢ်စံးတၢ်ကတိၤအသီၣ်တဖၣ်လီၤဆီလိာ်အသးလၢထံဒီးလၢသိန့ၣ်အိၣ်
ဝဲဒၣ်အါမးန့ၣ်လီၤႉ
ယိၤကလုာ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤ
လၢအထးခိၣ်မ့ၢ်အၢၣ်လီၤစီၤခိၣ်ဆံလၢ ပကအိၣ်သကိးဒ်သိးသိ်းလၢ တၢ်အဲၣ် တၢ်ကွံဘၣ်ဆၣ်လၢ အသးပူၤတခီကူၣ်ထီၣ်တၢ်အၢလၢစီၤခိၣ်ဆံအဖီခိၣ်န့ၣ်လီၤႉ
ဘၣ်တနံၤလၢတၢ်ဖံး သကိ်းမၤသ
ကိးအပူၤအိၣ်ဒီးတၢ်အီၣ်တၢ်အီဒိၣ်ဒိၣ်မုၢ်မုၢ်ဒီးယိၤသ့ၣ်တဖၣ်ဒုးအီစီၤခိၣ်ဆံအံၤလၢသံး
တုၤအမူၤဆါတနီၣ် သူၣ်နီၣ်သးလၢၤဘၣ်ဒီး ထၢနုာ်ဝဲစီၤခိၣ်ဆံအံၤလၢ တၢ်ပူၤဃိာ်လီၤဘၢဝဲ အခံဒီးသ့ၣ် ဖူဖးဒိၣ်တဖူဝံၤဝၢ်တံာ်ဘၢဝဲ
ဒၣ်ဒီးဟီၣ်ခိၣ်န့ၣ်လီၤႉ
စီၤခိၣ်ဆံအံၤအိၣ်လၢတၢ်ပူၤယံာ်ထီၣ်တစဲးအမဲာ်သပှ့ၤထီၣ်နီၣ်ထီၣ်အသးဒီးသ့ၣ်ညါဝဲလၢပှၤကူၣ်သံအီၤပှၤ
ဖၢဘၢအီၤလၢတၢ်ပူၤအဃိ,အသးဒိၣ်ထီၣ်တၢ်ဒီးဂဲၤပျုၢ်ဝဲလၢတၢ်ပူၤဆူၣ်ဆူၣ်ကလဲၣ်ဒီးဟီၣ်ခိၣ်သ့ၣ်ဖးထီၣ်ကွံာ်
ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤႉစီၤခိၣ်ဆံဖျိးထီၣ်ကွံာ်ဝဲဒၣ်လၢဟီၣ်ခီၣ်အဖီခိၣ်ဒီးသံကွၢ်ယိၤသ့ၣ်တဖၣ်သုမၤယၤဒ်အံၤဘၣ်မနုၤ
လဲၣ်ႉသုအဲၣ်ဒိးလၢသုခူသုဝ့ၢ်လီၤပှီၢ်ကံွာ်ဧါႉယိၤသ့ၣ်တဖၣ်တခီလၢတၢ်ပျံၤတၢ်ဖုးအပူၤထုးထီၣ်အခိၣ်နူာ်ဒီးစံး
ဝဲဒၣ်မ့ၢ်လၢနမူၤသံးအါဒီးနဂဲၤပျုၢ်ဆူၣ်ဆူၣ်ကိၤကိၤအဃိ,ပဖီၣ်ဃာ်နၤတန့ၢ်ဘၣ်ဒီးပထၢနုာ်နၤလၢတၢ်ပူၤန့ၣ်
လီၤႉ
တဘၣ်မၤကီပှၤတၢ်နီတမံၤတဂ့ၤပဃ့ဝံသးစူၤနၤနီၢ်ကီၢ်န့ၣ်လီၤႉဖဲန့ၣ်စီၤခိၣ်ဆံစံးဘၣ်ယိၤသ့ၣ်သုအၢၣ်လီၤ
ယၤလၢ သုက အိၣ်ဃူအိၣ်ဖိး သုတမၤအၢမၤသီလၢၤပှၤကညီဘၣ်ႉ ဘၣ်ဆၣ်သု အဲၣ်ဒိးမၤအၢဒံးဒၣ်တၢ်လီၤႉ
ဖၢဘၢအီၤလၢတၢ်ပူၤအဃိ,အသးဒိၣ်ထီၣ်တၢ်ဒီးဂဲၤပျုၢ်ဝဲလၢတၢ်ပူၤဆူၣ်ဆူၣ်ကလဲၣ်ဒီးဟီၣ်ခိၣ်သ့ၣ်ဖးထီၣ်ကွံာ်
ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤႉစီၤခိၣ်ဆံဖျိးထီၣ်ကွံာ်ဝဲဒၣ်လၢဟီၣ်ခီၣ်အဖီခိၣ်ဒီးသံကွၢ်ယိၤသ့ၣ်တဖၣ်သုမၤယၤဒ်အံၤဘၣ်မနုၤ
လဲၣ်ႉသုအဲၣ်ဒိးလၢသုခူသုဝ့ၢ်လီၤပှီၢ်ကံွာ်ဧါႉယိၤသ့ၣ်တဖၣ်တခီလၢတၢ်ပျံၤတၢ်ဖုးအပူၤထုးထီၣ်အခိၣ်နူာ်ဒီးစံး
ဝဲဒၣ်မ့ၢ်လၢနမူၤသံးအါဒီးနဂဲၤပျုၢ်ဆူၣ်ဆူၣ်ကိၤကိၤအဃိ,ပဖီၣ်ဃာ်နၤတန့ၢ်ဘၣ်ဒီးပထၢနုာ်နၤလၢတၢ်ပူၤန့ၣ်
လီၤႉ
တဘၣ်မၤကီပှၤတၢ်နီတမံၤတဂ့ၤပဃ့ဝံသးစူၤနၤနီၢ်ကီၢ်န့ၣ်လီၤႉဖဲန့ၣ်စီၤခိၣ်ဆံစံးဘၣ်ယိၤသ့ၣ်သုအၢၣ်လီၤ
ယၤလၢ သုက အိၣ်ဃူအိၣ်ဖိး သုတမၤအၢမၤသီလၢၤပှၤကညီဘၣ်ႉ ဘၣ်ဆၣ်သု အဲၣ်ဒိးမၤအၢဒံးဒၣ်တၢ်လီၤႉ
သုမ့ၢ်တတီဒီးသုတၢ်အၢၣ်လီၤသုမ့မၤသံမၤဆါဒံးပှၤကညီန့ၣ်သုခူသုဝ့ၢ်အိၣ်ဂၢၢ်အိၣ်ကျၢၤတသ့နီတဘျီဘၣ်ႉ သုမ့ၢ်ကျဲးစၢးဒ်လဲၣ်ဒ်လဲၣ်လၢ သုထံသုကီၢ်ကဂ့ၤထီၣ်ဘၣ်ဆၣ် သ့ၣ်ညါလီၤသုသး
လၢမ့တမ့ၢ်လၢပှၤကညီ ကဲန့ၢ်သုစီၤပၤဒီးပၢတၢ်လၢသုထံသုကီၢ်အံၤဘၣ်န့ၣ် လ့ၤတက့ၤသုကီၢ်အံၤတၢ်အမုာ်
အိၣ်တသ့ဘၣ်ဒီး အိၣ်ဂၢၢ်ဆိးကျၢၤတသ့လ့ၤတက့ၤနီတဘျီဘၣ်လီၤႉ
ယိၤသ့ၣ်တဖၣ်တုၤမ့ၢ်ထံၣ်ဒီးနၢ်ဟူဘၣ်စီၤခိၣ်ဆံစံးတၢ်အံၤဒီး အဝဲသ့ၣ်ပျံၤတၢ်ဒိၣ်မးန့ၣ်လီၤႉ ဒ်လဲၣ်ဂ့ၤ, အဲၣ် ဒိးမၤသံဒၣ်စီၤခိၣ်ဆံတဂၤအံၤလၢ အသးပူၤထီဘိန့ၣ်လီၤႉ ဆၢကတီၢ်ဖဲယိၤသ့ၣ်တဖၣ် အိၣ်သကိးလိာ် အသးက ဒဲကဒဲအခါ စံးလိာ်အသးပှၤတဂၤအံၤမ့ၢ်ပကဘၣ်မၤသံအီၤဒ်လဲၣ်ႉ မ့ၢ်အိၣ်ဖဲအံၤယံာ်ယံာ်ဒီး ပကဘၣ်ကဲအ ကုၢ်လီၤႉ အဝဲသ့ၣ်ဟ့ၣ်ကူၣ်လိာ်အသးဒီးစံးဝဲ
ပမၤလၢပတၢ်ကူၣ်တၢ်ဆးဒၣ်ပဝဲဒုတညီဘၣ် ပကဘၣ်လဲၤဒွး ကွၢ်လၢပဝံဖးဒိၣ် မ့ၢ်ပကဘၣ်မၤဒ်လဲၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤႉ ယိၤသ့ၣ်တဖၣ်ဟ့ၣ်ကူၣ်လိာ်အသးဝံၤ လဲၤဒွးကွၢ်ဝဲလၢဝံ ဒီးဝံစံးဘၣ်အီၤ သုဘၣ်ဒုးအီမူၤအီၤလၢသံးဆါဆါ
ဆီၣ်လီၤသုသးလၢအဖီလာ်ဝံၤ သံကွၢ်အီၤလၢအဂ့ၢ်အကျိၤ န့ၣ်ဒီး ကတဲဘၣ်သုခဲလၢာ်န့ၣ်လီၤႉ
မ့မ့ၢ်တုၤသုသ့ၣ်ညါအဂ့ၢ် အကျိၤလံ န့ၣ်ဒီး သုမၤသံအီၤကသ့ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤႉ ယိၤကလုာ်ဒိၣ်သ့ၣ်တဖၣ် တုၤမ့ၢ်အသ့ၣ်ညါတၢ်ဂ့ၢ်ဒ်န့ၣ်တဖၣ်ဝံၤ က့ၤတဲဘၣ်အစီၤပၤဒ်ဝံစံးဘၣ်အီၤအသိးန့ၣ်
လီၤႉ လၢခံကဒီးတဘျီလၢ တၢ်ဖံးသကိးမၤသကိးအဂီၢ် ယိၤသ့ၣ်တဖၣ်ကတဲာ်ကတီၤပာ်တၢ်အီၣ်တၢ်အီ,
သံးဖိ မ့ၤဖိလၢလၢပှဲၤပှဲၤဝံၤ ကွဲမုာ်ဝဲဒၣ်စီၤခိၣ်ဆံအံၤ န့ၣ်လီၤႉ
ဖဲမုၢ်ဆါခီပှၤအိၣ်ဘှံးအိၣ်သါအီၣ်သကိးအီသကိးဝဲသံး အခါယိၤသ့ၣ်တဖၣ်ဒုးအီဝဲစီၤခိၣ်ဆံအံၤလၢ သံးအါအါဒ်သိးကသ့ၣ်ညါဘၣ်ဝဲအဂ့ၢ်လီၤတံၢ်လီၤဆဲးအဂီၢ်န့ၣ်လီၤႉစီၤခိၣ်ဆံအံၤအီသံးအါဒီးမူၤထီၣ်လံန့ၣ်
ယိၤသ့ၣ်တဖၣ်သံကွၢ်အီၤ တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤတဖၣ်ဘၣ်ဆၣ် တတဲဝဲ ဒံးဘၣ်ႉ ခီဖျိသ့ၣ်နီၣ်ဒံးအသးအဃိန့ၣ်လီၤႉ တုၤသံးစုာ်ထီၣ်အါထီၣ်မူၤဆါထီၣ်တနီၣ်လၢၤအသးဘၣ်ဒီးယိၤစံးအီၤတဘၣ်ကိၢ်တဂ့ၤပကအံးထွဲကွဲၢ်ထွဲနၤ
ဂ့ၤဂ့ၤလီၤႉဖဲန့ၣ်ယိၤသ့ၣ်တဖၣ်သံကွၢ်အီၤစီၤခိၣ်ဆံဧၢ,တၢ်လၢနၤတဂၤအံၤမ့ၢ်နအိၣ်ဒီးနဂံၢ်နဘါလီၤဆီတ
ဘၢအံၤညါမ့ၢ်အဟဲခီဖျိဖဲလဲၣ်ႉႉႉ တဲဘၣ်ပှၤစ့ၢ်မီၣ်ႉ ပအဲၣ်ဒိး သ့ၣ်ညါစ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤႉ
ဖဲမုၢ်ဆါခီပှၤအိၣ်ဘှံးအိၣ်သါအီၣ်သကိးအီသကိးဝဲသံး အခါယိၤသ့ၣ်တဖၣ်ဒုးအီဝဲစီၤခိၣ်ဆံအံၤလၢ သံးအါအါဒ်သိးကသ့ၣ်ညါဘၣ်ဝဲအဂ့ၢ်လီၤတံၢ်လီၤဆဲးအဂီၢ်န့ၣ်လီၤႉစီၤခိၣ်ဆံအံၤအီသံးအါဒီးမူၤထီၣ်လံန့ၣ်
ယိၤသ့ၣ်တဖၣ်သံကွၢ်အီၤ တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤတဖၣ်ဘၣ်ဆၣ် တတဲဝဲ ဒံးဘၣ်ႉ ခီဖျိသ့ၣ်နီၣ်ဒံးအသးအဃိန့ၣ်လီၤႉ တုၤသံးစုာ်ထီၣ်အါထီၣ်မူၤဆါထီၣ်တနီၣ်လၢၤအသးဘၣ်ဒီးယိၤစံးအီၤတဘၣ်ကိၢ်တဂ့ၤပကအံးထွဲကွဲၢ်ထွဲနၤ
ဂ့ၤဂ့ၤလီၤႉဖဲန့ၣ်ယိၤသ့ၣ်တဖၣ်သံကွၢ်အီၤစီၤခိၣ်ဆံဧၢ,တၢ်လၢနၤတဂၤအံၤမ့ၢ်နအိၣ်ဒီးနဂံၢ်နဘါလီၤဆီတ
ဘၢအံၤညါမ့ၢ်အဟဲခီဖျိဖဲလဲၣ်ႉႉႉ တဲဘၣ်ပှၤစ့ၢ်မီၣ်ႉ ပအဲၣ်ဒိး သ့ၣ်ညါစ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤႉ
ခီဖျိစီၤခိၣ်ဆံ တနီၣ်ပၢၤအသးလၢၤဘၣ်ဒီး စံးဘၣ်ယိၤသ့ၣ်တဖၣ်လၢ အဂံၢ်အဘါန့ၣ်အိၣ်ဒၣ်ဖဲယခိၣ်ထံတက
ဝီၤအံၤဒီး ပှၤမၤသံယၤသ့ဒၣ်ထဲယခိၣ်ထံအံၤန့ၣ်လီၤႉ ဒ်န့ၣ်တဘျီဃီယိၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤ
တုၤမ့ၢ်အဝဲသ့ၣ်သ့ၣ် ညါဘၣ်ဝဲစီၤခိၣ်ဆံအဂ့ၢ်အကျိၤလံန့ၣ်တမၤယံာ်မၤနီၣ်အသးဘၣ်ႉ ထုးထီၣ်အပျၢ်ဒီးခးဝဲတီတီဖဲ စီၤခိၣ်ဆံအ ခိၣ်ထံန့ၣ်ဘၣ်ဆၣ် စီၤခိၣ်ဆံအံၤတသံတဘျီဃီဘၣ်ႉ ယိၤသ့ၣ်တဖၣ်ထံၣ်ဝဲလၢ စီၤခိၣ်ဆံအံၤတသံဒံးဘၣ်အ ဃိပျံၤဝဲဒီးလဲၤထၢနုာ်ဝဲလၢတၢ်ပူၤဝံၤဃိာ်တံာ်ဝဲအခံလၢသ့ၣ်ဖူဖးဒိၣ်ဒီး
ဝၢ်ဘၢထွဲဝဲလၢဟီၣ်ခိၣ်န့ၣ်လီၤႉ
မုၢ်နံၤဝဲ န့ၣ်မ့ၢ်မုၢ်နံၤလၢစီၤခိၣ်ဆံအံၤဘၣ်တၢ်မၤသံကွံာ်အီၤလၢယိၤကလုာ်လၢ
အဒိၣ်စိက့ၤဝဲလၢ ပှၤကညီအဖီခိၣ်သ့ၣ် တဖၣ်န့ၣ်လီၤႉ စီၤခိၣ်ဆံအံၤအသွၣ်ခိၣ်အိၣ်ဝဲဒၣ်ဖဲ
ကံၢ်မဲအဟီၣ်ကဝီၤပူၤဘၣ်ဆၣ် ကမ့ၢ်တၢ်လီၢ်ဖဲလဲၣ်န့ၣ်ပ သ့ၣ်ညါက့ၤအီၤတသ့ညီညီလၢၤဘၣ်န့ၣ်လီၤႉ မုၢ်မဆါတနံၤအံၤပှၤအါဂၤလၢ အတသ့ၣ်ညါဝဲဘၣ်ဒီး ဃဲၤသ ကိးဝဲတၢ်ဂ့ၢ်ဘၣ်ဃးခိၣ်ဆံဆဲၣ်အဂ့ၢ်တဂၤတမံၤတဂၤတမၠိန့ၣ်
ယနာ်လၢ ခိၣ်ဆံဆဲၣ်တဂၤစ့ၢ်ကီးကမၤဒၣ်အ သးဒ်စီၤခိၣ်ဆံအသိးလၢ အခိၣ်သၣ်ဃိအိၣ်ဒၣ်ထဲတဖျၢၣ်ဘၣ်ဆၣ်
အိၣ်ဒီးတၢ်သ့တၢ်ဘၣ်အါန့ၢ်ဒံး ပှၤအဂၤသ့ၣ် တဖၣ်န့ၣ်လီၤႉ
ဘၣ်တၢ်ကွဲးဟံးန့ၢ်ဖှိၣ်က့ၤအီၤလၢ - ကုၤဒ့ဖျးခိၣ်လီအဖိမုၣ်နီၢ်မုၢ်ယဲၤဖဲဒီးထါအယုၢ်တဖၣ် -လူၤသီ
ဘၣ်တၢ်ကွဲးဟံးန့ၢ်ဖှိၣ်က့ၤအီၤလၢ - ကုၤဒ့ဖျးခိၣ်လီအဖိမုၣ်နီၢ်မုၢ်ယဲၤဖဲဒီးထါအယုၢ်တဖၣ် -လူၤသီ
ဖီဒ့အဘ့ၣ်တၢ
တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤ :
ကညီတၢ်စံၣ်စိၤတဲစိၤ
,
မုၢ်ယဲၤဖဲတၢ်စံၣ်စိၤတဲစိၤ
ကၠီၣ်တဲၣ်ကီၢ်ဒီး၀့ၢ်ကံၢ်မဲအိၣ်ထီၣ်အဂ့ၢ်
တချုးလၢကညီကလုာ်ဒူၣ်တဖၣ်နုာ်လီၤဒံးဘၣ်ဆူကီၢ်ပယီၤပူၤမ့ၢ်ဂ့ၤ,ကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်ပူၤမ့ၢ်ဂ့ၤဒံးဘၣ်န့ၣ်အိၣ်
ဆိး၀ဲဖဲတရူးကီၢ်ဃုာ်ဒီးကလုာ်အဂၤတဖၣ်စ့ၢ်ကီးဖဲန့ၣ်လီၤ. ဖဲ ချခန (၁၁၂၂) ဒီး (၁၁၃၄) အဘၢၣ်စၢၤန့ၣ်
တရူးစီၤပၤလၢအမံၤမ့ၢ် ခီၠစံၣ်တဂၤအံၤပၢတၢ်အစိၤဒီး တၢ်စိ တၢ်ကမီၤခဲလၢာ်အိၣ် လၢအစုပူၤန့ၣ်လီၤ. စီၤပၤအံၤမ့ၢ်ပှၤလၢ တ
သ့ၣ်ညါတၢ်သိၣ်တၢ်သီဒီး ပၢတၢ်ဖဲအသးဒီး မၤဆူးမၤ ဆါမၤအၢမၤနးကလုာ်ဂၤ
သ့ၣ်ညါတၢ်သိၣ်တၢ်သီဒီး ပၢတၢ်ဖဲအသးဒီး မၤဆူးမၤ ဆါမၤအၢမၤနးကလုာ်ဂၤ
လၢ အအိၣ်ဆိးလၢအထံအကီၢ်ပူၤခီဖျိ တၢ်ကွၢ်တလီၤ၀ဲဒီး မၢကဲကုၢ်ကဲ ဃာ်အီၤလၢကုၢ်အပတီၢ်ဒီး ဘၣ်
လူၤထွဲ၀ဲဒၣ် စီၤပၤအံၤ အကလုၢ်ခဲလၢာ်န့ၣ်လီၤ. ပှၤကလုာ်တဖၣ်ခီ ဖျိတူၢ်တၢ်မၤဆါအီၤအံၤတကဲဘၣ်
အဃိ, အ၀ဲ သ့ၣ်ဟးထီၣ်ကွံာ်၀ဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
ပှၤကညီကလုာ်အံၤမ့ၢ်၀ဲဒၣ်ပှၤဖးဒိၣ်တဒူၣ်လၢပှၤကျါအဃိ,ဟးထီၣ်၀ဲဒၣ်အဆိကတၢၢ်ဖဲတရူးကီၢ်ပူၤအံၤန့ၣ်
ပှၤကညီကလုာ်အံၤမ့ၢ်၀ဲဒၣ်ပှၤဖးဒိၣ်တဒူၣ်လၢပှၤကျါအဃိ,ဟးထီၣ်၀ဲဒၣ်အဆိကတၢၢ်ဖဲတရူးကီၢ်ပူၤအံၤန့ၣ်
လီၤ. ပှၤ ကညီကလုာ်အံၤခီဖျိမ့ၢ် ပှၤလၢ အနီၢ်ဂံၢ်အါအဃိ, ဟးထီၣ်၀ဲဒၣ် တဘျီဃီတလၢာ်ဘၣ် ဟးထီၣ်၀ဲ
ဒၣ် သၢဘျီဒီး ကဲထီၣ်၀ဲ ဒၣ်ပှၤဟးထီၣ်ဖဲတရူးကီၢ်သၢဒူၣ်န့ၣ်လီၤ. ပှၤကညီလၢ အဟဲလီၤအိၣ်ဖဲကၠီၣ်တဲၣ်
ပူၤတဖၣ် မ့ၢ်ပှၤဟးထီၣ်လၢတရူးကီၢ်အဆိကတၢၢ်တဒူၣ်န့ၣ်လီၤ.
ပှၤကညီဟးထီၣ်အဆိကတၢၢ်တဒူၣ်လၢတရူးကီၢ်ဖဲ ချခန (၁၁၂၈)နံၣ်ဒီးသုးလီၤအသးဆူတရူးကီၢ်ကလံၤ
ပှၤကညီဟးထီၣ်အဆိကတၢၢ်တဒူၣ်လၢတရူးကီၢ်ဖဲ ချခန (၁၁၂၈)နံၣ်ဒီးသုးလီၤအသးဆူတရူးကီၢ်ကလံၤ
ထံးဒီး ကလံၤ ထံးမုၢ်နုာ်တခီဒီး နုာ်လီၤ၀ဲဆူကီၢ်အဂၤတဘ့ၣ်ကိး၀ဲလၢ ကီၢ်တီကံ, ကီၢ်ယူၢ်တရၣ်၀ံၤသုး လီၤကဒီး အသးဆူ ကီၢ်အဲနါမ်, ကီၢ်ခဲၣ်ဘိဒံအၣ်တုၤလီၤပီၣ်လဲၣ်နံၤဃၣ်ဃၣ်န့ၣ်လီၤ. ပှၤကညီတဖၣ်သုး
လီၤအသး၀ံၤအလီၢ်ခံ ယိၤတဖၣ်စ့ၢ်ကီးသုးလီၤပိာ်ထွဲစ့ၢ်ကီး ပှၤကညီ အခံတုၤအတုၤလီၤဆူပှၤကညီအိၣ်
ဆိးအလီၢ်န့ၣ်လီၤ.ယိၤတဖၣ်အံၤအိၣ်ဘူးလိာ်ဒီးပှၤကညီယံာ်ထီၣ်ဒီးဃုတၢ်အ့ၣ်လိာ်ဒီးပှၤကညီဒီးဆီၣ်သ
နံးစ့ၢ်ကီး၀ဲပှၤကညီလၢကျဲအါဘိအဃိ,ပှၤကညီသ့ၣ်တဖၣ်အံၤအိၣ်၀ဲတမုာ်လၢၤဘၣ်ဒီး ဃု၀ဲကျဲလၢကဟး
ထီၣ်ဖဲန့ၣ်ဒီးလဲၤအိၣ်ဆူတၢ်လီၢ်အဂၤတလိၣ်လၢ အပူၤဖျဲးဒီးယိၤတဖၣ်အံၤန့ၣ်လီၤ.
ပှၤကညီတဖၣ်ကလဲၤဆူညါတညီလၢၤဘၣ် ခီဖျိတုၤလီၤလၢပီၣ်လဲၣ်နံၤဒီး ဆဲးလဲၤဆူမဲာ်ညါတသ့လၢၤဘၣ်
ပှၤကညီတဖၣ်ကလဲၤဆူညါတညီလၢၤဘၣ် ခီဖျိတုၤလီၤလၢပီၣ်လဲၣ်နံၤဒီး ဆဲးလဲၤဆူမဲာ်ညါတသ့လၢၤဘၣ်
အဃိ, ဃၣ်တရံးထီၣ်က့ၤအသးဒီးပိာ်ထီၣ်၀ဲဒၣ်ထံကျိမဲာ်ပံၣ်ကျိအံၤ ဘူးကတုၤထီၣ်လၢထံခံဃၣ်ဃၣ်ဒီးပာ်
လီၤအတၢ်အိၣ်တၢ်ဆိးအလီၢ်ဖဲန့ၣ်လီၤ. တၢ်လီၢ်ဖဲပှၤကညီတဖၣ်အိၣ်ကတီၢ်ဒီးဆီလီၤအလီၢ်အကျဲအံၤအမံၤ
တအိၣ်ဒံးဘၣ်ဒီးတၢ်တကိးန့ၢ်ဒံးစ့ၢ်ကီးကီၢ်အမံၤဒံးဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဖဲကညီအဒူအထၢအကျါပှၤကညီသးပှၢ်ဒီပုၢ်၀ဲၢ်ခွါအိၣ်၀ဲခံဂၤအမံၤမ့ၢ်၀ဲဖါတံၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်မ့ၢ်၀ဲပှၤအဒိၣ်ဒီးအ၀ဲတ
ဖဲကညီအဒူအထၢအကျါပှၤကညီသးပှၢ်ဒီပုၢ်၀ဲၢ်ခွါအိၣ်၀ဲခံဂၤအမံၤမ့ၢ်၀ဲဖါတံၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်မ့ၢ်၀ဲပှၤအဒိၣ်ဒီးအ၀ဲတ
ဂၤအမံၤမ့ၢ်ဖါက၀ၣ်မ့ၢ်၀ဲဒၣ်ပှၤအပုၢ်ဒီးအဲၣ်လိာ်ကွံလိာ်အသးဂ့ၤဒိၣ်မးစ့ၢ်ကီးပှၤလၢအအဲၣ်ဖိအဲၣ်လံၤန့ၣ်လီၤ.
ဖါတံၢ်ခံဂၤအံၤမ့ၢ်စ့ၢ်ကီးပှၤလၢအမုာ်ဒီးပှၤကိးဂၤတကးဘၣ်အိၣ်စ့ၢ်ကီးဒီးတၢ်သူၣ်စူၤသးစူၤလၢဖိလံၤတဖၣ်
အဖီခိၣ်အဃိ,ပှၤဒူဖိသ၀ီဖိကိးဂၤဒဲးပာ်ဂံၢ်ပာ်ဘါလၢအီၤဒီးထီဘိဃ့ဒၣ်တၢ်ဟ့ၣ်ကူၣ်ဟ့ၣ်ဖးလၢ ဖါတံၢ်ခံ
ဂၤ အံၤန့ၣ်လီၤ.
တၢ်လီၢ်ဖဲဖါတံၢ်ဖါကီၠၣ်တဲၣ်ဒီးအဖိအလံၤတဖၣ်အိၣ်သူၣ်လီၤအသးန့ၣ်အမံၤတအိၣ်ဒံးဘၣ်ဒီးတၢ်တကိးန့ၢ်
တၢ်လီၢ်ဖဲဖါတံၢ်ဖါကီၠၣ်တဲၣ်ဒီးအဖိအလံၤတဖၣ်အိၣ်သူၣ်လီၤအသးန့ၣ်အမံၤတအိၣ်ဒံးဘၣ်ဒီးတၢ်တကိးန့ၢ်
စ့ၢ်ကီးအမံၤဘၣ်အဃိ, အ၀ဲသ့ၣ်အကစၢ်ဒၣ်၀ဲအိၣ်ဆိးဖဲန့ၣ် ဒၣ်လဲာ်တသ့ၣ်ညါဒံး၀ဲဘၣ်ဒီးတၢ်တကိးန့ၢ်ဒံး
စ့ၢ်ကီး၀ဲတၢ်လီၢ်အမံၤဒံးဘၣ်န့ၣ်လီၤ. တုၤတၢ်ဆၢကတီၢ်ယံာ်ထီၣ်ဒီး အ၀ဲသ့ၣ်ပာ်လီၤအသးလၢက
ဆီလီၤအလီၢ်ဂၢၢ်ဂၢၢ်ကျၢၤကျၢၤ ဒီးကအိၣ်ဂၢၢ်ဆိးကျၢၤ ၀ဲဒၣ်ဖဲန့ၣ်လီၤ.
စးထီၣ်ဖဲန့ၣ်ဟံၣ်ဃီတဖၣ်တ့ဂ့ၤထီၣ်၀ဲဒီးမၤ ထီၣ်အ တၢ်အိၣ်တၢ်ဆိးအလီၢ်မူၢ်မူၢ်နီၢ်နီၢ်ဒီးကဲထီၣ်၀ဲဒၣ်သ၀ီဖး
ဆီလီၤအလီၢ်ဂၢၢ်ဂၢၢ်ကျၢၤကျၢၤ ဒီးကအိၣ်ဂၢၢ်ဆိးကျၢၤ ၀ဲဒၣ်ဖဲန့ၣ်လီၤ.
စးထီၣ်ဖဲန့ၣ်ဟံၣ်ဃီတဖၣ်တ့ဂ့ၤထီၣ်၀ဲဒီးမၤ ထီၣ်အ တၢ်အိၣ်တၢ်ဆိးအလီၢ်မူၢ်မူၢ်နီၢ်နီၢ်ဒီးကဲထီၣ်၀ဲဒၣ်သ၀ီဖး
ဒိၣ်တဖျၢၣ်အိၣ်ဖျါလီၤဘီလီၤမုၢ်မး အဃိ, ဖါတံၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်စံး၀ဲဒၣ်လၢတၢ်လီၢ်အံၤ မ့ၢ်တၢ်လီၢ်လၢအမုာ်ဒီးပ
အိၣ်ဆိးယံာ်ထီၣ် တ့ၢ်လံတစဲးတကးဘၣ် ပပာ်လီၤပသးလၢပကအိၣ်ဆိး ဂၢၢ်ဂၢၢ်ကျၢၤကျၢၤစ့ၢ်ကီးအဃိပ
က ဘၣ်ယုၢ်န့ၢ်တၢ်လီၢ်အံၤအမံၤန့ၣ်လီၤ. ပှၤအါဂၤဘၣ်သူၣ်ဘၣ်သး၀ဲဒၣ်ဒ်သိး ဖါတံၢ်ကၠီၣ်တဲၣ် တဲ၀ဲဒၣ်အ
သိးန့ၣ်လီၤ. ပှၤကညီတဖၣ်အိၣ်ဆိးသကိး၀ဲ ဖဲန့ၣ်တပူၤဃီဒီး ဒ်အ ၀ဲသ့ၣ်မ့ၢ်ပှၤကညီကလုာ်အသိးကူကၤ
သကိး ၀ဲဒၣ်ဆ့ကညီဒီးမုၣ်ဒီးခွါဒီးဖိဒံဖိသၣ်ကိးဂၤဒဲးန့ၣ်လီၤ. တၢ်ကူတၢ်ကၤလၢအ၀ဲသ့ၣ်ကူသိး၀ဲဒၣ်သ့ၣ်
တဖၣ်အံၤမ့ၢ်၀ဲဒၣ်ထဲဆ့ကညီလၢပှၤကိး၀ဲအမံၤလၢ ဆ့ကၠ ့မဲဒီးထဲကူကကၠ ့မဲတဖၣ်န့ၣ်လီၤ.ဖဲအ၀ဲသ့ၣ်လဲၤ
ဖံးလဲၤမၤမ့ၢ်ဂ့ၤ, အိၣ်လၢဟံၣ် လၢ ဃီမ့ၢ်ဂ့ၤထီဘိကူကၤ ဒၣ်တၢ်ကူတၢ်ကၤကၠ ့မဲတဖၣ်အံၤန့ၣ်လီၤ.
တၢ်ကူတၢ်သိး တဖၣ်အံၤအိၣ် ဖျါလီၤဂာ်ဒ်မုၢ်ကြပုၢ်ကြပီၤဒီးအိၣ်ဖျါဆဲးလၤဒိၣ်မးအမဲာ်ညါ ပှၤကညီတဖၣ် အိၣ်ဖျါကဟုက ညီၢ်ဒိၣ်မးတကးဘၣ်, တၢ်လီၢ်ကျဲတဖၣ်စ့ၢ်ကီးဖျါဃံလၤဒိၣ်မး ခီဖျိဆ့ကၠ ့မဲ အဖိအလံၤ
တဖၣ်အိၣ်ဆိး၀ဲဖဲအံၤန့ၣ်လီၤ. ဖါတံၢ် ဖါကၠီၣ်တဲၣ်အံၤကွၢ်၀ဲဒၣ်တၢ် အိၣ်သးဒ်အံၤ သ့ၣ်တဖၣ်မ့ၢ်မးတၢ်လၢ အမၤမုာ်အသးဒိၣ်မးတကးဘၣ် မ့ၢ်၀ဲပှၤကညီ တဖုလၢ အအဲၣ်တၢ် ကူတၢ်ကၤကၠ ့မဲအဒူၣ်တဖၣ်ဟဲအိၣ်
ဆိးဖဲအံၤအဆိကတၢၢ်အဃိ, အ၀ဲစံးဘၣ်အဖိ အလံၤ တဖၣ်လၢတၢ်လီၢ်အံၤပကကိးအမံၤလၢ ကၠ ့မဲအ
လီၢ်န့ၣ်လီၤ. စးထီၣ်ဖဲန့ၣ်တၢ်လီၢ် အံၤပှၤကိး အီၤလၢ ကၠ ့မဲလီၢ်ဒီး လၢခံပှၤကိးက့ၤဒၣ်ထဲကၠ ့တဖျၢၣ်ဧိၤဒီး တုၤတၢ်ဆၢကတီၢ် ယံာ်ထီၣ်ဒီး တၢ်လီၢ်အံၤ လဲလိာ်က့ၤအသးဆူကံၢ်မဲ တုၤမုၢ်မဆါတနံၤအံၤဒီး မ့မ့ၢ်
လၢယိၤ တခီကိး၀ဲဒၣ် လၢခၠ ့မဲၢ်န့ၣ်လီၤ.
ဖါတံၢ်အံၤထီဘိဟံးစုနဲၣ်ကျဲအဖိအလံၤလၢ တၢ်ဂ့ၤထီၣ်ဘၣ်ထီၣ်အကျဲဒီး တၢ်ကလုၢ်ကတိၤလၢအ၀ဲစံးက
တၢ်ကူတၢ်သိး တဖၣ်အံၤအိၣ် ဖျါလီၤဂာ်ဒ်မုၢ်ကြပုၢ်ကြပီၤဒီးအိၣ်ဖျါဆဲးလၤဒိၣ်မးအမဲာ်ညါ ပှၤကညီတဖၣ် အိၣ်ဖျါကဟုက ညီၢ်ဒိၣ်မးတကးဘၣ်, တၢ်လီၢ်ကျဲတဖၣ်စ့ၢ်ကီးဖျါဃံလၤဒိၣ်မး ခီဖျိဆ့ကၠ ့မဲ အဖိအလံၤ
တဖၣ်အိၣ်ဆိး၀ဲဖဲအံၤန့ၣ်လီၤ. ဖါတံၢ် ဖါကၠီၣ်တဲၣ်အံၤကွၢ်၀ဲဒၣ်တၢ် အိၣ်သးဒ်အံၤ သ့ၣ်တဖၣ်မ့ၢ်မးတၢ်လၢ အမၤမုာ်အသးဒိၣ်မးတကးဘၣ် မ့ၢ်၀ဲပှၤကညီ တဖုလၢ အအဲၣ်တၢ် ကူတၢ်ကၤကၠ ့မဲအဒူၣ်တဖၣ်ဟဲအိၣ်
ဆိးဖဲအံၤအဆိကတၢၢ်အဃိ, အ၀ဲစံးဘၣ်အဖိ အလံၤ တဖၣ်လၢတၢ်လီၢ်အံၤပကကိးအမံၤလၢ ကၠ ့မဲအ
လီၢ်န့ၣ်လီၤ. စးထီၣ်ဖဲန့ၣ်တၢ်လီၢ် အံၤပှၤကိး အီၤလၢ ကၠ ့မဲလီၢ်ဒီး လၢခံပှၤကိးက့ၤဒၣ်ထဲကၠ ့တဖျၢၣ်ဧိၤဒီး တုၤတၢ်ဆၢကတီၢ် ယံာ်ထီၣ်ဒီး တၢ်လီၢ်အံၤ လဲလိာ်က့ၤအသးဆူကံၢ်မဲ တုၤမုၢ်မဆါတနံၤအံၤဒီး မ့မ့ၢ်
လၢယိၤ တခီကိး၀ဲဒၣ် လၢခၠ ့မဲၢ်န့ၣ်လီၤ.
ဖါတံၢ်အံၤထီဘိဟံးစုနဲၣ်ကျဲအဖိအလံၤလၢ တၢ်ဂ့ၤထီၣ်ဘၣ်ထီၣ်အကျဲဒီး တၢ်ကလုၢ်ကတိၤလၢအ၀ဲစံးက
တိၤ၀ဲ တမံၤလၢ်လၢ်န့ၣ် ပှၤဒူဖိသ၀ီဖိကိးဂၤဒဲးစူၢ်အီၤဒီး မၤထွဲ၀ဲဒၣ်ကိးဂၤဒဲး လၢတၢ်သးတဖျၢၣ်ဃီအပူၤ
ဃူဃူဖိးဖိး ထီဘိန့ၣ်လီၤ. အ၀ဲသ့ၣ်ပာ်ဖါတံၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်အံၤ ဒ်ကီၢ် ခိၣ်အသိး တၢ်ဖံးတၢ်မၤလၢဟံၣ်လၢဃီ
မ့ၢ်ဂ့ၤ, လၢစံာ်ပျီမ့ၢ်ဂ့ၤ ဖါတံၢ်ကၠီၣ်တဲၣ် မ့ၢ်တခါ လီၤအ ကလုၢ်ဒီးမၤလီၤတၢ်လၢတၢ်မဲာ်ညါဘၣ်န့ၣ်အ၀ဲသ့ၣ်
တမၤလီၤဘျီဆိတၢ်လၢ ဖါတံၢ် ဖါကီၠၣ် တဲၣ်အမဲာ်ညါနီတဂၤနီတဘျီဘၣ်, မ့မ့ၢ်တခီကွၢ်၀ဲဒၣ်လၢ ဖါတံၢ်အံၤ
မၤလီၤတၢ်လံမး မၤပိာ် ထွဲ၀ဲဒၣ် အခံန့ၣ်လီၤ.
ဒ်ကညီအဒူၣ်အထၢဖးဒိၣ်တဒူၣ်အံၤ ပာ်ဖါကၠီၣ်တဲၣ်လၢအမ့ၢ် ကီၢ်ခိၣ် တကးဘၣ် စီၤပၤတဂၤအသိး အဃိ, ကီၢ်အံၤဘၣ်ထွဲ၀ဲဒၣ်ဖါကၠီၣ်တဲၣ်ဒီးမ့ၢ်၀ဲဒၣ် ဖါကီၠၣ်တဲၣ် အကီၢ်န့ၣ်လီၤ.
ကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်အံၤ ဒ်ပှၤသးပှၢ်လၢ ပျၢၤ
ဒ်ကညီအဒူၣ်အထၢဖးဒိၣ်တဒူၣ်အံၤ ပာ်ဖါကၠီၣ်တဲၣ်လၢအမ့ၢ် ကီၢ်ခိၣ် တကးဘၣ် စီၤပၤတဂၤအသိး အဃိ, ကီၢ်အံၤဘၣ်ထွဲ၀ဲဒၣ်ဖါကၠီၣ်တဲၣ်ဒီးမ့ၢ်၀ဲဒၣ် ဖါကီၠၣ်တဲၣ် အကီၢ်န့ၣ်လီၤ.
ကီၢ်ကၠီၣ်တဲၣ်အံၤ ဒ်ပှၤသးပှၢ်လၢ ပျၢၤ
ပာ်ပနီၣ်ဒီး ယုၢ်န့ၢ်၀ဲဒၣ်အသိး တၢ်တ ကိးတလဲကွံာ်အမံၤလၢအသီဘၣ် မ့မ့ၢ်တခီတၢ်ကိးဒၣ်ဒ် ပှၤသးပှၢ်လၢ
ပျၢၤယုၢ်န့ၢ် ၀ဲဒၣ်အ သိးန့ၣ်လီၤ. ကီၢ်အံၤမ့ၢ်၀ဲဒၣ်ပှၤကညီလၢအဟးထီၣ်လၢတရူးကီၢ်အခီၣ်ထံးတဒူၣ်ဟဲနုာ်
လီၤ အိၣ်ဆိးအဆိကတၢၢ်ဖဲကီၢ်အံၤဒီး ဘၣ်တၢ်ပၢဆှၢတီခိၣ်ရိၣ်မဲအီၤလၢ ဖါကၠီၣ်တဲၣ် ဒ်ကီၢ်အ ခိၣ်အနၢ်ဒီး
စီၤလိာ် စီၤပၤတဂၤအသိးအဃိ, ပှၤကညီအဒူၣ်အထၢတဒူၣ်အံၤမ့ၢ်၀ဲ ဖါကၠီၣ် တဲၣ်အဖိအလံၤဒီးကီၢ်လၢအ
၀ဲသ့ၣ် အိၣ်ဆိး၀ဲလၢအပူၤခဲအံၤန့ၣ် မ့ၢ်၀ဲဒၣ်ဖါကီၠၣ်တဲၣ် အကီၢ်ဒီး တၢ်ကိးလီၤတဲာ်တ့ၢ်၀ဲလၢပှၤကၠီၣ်တဲၣ်ဖိ
အကီၢ် မ့တမ့ၢ် ကီၠၣ်တဲၣ်ကီၢ် တုၤမုၢ်မဆါ တနံၤညါအံၤန့ၣ်လီၤ.
ဘၣ်တၢ်ကွဲးဟံးန့ၢ်ဖှိၣ်က့ၤအီၤလၢ - ကုၤဒ့ဖျးခိၣ်လီအဖိမုၣ်နီၢ်မုၢ်ယဲၤဖဲဒီးထါအယုၢ်တဖၣ် -လူၤသီ
ဘၣ်တၢ်ကွဲးဟံးန့ၢ်ဖှိၣ်က့ၤအီၤလၢ - ကုၤဒ့ဖျးခိၣ်လီအဖိမုၣ်နီၢ်မုၢ်ယဲၤဖဲဒီးထါအယုၢ်တဖၣ် -လူၤသီ
ဖီဒ့အဘ့ၣ်တၢ
တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤ :
ကညီတၢ်စံၣ်စိၤတဲစိၤ
,
မုၢ်ယဲၤဖဲတၢ်စံၣ်စိၤတဲစိၤ
