Showing posts with label ကညီဒီကလုာ်မုၢ်နံၤလီၤဆီတဖၣ်. Show all posts
တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤ :
ကညီဒီကလုာ်မုၢ်နံၤလီၤဆီတဖၣ်
မုၢ်နံၤလီၤဆီလၢကညီဖိပာ်ဒိၣ်တဖၣ်
ကညီဒီကလုာ်နံၣ်ထီၣ်သီ သလ့ၤလါထီၣ် ၁သီ
ကညီတၢ်ပၢၢ်ဆၢမုၢ်နံၤ ယနူၤအါရံၤ ၃၁သီ
ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢမုၢ်နံၤ ယနူၤအါရံၤ ၅သီ
ကညီဒီကလုာ်မုၢ်နံၤ ယနူၤအာရံၤ ၁၁သီ
ကညီပိာ်မုၣ်ကရၢမုၢ်နံၤ အ့ြဖ့ၣ် ၅သီ
ကညီသးစၢ်ကရၢမုၢ်နံၤ လါမ့ၤ ၂၃သီ
ကီၢ်သူလ့ၤမုၢ်နံၤ လါယူၤ ၁၄သီ
ကီၢ်သူလ့ၤသုးမုၢ်ဒိၣ်မုၢ်နံၤ လါယူၤလံ ၅သီ
ကညီဒီကလုာ်ဂၢၤသးကရၢမုၢ်နံၤ လါယူၤလံ ၁၆သီ
ကညီမၤထူရၤမုၢ်နံၤ အီကူာ်၁၂သီ
တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤ :
ကညီတၢ်စံၣ်စိၤတဲစိၤ
,
ကညီဒီကလုာ်မုၢ်နံၤလီၤဆီတဖၣ်
မၤထူရၤမုၢ်နံၤတၢ်ကတိၤကျိာ်ထံ
မၤ ထူရၤ မုၢ် နံၤ တၢ် ကတိၤ ကျိာ် ထံ
ပှၤ ဒူ ပှၤ ဃိၤ လၢ အဟ့ၣ် လီၤ တ့ၢ် လံ အသး လၢ တၢ်ဒုး ပျီ ပူၤ သ့ၣ် တ ဖၣ် အ တၢ်ကတိၤ ကျိာ် ထံ
ခိၣ် နၢ် ပှၤ ဒူ ပှၤ ဃိၤ ဒီး သုး မုၢ် သံၣ် ဘိ လၢ အဟ့ၣ် လီၤ သး ဒီး သံ တ့ၢ် လၢ တၢ်ဒုး ပျီ ပူၤ တ ဖၣ် န့ၣ် တ ဟူး တ ဂဲၤ အိၣ် ၀ဲ ဘှ့ၣ် ယုၢ် ကလာ် လီၤ.
“ယ အိၣ် လၢ တၢ် နး ဒီး တၢ် ဖှီၣ် အံၤ အကျဲ”
ဖဲ လၢ မုၢ် နၤ တၢ် ဘှ့ၣ် အ ခါ ဒ် နၣ် ရံၣ် လဲၤ တၢ် သီၣ် ချဲး ချဲး ချဲး အသိး န့ၣ် အ ၀ဲသ့ၣ် တ ဖၣ် မၤ သး ဒ် အ ကတိၤ ကသွံ တၢ် ဒီး ပှၤ လၢ အ စံး ၀ဲ
“ ယ ရ့ ဒီး ပှၤ စီ ဆှံ မုာ် ယဲ ဆံး ဒိၣ် လဲၣ်”
ပ ၀ဲ သ့ၣ် တ ဖၣ် အံၤ လၢ တၢ် အဲၣ် ဘၣ် ပ ပှၤ ကလုာ်ဒီး ထံ ကီၢ် အဂီၢ် အ ဃိ ပ တ ပါ် ပ သး သ မူ အ လုၢ် အပှ့ၤ လၢ တၢ် နီ တမံၤ ဘၣ်.ဒီး ပ တူၢ် သံဟ့ၣ် လီၤ ပ သး လံ
“လၢ ကစၢ် အပူၤ န့ၣ် ယ ထံၣ် တၢ် ဘျုး ဒိၣ်¬”
ပ ၀ဲ သ့ၣ် တ ဖၣ် လၢ ပ တူၢ် သံ ပသး ဒီး ဟ့ၣ် လီၤ တ့ၢ် လံ ပသး နာ် က့ တၢ် ဖံး တၢ် မၤ တ ခီ တ ၀ံၤ တ တဲာ် ဒံးဘၣ်.
ပ ပာ်လီၤ တဲာ် တ့ၢ် တၢ် မၤ လၢ သု ၀ဲ လၢ အအိၣ် မူ ဒံး သ့ၣ် တ ဖၣ် အစု ပူၤ လီၤ.
“လၢ စၢ် အ မဲာ် ညါ န့ၣ် မိၣ် အိၣ် ယဲ ထီဘိ”
ပ တၢ် တူၢ် သံ ပ သး အံၤ တ မ့ၢ် လၢ ပဂီၢ် ဒၣ် ပ ၀ဲ ဘၣ်.မ့ မ့ၢ် ပှၤ လၢ အအိၣ် မူ တ့ၢ်သ့ၣ်တဖၣ် အ ဂီၢ် ဧိၤ လီၤ.
“ဖဲ န့ၣ် အလီၢ် မုာ်”
ပ တၢ် တူၢ် သံ ပ သး အံၤ မ် အ သု တ မ့ၢ် တၢ် ကလီ ကလီ တဂ့ၤ, ပ တၢ် တူၢ် သံ ပသး အံၤ ပ တဲ က့ၤ အ ဂ့ၢ် တ သ့ လၢၤ ဘၣ်.ပှၤ လၢ အ က တိၤ ဒီး တဲ ၀ဲ သ့ န့ၣ် မ့ၢ် ဒၣ် ထဲ ပှၤ လၢ အိၣ် မူ ဒံး သု ၀ဲ သ့ၣ် တဖၣ် န့ၣ် ဧိၤ လီၤ.
“လၢ ကစၢ် အ မဲာ် ညါ န့ၣ် မိၣ် အိၣ် ယဲ ထီ ဘိ”
ပ တၢ် တူၢ် သံ ပသး အံၤ မ် အသု တ ကဲ ထီၣ် တၢ် က လီ က လီ တ ဂ့ၤ.မ် အ အိ ၣ် ဒီး အ ခီ ပ ညီ ဒီး ဒုး အိၣ် က့ၤ အီၤ န့ၣ် တ က့ၢ်.ဒီး သ့ၣ် နီၣ် ထီၣ် စ့ၢ် ကီး ပှၤ တ က့ၢ်.
“ယ ဖံး အၢ ညၣ် အၢ အံၤ စၢ် ဧၢ ြ တီ ယ ကျဲ”
ပ အိၣ် လၢ တၢ် ကသွံ ဒံ အ လီၢ် , ပ အဲၣ် ဒိး ကတိၤ တၢ် ဒီး သု , ဒီး ဘူး ဒီး တံၢ် ,ဒီး ဖိ မါ သ့ၣ် တဖၣ် ဘၣ် ဆၣ် , က တိၤ ပ ၀ဲ တ သ့ လၢၤ ဘၣ်.သ့ၣ် နီၣ် ထီၣ် စ့ၢ် ကီး ပပှၤ ထံ ဖိ ကီၢ် ဖိ တ က့ၢ်.
“မ် ဒ် န့ၣ် ယသး အိၣ် ဒ် သိး က ပူၤ ဖျဲး”
ပ တၢ် တူၢ် သံ ပ သး အံၤ မ် အသု တ ကဲ ထီၣ် တၢ် က လီ က လီ တ ဂ့ၤ.ဒုး အိၣ် ထီၣ် က့ၤ တၢ် မၤ နၢၤ အ က ရၢ ကရိ သ့ၣ် တဖၣ် ဒီး ပာ် ဖျါ ထီၣ် က့ၤ ပ တၢ် တူၢ် သံ ပသး အ ခီ ပ ညီ တက့ၢ်.
“ခဲ အံၤ လ့ ပစီ န့ၣ် ဒ် ပီၣ် လဲၣ် လုၢ် ဘၢ”
ပ အိၣ် ပ ၀ဲ လၢ တၢ် လီ ၢ် လၢ ပှၤ တဲ တ သ့ တဲ တ ဘၣ် , ဘၣ် ဆၣ် ပ ကွၢ် ဃီၤ တၢ် ဆူ သု အိၣ် , ပှဲၤ ဒီး တၢ် ယူး ယီၣ် ဒီး တၢ် မုၢ် လၢ် သ့ၣ် တ ဖၣ် န့ၣ် လီၤ.
“ခဲ ကိာ် လၢ န မဲာ် ညါ က စီ ဆှံ ခဲ လၢာ်”
မ် ပ တၢ် ဃ့ လၢ သး အံၤ ဒုး အိၣ် ထီၣ် န့ၢ် က့ၤ ပှၤ အ ခီ ပ ညီ တ က့ၢ်.
“ဖဲ န့ၣ် အလီၢ် မုာ်”
မ် ပ တၢ် ဟ့ၣ် လၢ သး အံၤ ဒုး အိၣ် ထီၣ် န့ၢ် က့ၤ ပှၤ အ ခီ ပ ညီ တ က့ၢ်.
“လၢ ကစၢ် အ မဲာ် ညါ န့ၣ် မိၣ် အိၣ် ယဲ ထီ ဘိ”
တိၢ်နီၣ် -တၢ် သး ၀ံၣ် အ နိး န့ၣ် ဖျါ ဖဲ -လံာ် သး ၀ံၣ် ကစၢ် ယွၤ အိၣ် ဃုာ် ဒီး နိး ( ၄၇၁)
ပှၤ ဒူ ပှၤ ဃိၤ လၢ အဟ့ၣ် လီၤ တ့ၢ် လံ အသး လၢ တၢ်ဒုး ပျီ ပူၤ သ့ၣ် တ ဖၣ် အ တၢ်ကတိၤ ကျိာ် ထံ
ခိၣ် နၢ် ပှၤ ဒူ ပှၤ ဃိၤ ဒီး သုး မုၢ် သံၣ် ဘိ လၢ အဟ့ၣ် လီၤ သး ဒီး သံ တ့ၢ် လၢ တၢ်ဒုး ပျီ ပူၤ တ ဖၣ် န့ၣ် တ ဟူး တ ဂဲၤ အိၣ် ၀ဲ ဘှ့ၣ် ယုၢ် ကလာ် လီၤ.
“ယ အိၣ် လၢ တၢ် နး ဒီး တၢ် ဖှီၣ် အံၤ အကျဲ”
ဖဲ လၢ မုၢ် နၤ တၢ် ဘှ့ၣ် အ ခါ ဒ် နၣ် ရံၣ် လဲၤ တၢ် သီၣ် ချဲး ချဲး ချဲး အသိး န့ၣ် အ ၀ဲသ့ၣ် တ ဖၣ် မၤ သး ဒ် အ ကတိၤ ကသွံ တၢ် ဒီး ပှၤ လၢ အ စံး ၀ဲ
“ ယ ရ့ ဒီး ပှၤ စီ ဆှံ မုာ် ယဲ ဆံး ဒိၣ် လဲၣ်”
ပ ၀ဲ သ့ၣ် တ ဖၣ် အံၤ လၢ တၢ် အဲၣ် ဘၣ် ပ ပှၤ ကလုာ်ဒီး ထံ ကီၢ် အဂီၢ် အ ဃိ ပ တ ပါ် ပ သး သ မူ အ လုၢ် အပှ့ၤ လၢ တၢ် နီ တမံၤ ဘၣ်.ဒီး ပ တူၢ် သံဟ့ၣ် လီၤ ပ သး လံ
“လၢ ကစၢ် အပူၤ န့ၣ် ယ ထံၣ် တၢ် ဘျုး ဒိၣ်¬”
ပ ၀ဲ သ့ၣ် တ ဖၣ် လၢ ပ တူၢ် သံ ပသး ဒီး ဟ့ၣ် လီၤ တ့ၢ် လံ ပသး နာ် က့ တၢ် ဖံး တၢ် မၤ တ ခီ တ ၀ံၤ တ တဲာ် ဒံးဘၣ်.
ပ ပာ်လီၤ တဲာ် တ့ၢ် တၢ် မၤ လၢ သု ၀ဲ လၢ အအိၣ် မူ ဒံး သ့ၣ် တ ဖၣ် အစု ပူၤ လီၤ.
“လၢ စၢ် အ မဲာ် ညါ န့ၣ် မိၣ် အိၣ် ယဲ ထီဘိ”
ပ တၢ် တူၢ် သံ ပ သး အံၤ တ မ့ၢ် လၢ ပဂီၢ် ဒၣ် ပ ၀ဲ ဘၣ်.မ့ မ့ၢ် ပှၤ လၢ အအိၣ် မူ တ့ၢ်သ့ၣ်တဖၣ် အ ဂီၢ် ဧိၤ လီၤ.
“ဖဲ န့ၣ် အလီၢ် မုာ်”
ပ တၢ် တူၢ် သံ ပ သး အံၤ မ် အ သု တ မ့ၢ် တၢ် ကလီ ကလီ တဂ့ၤ, ပ တၢ် တူၢ် သံ ပသး အံၤ ပ တဲ က့ၤ အ ဂ့ၢ် တ သ့ လၢၤ ဘၣ်.ပှၤ လၢ အ က တိၤ ဒီး တဲ ၀ဲ သ့ န့ၣ် မ့ၢ် ဒၣ် ထဲ ပှၤ လၢ အိၣ် မူ ဒံး သု ၀ဲ သ့ၣ် တဖၣ် န့ၣ် ဧိၤ လီၤ.
“လၢ ကစၢ် အ မဲာ် ညါ န့ၣ် မိၣ် အိၣ် ယဲ ထီ ဘိ”
ပ တၢ် တူၢ် သံ ပသး အံၤ မ် အသု တ ကဲ ထီၣ် တၢ် က လီ က လီ တ ဂ့ၤ.မ် အ အိ ၣ် ဒီး အ ခီ ပ ညီ ဒီး ဒုး အိၣ် က့ၤ အီၤ န့ၣ် တ က့ၢ်.ဒီး သ့ၣ် နီၣ် ထီၣ် စ့ၢ် ကီး ပှၤ တ က့ၢ်.
“ယ ဖံး အၢ ညၣ် အၢ အံၤ စၢ် ဧၢ ြ တီ ယ ကျဲ”
ပ အိၣ် လၢ တၢ် ကသွံ ဒံ အ လီၢ် , ပ အဲၣ် ဒိး ကတိၤ တၢ် ဒီး သု , ဒီး ဘူး ဒီး တံၢ် ,ဒီး ဖိ မါ သ့ၣ် တဖၣ် ဘၣ် ဆၣ် , က တိၤ ပ ၀ဲ တ သ့ လၢၤ ဘၣ်.သ့ၣ် နီၣ် ထီၣ် စ့ၢ် ကီး ပပှၤ ထံ ဖိ ကီၢ် ဖိ တ က့ၢ်.
“မ် ဒ် န့ၣ် ယသး အိၣ် ဒ် သိး က ပူၤ ဖျဲး”
ပ တၢ် တူၢ် သံ ပ သး အံၤ မ် အသု တ ကဲ ထီၣ် တၢ် က လီ က လီ တ ဂ့ၤ.ဒုး အိၣ် ထီၣ် က့ၤ တၢ် မၤ နၢၤ အ က ရၢ ကရိ သ့ၣ် တဖၣ် ဒီး ပာ် ဖျါ ထီၣ် က့ၤ ပ တၢ် တူၢ် သံ ပသး အ ခီ ပ ညီ တက့ၢ်.
“ခဲ အံၤ လ့ ပစီ န့ၣ် ဒ် ပီၣ် လဲၣ် လုၢ် ဘၢ”
ပ အိၣ် ပ ၀ဲ လၢ တၢ် လီ ၢ် လၢ ပှၤ တဲ တ သ့ တဲ တ ဘၣ် , ဘၣ် ဆၣ် ပ ကွၢ် ဃီၤ တၢ် ဆူ သု အိၣ် , ပှဲၤ ဒီး တၢ် ယူး ယီၣ် ဒီး တၢ် မုၢ် လၢ် သ့ၣ် တ ဖၣ် န့ၣ် လီၤ.
“ခဲ ကိာ် လၢ န မဲာ် ညါ က စီ ဆှံ ခဲ လၢာ်”
မ် ပ တၢ် ဃ့ လၢ သး အံၤ ဒုး အိၣ် ထီၣ် န့ၢ် က့ၤ ပှၤ အ ခီ ပ ညီ တ က့ၢ်.
“ဖဲ န့ၣ် အလီၢ် မုာ်”
မ် ပ တၢ် ဟ့ၣ် လၢ သး အံၤ ဒုး အိၣ် ထီၣ် န့ၢ် က့ၤ ပှၤ အ ခီ ပ ညီ တ က့ၢ်.
“လၢ ကစၢ် အ မဲာ် ညါ န့ၣ် မိၣ် အိၣ် ယဲ ထီ ဘိ”
တိၢ်နီၣ် -တၢ် သး ၀ံၣ် အ နိး န့ၣ် ဖျါ ဖဲ -လံာ် သး ၀ံၣ် ကစၢ် ယွၤ အိၣ် ဃုာ် ဒီး နိး ( ၄၇၁)
တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤ :
ကညီတၢ်စံၣ်စိၤတဲစိၤ
,
ကညီဒီကလုာ်မုၢ်နံၤလီၤဆီတဖၣ်
ကညီဒီကလုာ်ပှၤဒူပှၤဃိၤမုၢ်နံၤကဲထီၣ်အဂ့ၢ်
ဘၣ်ဃးဒီးပှၤဒူပှၤဃိၤမုၢ်နံၤကဲထီၣ်အဂ့ၢ်တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤဟံးန့ၢ်ထၢဖှိၣ်က့ၤအီၤလၢကွဲၤကလုၢ်
ပှာ်ယဲၤသန့အပူၤလီၤ
တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤ :
ကညီတၢ်စံၣ်စိၤတဲစိၤ
,
ကညီဒီကလုာ်မုၢ်နံၤလီၤဆီတဖၣ်
ကညီသုးမုၢ်ဒိၣ်အမုၢ်နံၤ
သုးမုၢ်ဒိၣ်အမုၢ်နံၤ(၁၉၅၆နံၣ်လါယူၤလံ(၅)သီ)
သုးမုၢ်ဒိၣ်မ့ၢ်ပှၤစိာ်စုက၀ဲၤတဖုလၢအမၤတၢ်ဒီတဒၢထံကီၢ်ပှၤကလုာ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.ဖဲတၢ်ပၢၢ်ဆၢတၢ်ဒုးစးထီၣ်
သီအခါပှၤစိာ်စုက၀ဲၤလၢကဒီသဒၢက့ၤကညီကလုာ်ဒီတကလုာ်အဂီၢ်အိၣ်၀ဲအါဖုဒ်အမ့ၢ်(၁(KNDO)ဒီးကညီ
စိာ်စုက၀ဲၤသုးကျိၤကလုာ်ကလုာ်ဒီးလၢဖဲ(၁၉၄၉)နံ့ၣ်လါယူၤ(၁၄)သီအခါကညီသုးပၢၤကီၢ်ကညီစိာ်စုက၀ဲၤ
လၢအဘၣ်ဃးဒီးသုး၀ဲၤကျိၤအကလုာ်တဖၣ်ခဲလၢာ်ခဲဆ့န့ၣ်တၢ်ဒုးကဲထီၣ်က့ၤအီၤလၢကီၢ်သူလ့ၤသုးမုၢ်ဒိၣ်ဒီး
ကီၢ်သူလ့ၤသုးခိၣ်ကျၢၢ်မ့ၢ်၀ဲသုးခိၣ်ကျၢၢ်မ့မီၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဖဲတၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်ခ့ၣ်အဲၣ်ဒံၣ်အိၣ်လၢ၁၉၄၇နံၣ်အခါတၢ်နီၤလီၤသုးဟီၣ်က၀ီၤတဖၣ်လၢသုးဟီၣ်က၀ီၤတခါကမ့ၢ်
သုးက့တခါအသိးမုၢ်ထီၣ်အံၤသုးက့အိၣ်(၁)ကရ့ၣ်နံၣ်သုးက့(၂) တီအူသုးက့(၃)ချၢၣ်လွံၢ်ထူၣ်သုးက့(၄)သထူၣ်
သုးက့(၅)မီၣ်လမဲၠၣ်သုးက့တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.မ့မ့ၢ်လၢထံထၣ်စွ့တခီဖဲ၁၉၄၉နံၣ်လါယူၤအလၢာ်ဃၣ်ဃၣ်တၢ်ဒုးအိၣ်
ထီၣ်ထံထၣ်စွ့သုးြတိၤဒီးတၢ်ဆီလီၤသုးက့တဖၣ်လၢအမ့ၢ်ထံထၣ်စွ့သုးက့
(၁) ညီၣ်တူ,ဒနူးဖၠူၣ်,ပါတနီၣ်
(၂) ပသံၣ်မၠီမၠးကီၢ်ရ့ၣ်
(၃) ဟၣ်သၣ်၀တံၣ်,မအူပ့ၣ်ကလံၤထံး
(၄) ဟီကတး,သၣ်ယၣ်၀တံၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်ဒီးဖဲ၁၉၄၉နံၣ်ကလၢာ်တၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်ထံထၣ်စွ့သုးက့
(၅) ဖၠၣ်ပူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်
(၆) ပကိရိမး
(၇) ထံထၣ်စွ့တၢ်ခၢၣ်သးတဖၣ်အပူၤန့ၣ်လီၤ.
ဖဲ၁၉၅၁နံၣ်လါနိၣ်၀့ဘၢၤဖဲခ့ၣ်ကၠံၣ်ဘံၣ်တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်ခံဘျီအပူၤတၢ်ဆီလီၤက့ၤမုၢ်ထီၣ်သုးြတိၤ(၂)ြတိၤ,သုးြတိၤ
(၁)ခိၣ်မ့ၢ်၀ဲဘးလးခ့ၣ်ဒီးသုးြတိၤ(၂)ခိၣ်မ့ၢ်၀ဲသုးခိၣ်တၢ်ကပီၤန့ၣ်လီၤ. မ့မ့ၢ်လၢထံထၣ်စွ့သုးြတိၤ(၂)ြတိၤလီၤ. သုးြတိၤ(၁)ခိၣ်မ့ၢ်၀ဲသုးခိၣ်ကီၢ်ထူဒီးသုးြတိၤ(၂)ခိၣ်မ့ၢ်၀ဲဘိၣ်ပူးတဖၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဖဲ၁၉၅၆နံၣ်တၢ်ပၢၢ်ဆၢအကျဲ(၂)ဘိတဘိအခါသုးတဖၣ်တၢ်ပာ်ပနီၣ်အီၤ(၃)ကလုာ်လၢအမ့ၢ်
၁. သုးမုၢ်ထီဘိ(KPLA)
၂. သုးမုၢ်တပျီၤ(KPGF)
၃. ဂၢၤသးသုးမုၢ်(KNDO) တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဖဲ၁၉၅၆နံၣ်ဒီကလုာ်ခီကရဲးတၢ်မၤအီၤဖဲမီကိၢ်(ဆီထံးကီၢ်ဆၣ်)ဖဲလါယူၤ(၂၆)သီန့ၣ်တၢ်ပာ်ဂၢၢ်ပာ်ကျၢၤတၢ်ဒုး
အကျဲကပူၤပၣ်ဃုာ်ဒီးကီၢ်သူလ့ၤသုးမုၢ်တၢ်ကရၢကရိ(စစ်ေရးလမ်းစှ့်နှင့်တပ်မေတ၁်ဖွဲ့စည်းပုံ)ဒီးမုၢ်တနံၤလၢ
တၢ်ပာ်ဂၢၢ်ပာ်ကျၢၤတၢ်ဒုးသုးအကျဲကပူၤဒီးသုးမုၢ်ဒိၣ်အတၢ်ကရၢကရိလါယူၤလံ(၅)သီအနံၤအံၤဘၣ်တၢ်တူၢ်
လိာ်အီၤဒ်အမ့ၢ်ကီၢ်သူလ့ၤသုးမုၢ်ဒိၣ်အမုၢ်နံၤဒီးဘၣ်တၢ်ပာ်ကဲမၤလၤကပီၤအီၤတုၤမုၢ်မဆါတနံၤအံၤန့ၣ်လီၤ.
သုးမုၢ်ဒိၣ်မ့ၢ်ပှၤစိာ်စုက၀ဲၤတဖုလၢအမၤတၢ်ဒီတဒၢထံကီၢ်ပှၤကလုာ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.ဖဲတၢ်ပၢၢ်ဆၢတၢ်ဒုးစးထီၣ်
သီအခါပှၤစိာ်စုက၀ဲၤလၢကဒီသဒၢက့ၤကညီကလုာ်ဒီတကလုာ်အဂီၢ်အိၣ်၀ဲအါဖုဒ်အမ့ၢ်(၁(KNDO)ဒီးကညီ
စိာ်စုက၀ဲၤသုးကျိၤကလုာ်ကလုာ်ဒီးလၢဖဲ(၁၉၄၉)နံ့ၣ်လါယူၤ(၁၄)သီအခါကညီသုးပၢၤကီၢ်ကညီစိာ်စုက၀ဲၤ
လၢအဘၣ်ဃးဒီးသုး၀ဲၤကျိၤအကလုာ်တဖၣ်ခဲလၢာ်ခဲဆ့န့ၣ်တၢ်ဒုးကဲထီၣ်က့ၤအီၤလၢကီၢ်သူလ့ၤသုးမုၢ်ဒိၣ်ဒီး
ကီၢ်သူလ့ၤသုးခိၣ်ကျၢၢ်မ့ၢ်၀ဲသုးခိၣ်ကျၢၢ်မ့မီၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဖဲတၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်ခ့ၣ်အဲၣ်ဒံၣ်အိၣ်လၢ၁၉၄၇နံၣ်အခါတၢ်နီၤလီၤသုးဟီၣ်က၀ီၤတဖၣ်လၢသုးဟီၣ်က၀ီၤတခါကမ့ၢ်
သုးက့တခါအသိးမုၢ်ထီၣ်အံၤသုးက့အိၣ်(၁)ကရ့ၣ်နံၣ်သုးက့(၂) တီအူသုးက့(၃)ချၢၣ်လွံၢ်ထူၣ်သုးက့(၄)သထူၣ်
သုးက့(၅)မီၣ်လမဲၠၣ်သုးက့တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.မ့မ့ၢ်လၢထံထၣ်စွ့တခီဖဲ၁၉၄၉နံၣ်လါယူၤအလၢာ်ဃၣ်ဃၣ်တၢ်ဒုးအိၣ်
ထီၣ်ထံထၣ်စွ့သုးြတိၤဒီးတၢ်ဆီလီၤသုးက့တဖၣ်လၢအမ့ၢ်ထံထၣ်စွ့သုးက့
(၁) ညီၣ်တူ,ဒနူးဖၠူၣ်,ပါတနီၣ်
(၂) ပသံၣ်မၠီမၠးကီၢ်ရ့ၣ်
(၃) ဟၣ်သၣ်၀တံၣ်,မအူပ့ၣ်ကလံၤထံး
(၄) ဟီကတး,သၣ်ယၣ်၀တံၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်ဒီးဖဲ၁၉၄၉နံၣ်ကလၢာ်တၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်ထံထၣ်စွ့သုးက့
(၅) ဖၠၣ်ပူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်
(၆) ပကိရိမး
(၇) ထံထၣ်စွ့တၢ်ခၢၣ်သးတဖၣ်အပူၤန့ၣ်လီၤ.
ဖဲ၁၉၅၁နံၣ်လါနိၣ်၀့ဘၢၤဖဲခ့ၣ်ကၠံၣ်ဘံၣ်တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်ခံဘျီအပူၤတၢ်ဆီလီၤက့ၤမုၢ်ထီၣ်သုးြတိၤ(၂)ြတိၤ,သုးြတိၤ
(၁)ခိၣ်မ့ၢ်၀ဲဘးလးခ့ၣ်ဒီးသုးြတိၤ(၂)ခိၣ်မ့ၢ်၀ဲသုးခိၣ်တၢ်ကပီၤန့ၣ်လီၤ. မ့မ့ၢ်လၢထံထၣ်စွ့သုးြတိၤ(၂)ြတိၤလီၤ. သုးြတိၤ(၁)ခိၣ်မ့ၢ်၀ဲသုးခိၣ်ကီၢ်ထူဒီးသုးြတိၤ(၂)ခိၣ်မ့ၢ်၀ဲဘိၣ်ပူးတဖၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဖဲ၁၉၅၆နံၣ်တၢ်ပၢၢ်ဆၢအကျဲ(၂)ဘိတဘိအခါသုးတဖၣ်တၢ်ပာ်ပနီၣ်အီၤ(၃)ကလုာ်လၢအမ့ၢ်
၁. သုးမုၢ်ထီဘိ(KPLA)
၂. သုးမုၢ်တပျီၤ(KPGF)
၃. ဂၢၤသးသုးမုၢ်(KNDO) တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဖဲ၁၉၅၆နံၣ်ဒီကလုာ်ခီကရဲးတၢ်မၤအီၤဖဲမီကိၢ်(ဆီထံးကီၢ်ဆၣ်)ဖဲလါယူၤ(၂၆)သီန့ၣ်တၢ်ပာ်ဂၢၢ်ပာ်ကျၢၤတၢ်ဒုး
အကျဲကပူၤပၣ်ဃုာ်ဒီးကီၢ်သူလ့ၤသုးမုၢ်တၢ်ကရၢကရိ(စစ်ေရးလမ်းစှ့်နှင့်တပ်မေတ၁်ဖွဲ့စည်းပုံ)ဒီးမုၢ်တနံၤလၢ
တၢ်ပာ်ဂၢၢ်ပာ်ကျၢၤတၢ်ဒုးသုးအကျဲကပူၤဒီးသုးမုၢ်ဒိၣ်အတၢ်ကရၢကရိလါယူၤလံ(၅)သီအနံၤအံၤဘၣ်တၢ်တူၢ်
လိာ်အီၤဒ်အမ့ၢ်ကီၢ်သူလ့ၤသုးမုၢ်ဒိၣ်အမုၢ်နံၤဒီးဘၣ်တၢ်ပာ်ကဲမၤလၤကပီၤအီၤတုၤမုၢ်မဆါတနံၤအံၤန့ၣ်လီၤ.
တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤ :
ကညီတၢ်စံၣ်စိၤတဲစိၤ
,
ကညီဒီကလုာ်မုၢ်နံၤလီၤဆီတဖၣ်
ပှၤဒူပှၤဃိၤမုၢ်နံၤ
ပှၤဒူပှၤဃိၤမုၢ်နံၤ(၁၉၅၀နံၣ်လါအီကူာ်၁၂သီ)
ပှၤဒူပှၤဃိၤစံးတၢ်န့ၣ်လၢပှၤအါဂၤတၢ်ဘၣ်ဘျုးဂီၢ်မ့ၢ်ပှၤသ့ၣ်တဖၣ်လၢတၢၤကွံာ်နီၢ်ကစၢ်တၢ်ဘၣ်ဘျုးတကးဘၣ်
အသးသမူခဲလၢာ်ဟ့ၣ်လီၤ၀ဲကဲတဖၣ်လီၤ. တၢ်ဟံးန့ၢ်မုၢ်နံၤအံၤဖဲပကီၢ်ခိၣ်သးဘိစီၤဘးအူကံၠအနီၢ်ကစၢ်ဒၣ်၀ဲ
လၢကညီဒီကလုာ်ညါအဂီၢ်ဟ့ၣ်လီၤကွံာ်အသးသမူအမုၢ်နံၤန့ၣ်လီၤ.ပကီၢ်ခိၣ်စီၤဘးအူကၠံမ့ၢ်ပှၤကဲဒိၣ်အဖိခွါတ
ဂၤဒီးမ့ၢ်ပှၤတဂၤလၢမၤလိမၤဒိးဘၣ်တၢ်အပတီၢ်ထီၣ်ဘးလၢကညီဖိအကျါန့ၣ်လီၤ.ပမ့ၢ်ကွၢ်အ၀ဲအတၢ်အိၣ်မူတၢ်
ဘၣ်ကိၢ်ဘၣ်ဂီၤအလီၢ်တအိၣ်ဘၣ်ဒီးအီၣ်ကုာ်အီပှဲၤဂ့ၤမးလီၤ.ဖဲ(၁၉၄၅)နံၣ်တချုးကီၢ်ပယီၤန့ၢ်တၢ်သဘျ့အဆၢ
ကတီၢ်အ၀ဲတၢ်ဃုထၢထီၣ်အီၤဒ်အမ့ၢ်ကိတိာ်တဂၤလၢတၢ်ဘၢၣ်စၢၤပဒိၣ်အပူၤလီၤ.ဘၣ်ဆၣ်ဒီးဖဲကညီတဖၣ်ဂဲၤ
လိာ်လၢကန့ၢ်က့ၤကညီကီၢ်အဂီၢ်ဒီးဖဲတၢ်ထီဒါခိၣ်ချၢဘျီၣ်ဒိၣ်တၢ်ဃုထၢအခါလၢကညီတဖၣ်အဂီၢ်အ၀ဲတၢၤကွံာ်
အလီၢ်အလၤအတၢ်ဘၣ်ဘီၣ်ဘၣ်ညီလၢဒီကလုာ်အဂီၢ်ဟးထီၣ်ကွံာ်လၢကိတိာ်အလီၢ်ဖဲ(၁၉၄၇)နံၣ်လါအ့ြဖ့း(၄)
အနံၤန့ၣ်လီၤ. လၢခံအ၀ဲဟံးန့ၢ်မူဒါလၢဒီကလုာ်အဂီၢ်-
၁. စးထီၣ်ဖဲ၁၉၄၇နံၣ်လါအ့ြဖ့း(၁၇)သီဒ်ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ကရၢခိၣ်တဂၤအသိး
၂. စးထီၣ်ဖဲ၁၉၄၇နံၣ်လါယူၤ(၄)သီဒ်ကီၢ်သူလ့ၤပဒိၣ်ကိတိာ်ခိၣ်ကျၢၢ်တဂၤအသိး
၃. စးထီၣ်ဖဲ၁၉၄၆နံၣ်လါစဲးပတ့ဘၢၣ်(၂၀)သီဒ်ကီၢ်သူလ့ၤသုးတၢ်ပၢတၢ်ြပးသုးခိၣ်ကျၢၢ်ကီၢ်ခိၣ်တ
ဂၤအသိး
ဒီးလၢခံဖဲ၁၉၅၀နံၣ်လါယူၤလံအပူၤဖၣ်ပူၣ်ခီကရဲး၀ံၤလၢတၢ်ကဒုးမူထီၣ်ဂဲၤထီၣ်က့ၤ(ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ကရၢအဂီၢ်အ
၀ဲဟံးန့ၢ်မူဒါလၢကလဲၤလီၤကရၢကရိက့ၤတၢ်လၢမီၣ်လမၠဲၣ်တကပၤအခါအ၀ဲဒီးအသကိးတဖၣ်ဘၣ်တၢ်က၀ီၤ
အီၤလၢဒုၣ်ဒါဒီးတၢ်မၢအပာ်လီၤစုက၀ဲၤဒီးဒိးဖီၣ်အသးဘၣ်ဆၣ်အ၀ဲတဟ့ၣ်လီၤအသးဘၣ်ဒုးဆၢဒုၣ်ဒါဒူဒူဒီးဟ့ၣ်
လီၤအသးသမူလၢထံကီၢ်ဒီးအပှၤကလုာ်အဂီၢ်ဖဲ (၁၉၅၀)နံၣ်လါအီကူာ်(၁၂)သီဒ်ပှၤဒူပှၤဃိၤတဂၤအသိးန့ၣ်
လီၤ.
ပမ့ၢ်ကွၢ်က့ၤကီၢ်ခိၣ်စီၤဘးအူကံၠအတၢ်ဟ့ၣ်လီၤသးအံၤအ၀ဲမ့ၢ်ဒိးဖီၣ်အသးဒီးမ့ၢ်ပာ်လီၤတၢ်စုက၀ဲၤန့ၣ်တထံၣ်
ဘၣ်တၢ်ကီတၢ်ခဲဘၣ်ဒီးတၢ်သံတၢ်ပှၢ်စ့ၢ်ကိးဘၣ်,ဘၣ်ဆၣ်ဒီးသ့ၣ်ညါ၀ဲဒၣ်လီၤတံၢ်လၢတၢ်ကဖီၣ်ဃံးအီၤအက
လုာ်ကလုာ်ဒီးတၢ်ကသူက့ၤအီၤလၢတၢ်ကဒုးက့ၤကညီဒီကလုာ်အဃိအ၀ဲလၢအပှၤကလုာ်တၢ်ဘၣ်ဘျုးအ
ဂီၢ်န့ၣ်အ၀ဲဒၣ်ဟ့ၣ်လီၤကံွာ်အသးသမူန့ၣ်လီၤ.
တၢ်ပာ်ပနီၣ်စီၤဘးအူကၠံဒ်အမ့ၢ်ပှၤဒူပှၤဃိၤ(မၤထူရၤ)လၢကညီဒီကလုာ်အဂီၢ်ဒီးလၢအ၀ဲဟ့ၣ်လီၤအသးသမူ
အနံၣ်န့ၣ်တၢ်ပာ်ပနီၣ်ဒ်အမ့ၢ်ပှၤဒူပှၤဃိၤအမုၢ်နံၤဒီးတၢ်မၤလၤကပီၤအီၤတုၤမုၢ်မဆါတနံၤအံၤန့ၣ်လီၤ. ပှၤဒူ
ပှၤဃိၤအမုၢ်နံၤအံၤတမ့ၢ်ပမၤလၤကပီၤထဲကီၢ်ခိၣ်စီၤဘးအူကံၠဒီးသုးခိၣ်ကျၢၢ်စဲခ့ၣ်တဖၣ်ဘၣ်မ့ၢ်တၢ်သ့ၣ်နီၤမၤ
လၤကပီၤက့ၤကယဲၢ်မ့ၢ်ပပှၤကလုာ်ပှၤဒူပှၤဃိၤတဖၣ်လၢအဟ့ၣ်လီၤတ့ၢ်အသးသမူဂၢ်လီၤတ့ၢ်အသွံၣ်အစီၤ
ဟ့ၣ်လီၤတ့ၢ်လံအနီၢ်ခိက့ၢ်ဂီၤတဖၣ်လၢထံကီၢ်ဒီးပှၤကလုာ်အဂီၢ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ့မုၢ်တနံၤအံၤမ့ၢ်တၢ်သးအုးအ
မုၢ်နံၤအံၤလၢတၢ်ထုးထီၣ်နီၣ်တယၢ်တုၤတၢၣ်တ၀ာ်ဒီးတၢ်ပာ်ဖျါထီၣ်တၢ်သးအုးအပနီၣ်ဒီးပသ့ၣ်နီၣ်မၤလၤက
ပီၤက့ၤပပှၤကလုာ်ပှၤဒူပှၤဃိၤတဖၣ်န့ၣ်လီၤ.
ပှၤဒူပှၤဃိၤစံးတၢ်န့ၣ်လၢပှၤအါဂၤတၢ်ဘၣ်ဘျုးဂီၢ်မ့ၢ်ပှၤသ့ၣ်တဖၣ်လၢတၢၤကွံာ်နီၢ်ကစၢ်တၢ်ဘၣ်ဘျုးတကးဘၣ်
အသးသမူခဲလၢာ်ဟ့ၣ်လီၤ၀ဲကဲတဖၣ်လီၤ. တၢ်ဟံးန့ၢ်မုၢ်နံၤအံၤဖဲပကီၢ်ခိၣ်သးဘိစီၤဘးအူကံၠအနီၢ်ကစၢ်ဒၣ်၀ဲ
လၢကညီဒီကလုာ်ညါအဂီၢ်ဟ့ၣ်လီၤကွံာ်အသးသမူအမုၢ်နံၤန့ၣ်လီၤ.ပကီၢ်ခိၣ်စီၤဘးအူကၠံမ့ၢ်ပှၤကဲဒိၣ်အဖိခွါတ
ဂၤဒီးမ့ၢ်ပှၤတဂၤလၢမၤလိမၤဒိးဘၣ်တၢ်အပတီၢ်ထီၣ်ဘးလၢကညီဖိအကျါန့ၣ်လီၤ.ပမ့ၢ်ကွၢ်အ၀ဲအတၢ်အိၣ်မူတၢ်
ဘၣ်ကိၢ်ဘၣ်ဂီၤအလီၢ်တအိၣ်ဘၣ်ဒီးအီၣ်ကုာ်အီပှဲၤဂ့ၤမးလီၤ.ဖဲ(၁၉၄၅)နံၣ်တချုးကီၢ်ပယီၤန့ၢ်တၢ်သဘျ့အဆၢ
ကတီၢ်အ၀ဲတၢ်ဃုထၢထီၣ်အီၤဒ်အမ့ၢ်ကိတိာ်တဂၤလၢတၢ်ဘၢၣ်စၢၤပဒိၣ်အပူၤလီၤ.ဘၣ်ဆၣ်ဒီးဖဲကညီတဖၣ်ဂဲၤ
လိာ်လၢကန့ၢ်က့ၤကညီကီၢ်အဂီၢ်ဒီးဖဲတၢ်ထီဒါခိၣ်ချၢဘျီၣ်ဒိၣ်တၢ်ဃုထၢအခါလၢကညီတဖၣ်အဂီၢ်အ၀ဲတၢၤကွံာ်
အလီၢ်အလၤအတၢ်ဘၣ်ဘီၣ်ဘၣ်ညီလၢဒီကလုာ်အဂီၢ်ဟးထီၣ်ကွံာ်လၢကိတိာ်အလီၢ်ဖဲ(၁၉၄၇)နံၣ်လါအ့ြဖ့း(၄)
အနံၤန့ၣ်လီၤ. လၢခံအ၀ဲဟံးန့ၢ်မူဒါလၢဒီကလုာ်အဂီၢ်-
၁. စးထီၣ်ဖဲ၁၉၄၇နံၣ်လါအ့ြဖ့း(၁၇)သီဒ်ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ကရၢခိၣ်တဂၤအသိး
၂. စးထီၣ်ဖဲ၁၉၄၇နံၣ်လါယူၤ(၄)သီဒ်ကီၢ်သူလ့ၤပဒိၣ်ကိတိာ်ခိၣ်ကျၢၢ်တဂၤအသိး
၃. စးထီၣ်ဖဲ၁၉၄၆နံၣ်လါစဲးပတ့ဘၢၣ်(၂၀)သီဒ်ကီၢ်သူလ့ၤသုးတၢ်ပၢတၢ်ြပးသုးခိၣ်ကျၢၢ်ကီၢ်ခိၣ်တ
ဂၤအသိး
ဒီးလၢခံဖဲ၁၉၅၀နံၣ်လါယူၤလံအပူၤဖၣ်ပူၣ်ခီကရဲး၀ံၤလၢတၢ်ကဒုးမူထီၣ်ဂဲၤထီၣ်က့ၤ(ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ကရၢအဂီၢ်အ
၀ဲဟံးန့ၢ်မူဒါလၢကလဲၤလီၤကရၢကရိက့ၤတၢ်လၢမီၣ်လမၠဲၣ်တကပၤအခါအ၀ဲဒီးအသကိးတဖၣ်ဘၣ်တၢ်က၀ီၤ
အီၤလၢဒုၣ်ဒါဒီးတၢ်မၢအပာ်လီၤစုက၀ဲၤဒီးဒိးဖီၣ်အသးဘၣ်ဆၣ်အ၀ဲတဟ့ၣ်လီၤအသးဘၣ်ဒုးဆၢဒုၣ်ဒါဒူဒူဒီးဟ့ၣ်
လီၤအသးသမူလၢထံကီၢ်ဒီးအပှၤကလုာ်အဂီၢ်ဖဲ (၁၉၅၀)နံၣ်လါအီကူာ်(၁၂)သီဒ်ပှၤဒူပှၤဃိၤတဂၤအသိးန့ၣ်
လီၤ.
ပမ့ၢ်ကွၢ်က့ၤကီၢ်ခိၣ်စီၤဘးအူကံၠအတၢ်ဟ့ၣ်လီၤသးအံၤအ၀ဲမ့ၢ်ဒိးဖီၣ်အသးဒီးမ့ၢ်ပာ်လီၤတၢ်စုက၀ဲၤန့ၣ်တထံၣ်
ဘၣ်တၢ်ကီတၢ်ခဲဘၣ်ဒီးတၢ်သံတၢ်ပှၢ်စ့ၢ်ကိးဘၣ်,ဘၣ်ဆၣ်ဒီးသ့ၣ်ညါ၀ဲဒၣ်လီၤတံၢ်လၢတၢ်ကဖီၣ်ဃံးအီၤအက
လုာ်ကလုာ်ဒီးတၢ်ကသူက့ၤအီၤလၢတၢ်ကဒုးက့ၤကညီဒီကလုာ်အဃိအ၀ဲလၢအပှၤကလုာ်တၢ်ဘၣ်ဘျုးအ
ဂီၢ်န့ၣ်အ၀ဲဒၣ်ဟ့ၣ်လီၤကံွာ်အသးသမူန့ၣ်လီၤ.
တၢ်ပာ်ပနီၣ်စီၤဘးအူကၠံဒ်အမ့ၢ်ပှၤဒူပှၤဃိၤ(မၤထူရၤ)လၢကညီဒီကလုာ်အဂီၢ်ဒီးလၢအ၀ဲဟ့ၣ်လီၤအသးသမူ
အနံၣ်န့ၣ်တၢ်ပာ်ပနီၣ်ဒ်အမ့ၢ်ပှၤဒူပှၤဃိၤအမုၢ်နံၤဒီးတၢ်မၤလၤကပီၤအီၤတုၤမုၢ်မဆါတနံၤအံၤန့ၣ်လီၤ. ပှၤဒူ
ပှၤဃိၤအမုၢ်နံၤအံၤတမ့ၢ်ပမၤလၤကပီၤထဲကီၢ်ခိၣ်စီၤဘးအူကံၠဒီးသုးခိၣ်ကျၢၢ်စဲခ့ၣ်တဖၣ်ဘၣ်မ့ၢ်တၢ်သ့ၣ်နီၤမၤ
လၤကပီၤက့ၤကယဲၢ်မ့ၢ်ပပှၤကလုာ်ပှၤဒူပှၤဃိၤတဖၣ်လၢအဟ့ၣ်လီၤတ့ၢ်အသးသမူဂၢ်လီၤတ့ၢ်အသွံၣ်အစီၤ
ဟ့ၣ်လီၤတ့ၢ်လံအနီၢ်ခိက့ၢ်ဂီၤတဖၣ်လၢထံကီၢ်ဒီးပှၤကလုာ်အဂီၢ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ့မုၢ်တနံၤအံၤမ့ၢ်တၢ်သးအုးအ
မုၢ်နံၤအံၤလၢတၢ်ထုးထီၣ်နီၣ်တယၢ်တုၤတၢၣ်တ၀ာ်ဒီးတၢ်ပာ်ဖျါထီၣ်တၢ်သးအုးအပနီၣ်ဒီးပသ့ၣ်နီၣ်မၤလၤက
ပီၤက့ၤပပှၤကလုာ်ပှၤဒူပှၤဃိၤတဖၣ်န့ၣ်လီၤ.
တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤ :
ကညီဒီကလုာ်မုၢ်နံၤလီၤဆီတဖၣ်
ကညီတၢ်ပၢၢ်ဆၢမုၢ်နံၤ
ကညီတၢ်ပၢၢ်ဆၢမုၢ်နံၤ (၁၉၄၉နံၣ်လါယနူၤအါရံၤ၃၁သီ)
ကညီဖိတဖၣ်မ့ၢ်ပှၤတဖၣ်လၢအအဲၣ်တၢ်မုာ်တၢ်ခုၣ်ဒီးအဲၣ်ဒိးအိၣ်ကစုဒုမၤကစုဒုအီၣ်ကစုဒုလီၤ.
တုၤမ့ၢ်ပှၤကလုာ်ဂၤလၢအကိၢ်အဂီၤတဖၣ်ဟဲနုာ်လီၤလၢအ၀ဲသ့ၣ်အတၢ်အိၣ်တၢ်ဆိးအလီၢ်န့ၣ်အ၀ဲသ့ၣ်ဃုန့ၢ်
တၢ်မုာ်တၢ်ခုၣ်အလီၢ်ဆူညါကွ့ၢ်ကွ့ၢ်ဒ်အတၢ်စံၣ်စိၤတဲစိၤအိၣ်၀ဲဒၣ်လၢ(သစ်ငုတ်လည်းေဆွးကရင်လည်းေြပး) အသိးန့ၣ်လီၤ. တုၤမ့ၢ်ကီၤလၤ၀ါဟဲပၢက့ၤကီၢ်ပယီၤအံၤဒီးကညီဖိတဖၣ်
မၤလိဘၣ်က့ၤအလံာ်အလဲၢ်ဒီးအတၢ်ထံၣ်တဖၣ်လဲၢ်ထီၣ်ဒီးလၢအပှၤကလုာ်အဂီၢ်စးထီၣ်ကရၢကရိထီၣ်က့ၤက
ရၢတဖၣ်လၢအကဂၢၤက့ၤအပှၤကလုာ်အဂီၢ်လီၤကရၢလၢအမ့ၢ်၀ဲ…
၁. ကညီဒီကလုာ်ကရၢ (ခ့ၣ်အဲၣ်အ့ၣ်၁၈၈၁)နံၣ်
၂. ကညီဘူးဒးကရၢ (ဘံၣ်ခ့ၣ်အဲၣ်အ့ၣ်၁၉၄၀)နံၣ်
၃. ကညီလီၢ်ခၢၣ်သးကရၢ(ခ့ၣ်စံၣ်အိၣ်)၁၉၄၃နံၣ်တဖၣ်ဂုာ်ကျဲးစၢး၀ဲလၢကညီကလုာ်အတၢ်အိၣ်
ဂၢၢ်ဆိးကျၢၤဒီးတၢ်လဲၤထီၣ်လဲၤထီအဂီၢ်လီၤ.
ဖဲတၢ်ဒုး(၂)ဘျီတဘျီ၀ံၤအလီၢ်ခံဖဲ ၁၉၄၅နံၣ်ကညီဖိတဖၣ်စးထီၣ်ပာ်လီၤတၢ်စံၣ်ညီၣ်တဲာ်တဖၣ်လၢကဂုာ်ကျဲး
စၢးဟံးန့ၢ်က့ၤကညီကီၢ်န့ၣ်လီၤ.ပျၢ်လီၤ၀ဲပှၤ(၃)ဂၤဃုာ်ဒီးစီၤဘးအူကံၠလၢကလဲၤဆူကီၢ်အဲကလံးလၢကလဲၤ
ထံၣ်လိာ်သးဒီးအဲကလံးပဒိၣ်လၢကလဲၤပာ်ဖျါထီၣ်ကညီတဖၣ်အတၢ်ဘၣ်သးအဂ့ၢ်အကျိၤတဖၣ်န့ၣ်လီၤဘၣ်
ဆၣ်ဒီးဖဲအဲကလံးပဒိၣ်မၤတၢ်အၢၣ်လီၤဒီးကီၢ်ပယီၤခိၣ်နၢ်တဖၣ်အခါန့ၣ်လၢကညီဖိတဖၣ်အဂီၢ်တၢ်ခွဲးတၢ်ယာ်
တအိၣ်၀ဲနီတမံၤဘၣ်အဃိတၢ်ပာ်လီၤတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤလၢတၢ်ကထီဒါတၢ်ဟံးန့ၢ်ကီၢ်ပယီၤတၢ်သဘျ့တၢ်ရဲၣ်
တၢ်ကျဲၤတဖၣ်လီၤ.
၁. တၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်က့ၤကညီထံရူၢ်ကီၢ်သဲးတၢ်ကရၢကရိတခါဧိၤလၢကီၢ်ဒီတဘ့ၣ်အပတီၢ်လၢအမ့ၢ်
ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ဖဲ
-၁၉၄၇နံၣ်လါဖ့ၤြဘူၤအါရံၤ(၅)သီန့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်ဂဲၤလိာ်လၢတၢ်ကန့ၢ်က့ၤကညီကီၢ်အဂီၢ်.
၂. ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ကရၢတီခိၣ်ရိၣ်မဲကညီတဖၣ်ဒီးထီဒါခိၣ်ချၢ,ဘျီၣ်ဒိၣ်တၢ်ဃုထၢ.
၃.တၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်(KNDO)ဖဲ၁၉၄၇လါယူၤလံ(၁၆)သီဒီးကတဲာ်ကတီၤသးလၢစုက၀ဲၤတၢ်ဒုးဂီၢ်
ဒီး(တၢ်ပညိၣ်မ့ၢ်တၢ်ဒီသဒၢလီၤက့ၤသးအဂီၢ်ဧိၤကညီဖိတမုၢ်လၢ်လၢတၢ်စုက၀ဲၤတၢ်ဒုးပၢၢ်ဆၢက
အိၣ်ထီၣ်ဘၣ်.
၄.ဖဲ၁၉၄၈နံၣ်လါဖ့ၤြဘူၤအါရံၤ(၁၁)သီကညီဒီကလုာ်လၢကီၢ်ဒီဘ့ၣ်ဒုးနဲၣ်ဖျါထီၣ်အတၢ်မိၢ်န့ၢ်သးလီကညီကီၢ်
လၢခူဒိၣ်၀့ၢ်ထီတဖၣ်အပူၤ. ပမ့ၢ်ကွၢ်က့ၤကညီဖိတဖၣ်အတၢ်ဂဲၤလိာ်တၢ်လၢတၢ်က
န့ၢ်ကညီကီၢ်အဂီၢ်တချုးတၢ်ဒုးခံဘျီတဘျီဒီးဖဲတၢ်ဒုးကတီၢ်တၢ်ပာ်ဖျါထီၣ်တၢ်ပာ်သးလၢကညီသးလီကီၢ်ဘၣ်ဆၣ်
တၢ်တဆိကမိၣ်လၢအဂ့ၢ်နီတမံၤဘၣ်ဒီးတုၤတၢ်ဒုးဖးဒိၣ်ခံဘျီတဘျီ၀ံၤတၢ်ဂုာ်ကျဲးစၢး၀ဲလၢထံရူာ်ကီၢ်သဲးအကျဲ
တၢ်မုာ်တၢ်ခုၣ်အကျဲထဲအံၤထဲနုၤဘၣ်ဆၣ်တၢ်တကနၣ်ဃုာ်အီၤဘၣ်.ကညီတဖၣ်မုၢ်လၢ်အကီၢ်လၢတၢ်မုာ်တၢ်ခုၣ်
အကျဲတုၤဒၣ်လဲာ်လၢဖဆပလပဒိၣ်ဃ့တၢ်မၤစၢၤလၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ကဂၢၤန့ၢ်၀့ၢ်တကူၣ်ဖဲနီၣ်တယၢ်ဂီၤခီမၠူးနံးပၣ်
တံၣ်သခ့ၣ်စိဒီးအပှၤတဖၣ်နုာ်လီၤဟီၣ်လာ်ဒီးထီဒါက့ၤ၀ဲ ဖဆပလ ဖ ဲ၁၉၄၆ နံၣ်, ဗကပ နုာ်လီၤပှၢ်ပူၤဒီးထီဒါ ဖဆပလ ဖဲ ၁၉၄၈ နံၣ်လါ
မၢ်ရှး(၂၈)သီ,သိၣ်ဒူ၀ါ(ြပည်သူ့ရဲေဘ၁်ြဖူ)နုာ်လီၤပှၢ်ပူၤထီဒါဖဆပလဖဲ၁၉၄၈နံၣ်လါယူၤ(၁၃)သီဒီးပယီၤသုး (ဖဆပလသုး)သုးရ့ၣ်(၃)ရ့ၣ်နုာ်လီၤပှၢ်ပူၤထီဒါ ဖဆပလအခါအ၀ဲသ့ၣ်ဟ့ၣ်၀ဲ၀့ၢ်တကူၣ်တၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢ၀ံၤတုၤ
မ့ၢ်တၢ်ဃ့က့ၤဒီးဟ့ၣ်က့ၤ၀ဲန့ၣ်လီၤ.တကးဘၣ်ဖဲ၁၉၄၈နံၣ်လါမၢ်ရှး(၁၈)သီအလီၢ်ခံဖဆပလဒုးအိၣ်ထီၣ်(စစ်
၀န်ထမ်း)ကိးန့ၢ်ပှၤအၢပှၤသီတမျိာ်တမျာ်တဖၣ်ဒီးဒုးနုာ်၀ဲသုးန့ၣ်လီၤ.
လၢမီၣ်လမၠဲၣ်သထူၣ်တခီလဲပံ (ဖဆပလ) တဖၣ်လူၤမၤတံာ်တာ်မၤဆူၣ်မၤစိးမၤအၢမၤသီတၢ်
အဃိကညီဒီးမိၣ်တဖၣ်ပာ်ဖှိၣ်သးဒီဒုးဟံးန့ၢ်မီၣ်လမၠဲၣ်သထူၣ်,ရွှ့ၣ်ကၠ့ၣ်လၢၢ်ဒိၣ်ဖဲ(၁၉၄၈)နံၣ်လါအီကူာ်(၃၁)ဒီး
စဲးပတ့ဘၢၣ်တသီန့ၣ်ဖဆပလလူၤဃ့ကညးက့ၤကညီဖိဒီးကညီဟ့ၣ်ကဒါက့ၤ၀့ၢ်တကူၣ်တဖၣ်အံၤလီၤ. လဲပံတဖၣ်မၤအၢမၤသီတၢ်ဒိၣ်ထီၣ်အါထီၣ်လၢကီၢ်ဒီဘ့ၣ်အပူၤကညီစုက၀ဲၤတဖၣ်လူၤဟံးက့ၤဒီးတၢ်မၤအၢမၤ
နးတၢ်မၤသံမၤ၀ီကညီဖိတဖၣ်အါထီၣ်တၢ်ဒွဲၣ်အူကညီဒူသ၀ီတဖၣ်အါထီၣ်အဃိဖဲ(၁၉၄၉)နံၣ်လါယနူၤအါရံၤ
(၂၇) သီကညီဒုးဟံးန့ၢ်တီအူ၀့ၢ်ဒီး(၂၈)သီကျဲးစၢးဟံးန့ၢ်၀့ၢ်ပသံၣ်ဘၣ်ဆၣ်မၤ၀ဲတန့ၢ်ဘၣ်ဒီးဖဆပလသုးတခီ
လဲၤက၀ီၤခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်လီၢ်ခၢၣ်သးဖဲ၀့ၢ်တကူၣ်စါခၠီဒီးဒွဲၣ်အူမၤဟးဂီၤကွံာ်၀ဲဒီးဖဲယနူၤအါရံၤ(၃၁) သီလဲၤက၀ီၤ
ခ့ၣ်အဲၣ်ဒံၢ်အိၣ်လီၢ်ခၢၣ်သးဒီးတၢ်ဒုးကဲထီၣ်ကညီဖိတဖၣ်ဘၣ်စးထီၣ်တၢ်ဒုးပၢၢ်ဆၢလၢအတၢ်မူဒီးအတၢ်သဘျ့
အဂီၢ်ဖဲ(၁၉၄၉)နံၣ်လါယနူၤအါရံၤ(၃၁) လၢကီၢ်ဒီတဘ့ၣ်ညါန့ၣ်လီၤ.မုၢ်နံၤအံၤမ့ၢ်မုၢ်တနံၤလၢအနုာ်လီၤလၢ
တၢ်စံၣ်စိၤတဲစိၤတၢ်ကွဲးဒ်အမ့ၢ်ကညီဒီကလုာ်ညါစးထီၣ်စုက၀ဲၤတၢ်ဒုးပၢၢ်ဆၢမုၢ်နံၤအသိးဒီးတၢ်သ့ၣ်နီၣ်မၤလၤ
ကပီၤအီၤတုၤမုၢ်ဆါတနံၤအံၤန့ၣ်လီၤ.
ကညီဖိတဖၣ်မ့ၢ်ပှၤတဖၣ်လၢအအဲၣ်တၢ်မုာ်တၢ်ခုၣ်ဒီးအဲၣ်ဒိးအိၣ်ကစုဒုမၤကစုဒုအီၣ်ကစုဒုလီၤ.
တုၤမ့ၢ်ပှၤကလုာ်ဂၤလၢအကိၢ်အဂီၤတဖၣ်ဟဲနုာ်လီၤလၢအ၀ဲသ့ၣ်အတၢ်အိၣ်တၢ်ဆိးအလီၢ်န့ၣ်အ၀ဲသ့ၣ်ဃုန့ၢ်
တၢ်မုာ်တၢ်ခုၣ်အလီၢ်ဆူညါကွ့ၢ်ကွ့ၢ်ဒ်အတၢ်စံၣ်စိၤတဲစိၤအိၣ်၀ဲဒၣ်လၢ(သစ်ငုတ်လည်းေဆွးကရင်လည်းေြပး) အသိးန့ၣ်လီၤ. တုၤမ့ၢ်ကီၤလၤ၀ါဟဲပၢက့ၤကီၢ်ပယီၤအံၤဒီးကညီဖိတဖၣ်
မၤလိဘၣ်က့ၤအလံာ်အလဲၢ်ဒီးအတၢ်ထံၣ်တဖၣ်လဲၢ်ထီၣ်ဒီးလၢအပှၤကလုာ်အဂီၢ်စးထီၣ်ကရၢကရိထီၣ်က့ၤက
ရၢတဖၣ်လၢအကဂၢၤက့ၤအပှၤကလုာ်အဂီၢ်လီၤကရၢလၢအမ့ၢ်၀ဲ…
၁. ကညီဒီကလုာ်ကရၢ (ခ့ၣ်အဲၣ်အ့ၣ်၁၈၈၁)နံၣ်
၂. ကညီဘူးဒးကရၢ (ဘံၣ်ခ့ၣ်အဲၣ်အ့ၣ်၁၉၄၀)နံၣ်
၃. ကညီလီၢ်ခၢၣ်သးကရၢ(ခ့ၣ်စံၣ်အိၣ်)၁၉၄၃နံၣ်တဖၣ်ဂုာ်ကျဲးစၢး၀ဲလၢကညီကလုာ်အတၢ်အိၣ်
ဂၢၢ်ဆိးကျၢၤဒီးတၢ်လဲၤထီၣ်လဲၤထီအဂီၢ်လီၤ.
ဖဲတၢ်ဒုး(၂)ဘျီတဘျီ၀ံၤအလီၢ်ခံဖဲ ၁၉၄၅နံၣ်ကညီဖိတဖၣ်စးထီၣ်ပာ်လီၤတၢ်စံၣ်ညီၣ်တဲာ်တဖၣ်လၢကဂုာ်ကျဲး
စၢးဟံးန့ၢ်က့ၤကညီကီၢ်န့ၣ်လီၤ.ပျၢ်လီၤ၀ဲပှၤ(၃)ဂၤဃုာ်ဒီးစီၤဘးအူကံၠလၢကလဲၤဆူကီၢ်အဲကလံးလၢကလဲၤ
ထံၣ်လိာ်သးဒီးအဲကလံးပဒိၣ်လၢကလဲၤပာ်ဖျါထီၣ်ကညီတဖၣ်အတၢ်ဘၣ်သးအဂ့ၢ်အကျိၤတဖၣ်န့ၣ်လီၤဘၣ်
ဆၣ်ဒီးဖဲအဲကလံးပဒိၣ်မၤတၢ်အၢၣ်လီၤဒီးကီၢ်ပယီၤခိၣ်နၢ်တဖၣ်အခါန့ၣ်လၢကညီဖိတဖၣ်အဂီၢ်တၢ်ခွဲးတၢ်ယာ်
တအိၣ်၀ဲနီတမံၤဘၣ်အဃိတၢ်ပာ်လီၤတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤလၢတၢ်ကထီဒါတၢ်ဟံးန့ၢ်ကီၢ်ပယီၤတၢ်သဘျ့တၢ်ရဲၣ်
တၢ်ကျဲၤတဖၣ်လီၤ.
၁. တၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်က့ၤကညီထံရူၢ်ကီၢ်သဲးတၢ်ကရၢကရိတခါဧိၤလၢကီၢ်ဒီတဘ့ၣ်အပတီၢ်လၢအမ့ၢ်
ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ဖဲ
-၁၉၄၇နံၣ်လါဖ့ၤြဘူၤအါရံၤ(၅)သီန့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်ဂဲၤလိာ်လၢတၢ်ကန့ၢ်က့ၤကညီကီၢ်အဂီၢ်.
၂. ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ကရၢတီခိၣ်ရိၣ်မဲကညီတဖၣ်ဒီးထီဒါခိၣ်ချၢ,ဘျီၣ်ဒိၣ်တၢ်ဃုထၢ.
၃.တၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်(KNDO)ဖဲ၁၉၄၇လါယူၤလံ(၁၆)သီဒီးကတဲာ်ကတီၤသးလၢစုက၀ဲၤတၢ်ဒုးဂီၢ်
ဒီး(တၢ်ပညိၣ်မ့ၢ်တၢ်ဒီသဒၢလီၤက့ၤသးအဂီၢ်ဧိၤကညီဖိတမုၢ်လၢ်လၢတၢ်စုက၀ဲၤတၢ်ဒုးပၢၢ်ဆၢက
အိၣ်ထီၣ်ဘၣ်.
၄.ဖဲ၁၉၄၈နံၣ်လါဖ့ၤြဘူၤအါရံၤ(၁၁)သီကညီဒီကလုာ်လၢကီၢ်ဒီဘ့ၣ်ဒုးနဲၣ်ဖျါထီၣ်အတၢ်မိၢ်န့ၢ်သးလီကညီကီၢ်
လၢခူဒိၣ်၀့ၢ်ထီတဖၣ်အပူၤ. ပမ့ၢ်ကွၢ်က့ၤကညီဖိတဖၣ်အတၢ်ဂဲၤလိာ်တၢ်လၢတၢ်က
န့ၢ်ကညီကီၢ်အဂီၢ်တချုးတၢ်ဒုးခံဘျီတဘျီဒီးဖဲတၢ်ဒုးကတီၢ်တၢ်ပာ်ဖျါထီၣ်တၢ်ပာ်သးလၢကညီသးလီကီၢ်ဘၣ်ဆၣ်
တၢ်တဆိကမိၣ်လၢအဂ့ၢ်နီတမံၤဘၣ်ဒီးတုၤတၢ်ဒုးဖးဒိၣ်ခံဘျီတဘျီ၀ံၤတၢ်ဂုာ်ကျဲးစၢး၀ဲလၢထံရူာ်ကီၢ်သဲးအကျဲ
တၢ်မုာ်တၢ်ခုၣ်အကျဲထဲအံၤထဲနုၤဘၣ်ဆၣ်တၢ်တကနၣ်ဃုာ်အီၤဘၣ်.ကညီတဖၣ်မုၢ်လၢ်အကီၢ်လၢတၢ်မုာ်တၢ်ခုၣ်
အကျဲတုၤဒၣ်လဲာ်လၢဖဆပလပဒိၣ်ဃ့တၢ်မၤစၢၤလၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ကဂၢၤန့ၢ်၀့ၢ်တကူၣ်ဖဲနီၣ်တယၢ်ဂီၤခီမၠူးနံးပၣ်
တံၣ်သခ့ၣ်စိဒီးအပှၤတဖၣ်နုာ်လီၤဟီၣ်လာ်ဒီးထီဒါက့ၤ၀ဲ ဖဆပလ ဖ ဲ၁၉၄၆ နံၣ်, ဗကပ နုာ်လီၤပှၢ်ပူၤဒီးထီဒါ ဖဆပလ ဖဲ ၁၉၄၈ နံၣ်လါ
မၢ်ရှး(၂၈)သီ,သိၣ်ဒူ၀ါ(ြပည်သူ့ရဲေဘ၁်ြဖူ)နုာ်လီၤပှၢ်ပူၤထီဒါဖဆပလဖဲ၁၉၄၈နံၣ်လါယူၤ(၁၃)သီဒီးပယီၤသုး (ဖဆပလသုး)သုးရ့ၣ်(၃)ရ့ၣ်နုာ်လီၤပှၢ်ပူၤထီဒါ ဖဆပလအခါအ၀ဲသ့ၣ်ဟ့ၣ်၀ဲ၀့ၢ်တကူၣ်တၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢ၀ံၤတုၤ
မ့ၢ်တၢ်ဃ့က့ၤဒီးဟ့ၣ်က့ၤ၀ဲန့ၣ်လီၤ.တကးဘၣ်ဖဲ၁၉၄၈နံၣ်လါမၢ်ရှး(၁၈)သီအလီၢ်ခံဖဆပလဒုးအိၣ်ထီၣ်(စစ်
၀န်ထမ်း)ကိးန့ၢ်ပှၤအၢပှၤသီတမျိာ်တမျာ်တဖၣ်ဒီးဒုးနုာ်၀ဲသုးန့ၣ်လီၤ.
လၢမီၣ်လမၠဲၣ်သထူၣ်တခီလဲပံ (ဖဆပလ) တဖၣ်လူၤမၤတံာ်တာ်မၤဆူၣ်မၤစိးမၤအၢမၤသီတၢ်
အဃိကညီဒီးမိၣ်တဖၣ်ပာ်ဖှိၣ်သးဒီဒုးဟံးန့ၢ်မီၣ်လမၠဲၣ်သထူၣ်,ရွှ့ၣ်ကၠ့ၣ်လၢၢ်ဒိၣ်ဖဲ(၁၉၄၈)နံၣ်လါအီကူာ်(၃၁)ဒီး
စဲးပတ့ဘၢၣ်တသီန့ၣ်ဖဆပလလူၤဃ့ကညးက့ၤကညီဖိဒီးကညီဟ့ၣ်ကဒါက့ၤ၀့ၢ်တကူၣ်တဖၣ်အံၤလီၤ. လဲပံတဖၣ်မၤအၢမၤသီတၢ်ဒိၣ်ထီၣ်အါထီၣ်လၢကီၢ်ဒီဘ့ၣ်အပူၤကညီစုက၀ဲၤတဖၣ်လူၤဟံးက့ၤဒီးတၢ်မၤအၢမၤ
နးတၢ်မၤသံမၤ၀ီကညီဖိတဖၣ်အါထီၣ်တၢ်ဒွဲၣ်အူကညီဒူသ၀ီတဖၣ်အါထီၣ်အဃိဖဲ(၁၉၄၉)နံၣ်လါယနူၤအါရံၤ
(၂၇) သီကညီဒုးဟံးန့ၢ်တီအူ၀့ၢ်ဒီး(၂၈)သီကျဲးစၢးဟံးန့ၢ်၀့ၢ်ပသံၣ်ဘၣ်ဆၣ်မၤ၀ဲတန့ၢ်ဘၣ်ဒီးဖဆပလသုးတခီ
လဲၤက၀ီၤခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်လီၢ်ခၢၣ်သးဖဲ၀့ၢ်တကူၣ်စါခၠီဒီးဒွဲၣ်အူမၤဟးဂီၤကွံာ်၀ဲဒီးဖဲယနူၤအါရံၤ(၃၁) သီလဲၤက၀ီၤ
ခ့ၣ်အဲၣ်ဒံၢ်အိၣ်လီၢ်ခၢၣ်သးဒီးတၢ်ဒုးကဲထီၣ်ကညီဖိတဖၣ်ဘၣ်စးထီၣ်တၢ်ဒုးပၢၢ်ဆၢလၢအတၢ်မူဒီးအတၢ်သဘျ့
အဂီၢ်ဖဲ(၁၉၄၉)နံၣ်လါယနူၤအါရံၤ(၃၁) လၢကီၢ်ဒီတဘ့ၣ်ညါန့ၣ်လီၤ.မုၢ်နံၤအံၤမ့ၢ်မုၢ်တနံၤလၢအနုာ်လီၤလၢ
တၢ်စံၣ်စိၤတဲစိၤတၢ်ကွဲးဒ်အမ့ၢ်ကညီဒီကလုာ်ညါစးထီၣ်စုက၀ဲၤတၢ်ဒုးပၢၢ်ဆၢမုၢ်နံၤအသိးဒီးတၢ်သ့ၣ်နီၣ်မၤလၤ
ကပီၤအီၤတုၤမုၢ်ဆါတနံၤအံၤန့ၣ်လီၤ.
တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤ :
ကညီတၢ်စံၣ်စိၤတဲစိၤ
,
ကညီဒီကလုာ်မုၢ်နံၤလီၤဆီတဖၣ်
ကီၢ်သူလ့ၤမုၢ်နံၤ
ကီၢ်သူလ့ၤမုၢ်နံၤ(၁၉၄၉)လါယူၤ၁၄သီ
ပမှံၤပပှၢ်အတၢ်ကတိၤအိၣ်၀ဲတဘီလၢအစံး၀ဲပဟီၣ်ညီပသါကုးကီဒီးတၢ်အံၤမ့ၢ်၀ဲတီ၀ဲဒီးကညီတၢ်ပၢၢ်ဆၢန့ၣ်
လီၤ.ကညီဖိတဖၣ်စးထီၣ်တၢ်ပၢၢ်ဆၢတၢ်ဒုးဒီးမၤနၢၤတၢ်ဒိၣ်ဒိၣ်မုၢ်မုၢ်ညီကဒၣ်ဘၣ်ဆၣ်ကပၢက့ၤ၀ဲတခီမ့ၢ်တၢ်လၢ
အကီလၢအဂီၢ်မ့ၢ်ဘၣ်ကွၢ်တုၤလီၤခဲကနံၣ်အံၤတၢ်ကီဒံးန့ၣ်တကမၣ်စ့ၢ်ကီးဘၣ်.
တချုးစုက၀ဲၤတၢ်ပၢၢ်ဆၢတၢ်ဒုးစးထီၣ်ဒ်ဘၣ်န့ၣ်ကညီခိၣ်နၢ်တဖၣ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်
ကရၢဒီးကညီတဖၣ်နၢ်ပၢၢ်ဒီးသ့ထီၣ်ဘၣ်ထီၣ်ဘၣ်ဃးတၢ်ကရၢကရိထီၣ်တၢ်ဖံးတၢ်မၤဒ်အြကၢးဒီးလၢခံတစဲးတၢ်
ဒုးအိၣ်ထီၣ်ခ့ၣ်အဲၣ်ဒံၣ်အိၣ်ဂၢၤသးကရၢဒီးတၢ်ဟ့ၣ်တၢ်မၤလိဘၣ်ဃးသုးဒီးတၢ်ဒုးသုးဒုးသံၣ်အဃိကညီဖိတဖၣ်
နၢ်ပၢၢ်တၢ်ဘၣ်ဃးတၢ်ဒုးတၢ်ယၤဒီးတၢ်ကဟုကယာ်လီၤက့ၤသးဒ်အသ့ဖဲအြကၢးစ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ.
ဘၣ်ဆၣ်သနာ်က့လၢအဘၣ်ဃးဒီးတၢ်ပၢတၢ်ြပးတခီန့ၣ်တၢ်တသုးကျဲၤဟ့ၣ်တၢ်မၤလိတၢ်နၢ်ပၢၢ်တဖၣ်နီတမံၤ
နီတဘျီဘၣ်အဃိသတးဒီးဖဲစုက၀ဲၤတၢ်ပၢၢ်ဆၢတၢ်ဒုးစးထီၣ်ဒီးကညီတဖၣ်ဒုးန့ၢ်တၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲတဖၣ်န့ၣ်ဃ့၀ဲ
လၢလီၢ်ခၢၣ်သးခိၣ်နၢ်တဖၣ်ကဆှၢလီၤပဒိၣ်ပပှၢ်လၢကဟဲလီၤပၢတၢ်မ့တမ့ၢ်ကဟ့ၣ်ကူၣ်ဟ့ၣ်ဖးဒီးဟ့ၣ်လီၤတၢ်
နဲၣ်လီၤလီၤ. ဖဲန့ၢ်အခါလီၢ်ခၢၣ်သးခိၣ်နၢ်ခဲလၢာ်ဃၣ်ဃၣ်ဘၣ်တၢ်က၀ီၤတံၢ်ဃာ်အီၤလၢဒုၣ်ဒါဖဲအ့စ့ၣ်တနီၤ
တၢ်ကျဲၤလီၤဆီတအိၣ်စဲဃဲၤတနီၤတမံၤဘၣ်အဃိခိၣ်နၢ်တဖၣ်စံးဆၢက့ၤဒၣ်၀ဲလၢဖဲသုသ့ကွၢ်မၤပာ်ဒီးကညီ
ဖိလၢအဒုးန့ၢ်ခူ၀့ၢ်တၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲတဖၣ်မၤကွၢ်ပၢပာ်တၢ်လီၢ်တဖၣ်ဒ်အသ့အသိးန့ၣ်လီၤ.
စးထီၣ်လၢကညီတၢ်ပၢၢ်ဆၢတၢ်ဒုးစးထီၣ်တုၤလီၤလၢတၢ်ဂုၤက့ၤခံလၢအ့စ့ၣ်န့ၣ်လၢ(၄)လါဃၣ်ဃၣ်အတီၢ်ပူၤ
လီၢ်ခၢၣ်သးခိၣ်နၢ်တဖၣ်ဟ့ၣ်လီၤတၢ်နဲၣ်လီၤဘၣ်ဃးတၢ်ပၢတၢ်ြပးတသ့နီတမံၤနီတဘျီဘၣ်လီၤ့ခိၣ်နၢ်လၢကီၢ်
ရ့ၣ်ဒီးလၢကီၢ်ဆၣ်တနီၤဒုၣ်ဒါဖီၣ်ဆိအီၤဒီးပှၤလၢအိၣ်တ့ၢ်လၢအဖီလာ်တဖၣ်ဘၣ်ကွၢ်ဒၣ်တၢ်လီၢ်လၢအဒုးန့ၢ်၀ဲ
တဖၣ်နပၢနတၢ်လီၢ်ယပၢယတၢ်လီၢ်နပၢဒ်နနၢ်ပၢၢ်ယပၢဒ်ယနၢ်ပၢၢ်တၢ်လဲၤအသးတဘၣ်ဘျီးဘၣ်ဒါဘၣ်တၢ်လဲၤ
တဂၤမံၤတဂၤမၠိ လီၢ်ခၢၣ်သးအတၢ်ဖီၣ်ပျံၤတအိၣ်ဘၣ်အဃိဒီးမၤ၀ဲတညီစ့ၢ်ကီးဘၣ်အမဲာ်ညါတၢ်ပၢတၢ်ြပးမ့ၢ်
တၢ်မၤလၢကျိၣ်စ့တၢ်ဟဲနုာ်အိၣ်ဒီး ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်မၤန့ၢ်ကျိၣ်စ့ဒီး သူက့ၤ၀ဲလၢအကစၢ်အဂီၢ်ဒီးကဲထီၣ်
(နယ်စ၁းပယ်စ၁း) ဒီးတနီၤကွၢ်ဒၣ်လၢကျိၣ်စ့ဒီးတကွၢ်တၢ်လၢတၢ်ပၢၢ်ဆၢအတၢ်လဲၤထီၣ်လဲၤထီဒီးအတၢ်မၤ
နၢၤတၢ်အဂီၢ်ဘၣ်.
ဖဲတၢ်ဂုၤက့ၤခံလၢအ့စ့ၣ်၀ံၤအလီၢ်ခံန့ၣ်ကီၢ်သူလ့ၤ၀့ၢ်ခိၣ်လီၢ်ခၢၣ်သးန့ၣ်ဘၣ်တၢ်သုးက့ၤအီၤဆူ၀့ၢ်တီအူန့ၣ်လီၤ.
ဒီးဖဲ၁၉၄၉နံၣ်လါယူၣ်(၁၄)သီန့ၣ်တၢ်ကိးကီၢ်သူလ့ၤတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်ဆူတီအူလၢတၢ်ကဒုးအိၣ်ထီၣ်က့ၤကီၢ်သူလ့ၤပ
ဒိၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်ဘၣ်တၢ်ကိးအီၤချ့ဒံးချ့ဒူးဒီးတၢ်ကွၢ်ထံဆိကမိၣ်တၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤဘၣ်ဃးခၢၣ်စးလၢ
အထီၣ်တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်အဂီၢ်ဘၣ်တၢ်ကိးက့ၤတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်ဆူတီအူ၀့ၢ်ဒီးပှၤထီၣ်တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်တဘျီန့ၣ်ခဲလၢာ်ဃၣ်ဃၣ်
မ့ၢ်ပှၤလၢတီအူ,မ့မ့ၢ်ပှၤလၢချၢၣ်လွံၢ်ထူၣ်တခီတၢ်လဲၤတၢ်က့ၤတညီဘၣ်အဃိလဲၤထီၣ်စှၤဂၤဒီးဘၣ်ဆၢၣ်ဘၣ်တီၤ
လၢသရၣ်အူဖ့ၣ်ညူးလၢဒူသထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်တခီလဲၤဟံးတၢ်စုက၀ဲၤလၢတီအူအဃိသထူၣ်ခၢၣ်စးထီၣ်ဘၣ်၀ဲတၢ်အိၣ်
ဖှိၣ်တဂၤန့ၣ်လီၤ.
တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်အဂ့ၢ်မိၢ်ပှၢ်မ့ၢ်တၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်ကီၢ်သူလ့ၤပဒိၣ်တဖုဒီးတၢ်မၤတၢ်ဃုထၢထီၣ်ကီၢ်သူလ့ၤကိတိာ်လၢက
ပၢကီၢ်သူလ့ၤတဖုန့ၣ်လၢအဆိတၢ်ဃုထၢထီၣ်ပှၤ(၁၂)ဂၤလၢခၢၣ်စးတဖၣ်ဟ့ၣ်တၢ်ဖးအအါကတၢၢ်၀ံၤတၢ်ဖီၣ်
တၢ်ဖးကဒီးလၢကိတိာ်(၈)ဂၤအဂီၢ်ဒီးပှၤန့ၢ်တၢ်ဖးအအါကတၢၢ်မ့ၢ်အူလးဖ့ၣ်လၢသထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်တခီန့ၣ်လီၤ.
ဘၣ်ဆၣ်တုၤတၢ်ကျဲၤလီၤကိတိာ်အလီၢ်န့ၣ်ဒ်စီၤဘးအူကၠံမ့ၢ်ခ့ၣ်အဲၣ်ကရၢခိၣ်တဂၤအသိးတၢ်ဟ့ၣ်လီၤလၢကိ
တိာ်ခိၣ်ကျၢၢ်အလီၢ်ဒီးကီၢ်သူလ့ၤပဒိၣ်လၢအဘၣ်တၢ်ဃုထၢအီၤလၢကပၢကီၢ်သူလ့ၤတဖၣ်မ့ၢ်၀ဲ-
၁. ကိတိာ်ခိၣ်ကျၢၢ်စီၤဘးအူကၠံ(လီၢ်ခၢၣ်သး)
၂. ထံဂုၤကီၢ်ဂၤကိတိာ်အူလးဖ့ၣ်(သထူၣ်)
၃. ထံလီၢ်လီၢ်ပူၤကိတိာ်စီၤဖိမီၣ်(ညီၣ်လ့ပ့ၣ်
၄. တၢ်ဒီသဒၢကိတိာ်ကီၢ်ကစၢ်ရွ့ၣ်လ့(တီအူ)
၅. ကျိၣ်စ့၀ဲၤကျိၤကီၢ်ကစၢ်ထူရးအူ(တီအူ)
၆. သ့ၣ်ပှၢ်ဒီးစံာ်ပှဲၤစီၤစ့ၣ်တ့ၣ်(တီအူ)
၇. တၢ်ကူၣ်ဘၣ်ကူၣ်သ့ပဒိၣ်ဘးထူ(တီအူ)
၈. တၢ်လဲၤတၢ်က့ၤ၀ံစိာ်တီဆှၢကီၠနစၢၣ်ထၢၣ်မ့တီအူတဖၣ်န့ၣ်လီၤ.
တိၢ်နီၢ်-လၢခံတစဲးကီၢ်ကစၢ်ရွ့ၣ်လ့ဖီၣ်က့ၤတီအူသုးက့ခိၣ်တၢ်မၤဒီးသုးခိၣ်ကျၢၢ်မ့မီၣ်ဖီၣ်က့ၤတၢ်ဒီသဒၢ၀ဲၤကျိၤခိၣ်န့ၣ်
လီၤ.
လါယူၣ်(၁၄)သီအနံၤန့ၣ်မ့ၢ်မုၢ်နံၤလၢတၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်ကီၢ်သူလ့ၤပဒိၣ်ဒီးတၢ်ဘိးဘၣ်ပာ်ဖျါဒ်အမ့ၢ်ကညီဖိတဖၣ်
အတၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်ကညီကီၢ်,ကီၢ်သူလ့ၤဒီးတၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်ကီၢ်သူလ့ၤပဒိၣ်ဒီးတၢ်ဘိးဘၣ်ပာ်ဖျါထီၣ်အီၤဒ်အမ့ၢ်
ကညီတဖၣ်အတၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်ကညီကီၢ်ကီၢ်သူလ့ၤဒီးတၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်ကီၢ်သူလ့ၤပဒိၣ်တၢ်ပၢတၢ်ြပးအနံၤန့ၣ်လီၤ.
ဟါခီလီၤ(၆)နၣ်ရံၣ်အဆၢကတီၢ်ကီၢ်သူလ့ၤတၢ်ရၤလီၤတၢ်ကစီၣ်လၢကလံၤကျါဘိးဘၣ်ပါ်ဖျါထီၣ်၀ဲဒၣ်လၢက
ညီတဖၣ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်အထံသဘျ့အကီၢ်သဘျ့လၢအမ့ၢ်ကီၢ်သူလ့ၤဒီးဒုးအိၣ်ထီၣ်အကီၢ်သူလ့ၤပဒိၣ်(ကိတိာ်တ
ဖု)ဒီးဒုးအိၣ်ထီၣ်ကီၢ်သူလ့ၤကညီတၢ်ပၢတၢ်ြပးန့ၣ်လီၤ့မုၢ်ဆ့ၣ်ထီၣ်တနံၤထံဂုၤကီၢ်ဂၤတၢ်ရၤလီၤတၢ်ကလုၢ်လၢ
ကလံၤကျါသန့ဒ်(BBC)ကီၢ်အဲကလံး(ALINDIAN)ကီၢ်အံဒယၣ်(PAKISTAN)ပၣ်ကံးစတၣ်ဒီးကီၢ်အီးစြထ့
လယၣ်တဖၣ်ပာ်ဖျါထီၣ်ကညီတဖၣ်အတၢ်ဒုးအိၣ်ဖှိၣ်ကီၢ်သူလ့ၤဒီးကီၢ်သူလ့ၤပဒိၣ်အဂ့ၢ်အကျိၤအလၢအပှဲၤဒီး
ထံဂုၤကီၢ်ဂၤအတၢ်ပရၢပစၢၢ်လၢထံကီၢ်တဘျုးဘ့ၣ်စ့ၢ်ကီးပာ်ဖျါထီၣ်တၢ်ဂ့ၢ်အံၤလၢလံာ်မဲာ်ဖျၢၣ်သူဖးဒိၣ်တဖၣ်
အံၤစ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ.
ဖဲ(၁၉၅၀)နံၣ်ခ့ၣ်ကၠံၣ်ဘံၣ်(KGB)အတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်အဆိကတၢၢ်တဘျီလၢလါအ့ြဖ့ၤန့ၣ်အၢၣ်လီၤစံၣ်ညီၣ်၀ဲလၢမုၢ်
တနံၤလၢတၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်ကညီကီၢ်,ကီၢ်သူလ့ၤ,ဒီးကီၢ်သူလ့ၤပဒိၣ်ဖဲလါယူၣ်(၁၄)သီန့ၣ်တၢ်ကပာ်ကဲမၤလၤက
ပီၤအီၤဒ်ကီၢ်သူလ့ၤမုၢ်နံၤအသိးဒီးမုၢ်နံၤန့ၣ်ဘၣ်တၢ်မၤလၤကပီၤအီၤဒ်န့ၣ်သိးတုၤလီၤမုၢ်မဆါတနံၤအံၤန့ၣ်
လီၤ.
ပမှံၤပပှၢ်အတၢ်ကတိၤအိၣ်၀ဲတဘီလၢအစံး၀ဲပဟီၣ်ညီပသါကုးကီဒီးတၢ်အံၤမ့ၢ်၀ဲတီ၀ဲဒီးကညီတၢ်ပၢၢ်ဆၢန့ၣ်
လီၤ.ကညီဖိတဖၣ်စးထီၣ်တၢ်ပၢၢ်ဆၢတၢ်ဒုးဒီးမၤနၢၤတၢ်ဒိၣ်ဒိၣ်မုၢ်မုၢ်ညီကဒၣ်ဘၣ်ဆၣ်ကပၢက့ၤ၀ဲတခီမ့ၢ်တၢ်လၢ
အကီလၢအဂီၢ်မ့ၢ်ဘၣ်ကွၢ်တုၤလီၤခဲကနံၣ်အံၤတၢ်ကီဒံးန့ၣ်တကမၣ်စ့ၢ်ကီးဘၣ်.
တချုးစုက၀ဲၤတၢ်ပၢၢ်ဆၢတၢ်ဒုးစးထီၣ်ဒ်ဘၣ်န့ၣ်ကညီခိၣ်နၢ်တဖၣ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်
ကရၢဒီးကညီတဖၣ်နၢ်ပၢၢ်ဒီးသ့ထီၣ်ဘၣ်ထီၣ်ဘၣ်ဃးတၢ်ကရၢကရိထီၣ်တၢ်ဖံးတၢ်မၤဒ်အြကၢးဒီးလၢခံတစဲးတၢ်
ဒုးအိၣ်ထီၣ်ခ့ၣ်အဲၣ်ဒံၣ်အိၣ်ဂၢၤသးကရၢဒီးတၢ်ဟ့ၣ်တၢ်မၤလိဘၣ်ဃးသုးဒီးတၢ်ဒုးသုးဒုးသံၣ်အဃိကညီဖိတဖၣ်
နၢ်ပၢၢ်တၢ်ဘၣ်ဃးတၢ်ဒုးတၢ်ယၤဒီးတၢ်ကဟုကယာ်လီၤက့ၤသးဒ်အသ့ဖဲအြကၢးစ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ.
ဘၣ်ဆၣ်သနာ်က့လၢအဘၣ်ဃးဒီးတၢ်ပၢတၢ်ြပးတခီန့ၣ်တၢ်တသုးကျဲၤဟ့ၣ်တၢ်မၤလိတၢ်နၢ်ပၢၢ်တဖၣ်နီတမံၤ
နီတဘျီဘၣ်အဃိသတးဒီးဖဲစုက၀ဲၤတၢ်ပၢၢ်ဆၢတၢ်ဒုးစးထီၣ်ဒီးကညီတဖၣ်ဒုးန့ၢ်တၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲတဖၣ်န့ၣ်ဃ့၀ဲ
လၢလီၢ်ခၢၣ်သးခိၣ်နၢ်တဖၣ်ကဆှၢလီၤပဒိၣ်ပပှၢ်လၢကဟဲလီၤပၢတၢ်မ့တမ့ၢ်ကဟ့ၣ်ကူၣ်ဟ့ၣ်ဖးဒီးဟ့ၣ်လီၤတၢ်
နဲၣ်လီၤလီၤ. ဖဲန့ၢ်အခါလီၢ်ခၢၣ်သးခိၣ်နၢ်ခဲလၢာ်ဃၣ်ဃၣ်ဘၣ်တၢ်က၀ီၤတံၢ်ဃာ်အီၤလၢဒုၣ်ဒါဖဲအ့စ့ၣ်တနီၤ
တၢ်ကျဲၤလီၤဆီတအိၣ်စဲဃဲၤတနီၤတမံၤဘၣ်အဃိခိၣ်နၢ်တဖၣ်စံးဆၢက့ၤဒၣ်၀ဲလၢဖဲသုသ့ကွၢ်မၤပာ်ဒီးကညီ
ဖိလၢအဒုးန့ၢ်ခူ၀့ၢ်တၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲတဖၣ်မၤကွၢ်ပၢပာ်တၢ်လီၢ်တဖၣ်ဒ်အသ့အသိးန့ၣ်လီၤ.
စးထီၣ်လၢကညီတၢ်ပၢၢ်ဆၢတၢ်ဒုးစးထီၣ်တုၤလီၤလၢတၢ်ဂုၤက့ၤခံလၢအ့စ့ၣ်န့ၣ်လၢ(၄)လါဃၣ်ဃၣ်အတီၢ်ပူၤ
လီၢ်ခၢၣ်သးခိၣ်နၢ်တဖၣ်ဟ့ၣ်လီၤတၢ်နဲၣ်လီၤဘၣ်ဃးတၢ်ပၢတၢ်ြပးတသ့နီတမံၤနီတဘျီဘၣ်လီၤ့ခိၣ်နၢ်လၢကီၢ်
ရ့ၣ်ဒီးလၢကီၢ်ဆၣ်တနီၤဒုၣ်ဒါဖီၣ်ဆိအီၤဒီးပှၤလၢအိၣ်တ့ၢ်လၢအဖီလာ်တဖၣ်ဘၣ်ကွၢ်ဒၣ်တၢ်လီၢ်လၢအဒုးန့ၢ်၀ဲ
တဖၣ်နပၢနတၢ်လီၢ်ယပၢယတၢ်လီၢ်နပၢဒ်နနၢ်ပၢၢ်ယပၢဒ်ယနၢ်ပၢၢ်တၢ်လဲၤအသးတဘၣ်ဘျီးဘၣ်ဒါဘၣ်တၢ်လဲၤ
တဂၤမံၤတဂၤမၠိ လီၢ်ခၢၣ်သးအတၢ်ဖီၣ်ပျံၤတအိၣ်ဘၣ်အဃိဒီးမၤ၀ဲတညီစ့ၢ်ကီးဘၣ်အမဲာ်ညါတၢ်ပၢတၢ်ြပးမ့ၢ်
တၢ်မၤလၢကျိၣ်စ့တၢ်ဟဲနုာ်အိၣ်ဒီး ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ်မၤန့ၢ်ကျိၣ်စ့ဒီး သူက့ၤ၀ဲလၢအကစၢ်အဂီၢ်ဒီးကဲထီၣ်
(နယ်စ၁းပယ်စ၁း) ဒီးတနီၤကွၢ်ဒၣ်လၢကျိၣ်စ့ဒီးတကွၢ်တၢ်လၢတၢ်ပၢၢ်ဆၢအတၢ်လဲၤထီၣ်လဲၤထီဒီးအတၢ်မၤ
နၢၤတၢ်အဂီၢ်ဘၣ်.
ဖဲတၢ်ဂုၤက့ၤခံလၢအ့စ့ၣ်၀ံၤအလီၢ်ခံန့ၣ်ကီၢ်သူလ့ၤ၀့ၢ်ခိၣ်လီၢ်ခၢၣ်သးန့ၣ်ဘၣ်တၢ်သုးက့ၤအီၤဆူ၀့ၢ်တီအူန့ၣ်လီၤ.
ဒီးဖဲ၁၉၄၉နံၣ်လါယူၣ်(၁၄)သီန့ၣ်တၢ်ကိးကီၢ်သူလ့ၤတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်ဆူတီအူလၢတၢ်ကဒုးအိၣ်ထီၣ်က့ၤကီၢ်သူလ့ၤပ
ဒိၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်ဘၣ်တၢ်ကိးအီၤချ့ဒံးချ့ဒူးဒီးတၢ်ကွၢ်ထံဆိကမိၣ်တၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤဘၣ်ဃးခၢၣ်စးလၢ
အထီၣ်တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်အဂီၢ်ဘၣ်တၢ်ကိးက့ၤတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်ဆူတီအူ၀့ၢ်ဒီးပှၤထီၣ်တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်တဘျီန့ၣ်ခဲလၢာ်ဃၣ်ဃၣ်
မ့ၢ်ပှၤလၢတီအူ,မ့မ့ၢ်ပှၤလၢချၢၣ်လွံၢ်ထူၣ်တခီတၢ်လဲၤတၢ်က့ၤတညီဘၣ်အဃိလဲၤထီၣ်စှၤဂၤဒီးဘၣ်ဆၢၣ်ဘၣ်တီၤ
လၢသရၣ်အူဖ့ၣ်ညူးလၢဒူသထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်တခီလဲၤဟံးတၢ်စုက၀ဲၤလၢတီအူအဃိသထူၣ်ခၢၣ်စးထီၣ်ဘၣ်၀ဲတၢ်အိၣ်
ဖှိၣ်တဂၤန့ၣ်လီၤ.
တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်အဂ့ၢ်မိၢ်ပှၢ်မ့ၢ်တၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်ကီၢ်သူလ့ၤပဒိၣ်တဖုဒီးတၢ်မၤတၢ်ဃုထၢထီၣ်ကီၢ်သူလ့ၤကိတိာ်လၢက
ပၢကီၢ်သူလ့ၤတဖုန့ၣ်လၢအဆိတၢ်ဃုထၢထီၣ်ပှၤ(၁၂)ဂၤလၢခၢၣ်စးတဖၣ်ဟ့ၣ်တၢ်ဖးအအါကတၢၢ်၀ံၤတၢ်ဖီၣ်
တၢ်ဖးကဒီးလၢကိတိာ်(၈)ဂၤအဂီၢ်ဒီးပှၤန့ၢ်တၢ်ဖးအအါကတၢၢ်မ့ၢ်အူလးဖ့ၣ်လၢသထူၣ်ကီၢ်ရ့ၣ်တခီန့ၣ်လီၤ.
ဘၣ်ဆၣ်တုၤတၢ်ကျဲၤလီၤကိတိာ်အလီၢ်န့ၣ်ဒ်စီၤဘးအူကၠံမ့ၢ်ခ့ၣ်အဲၣ်ကရၢခိၣ်တဂၤအသိးတၢ်ဟ့ၣ်လီၤလၢကိ
တိာ်ခိၣ်ကျၢၢ်အလီၢ်ဒီးကီၢ်သူလ့ၤပဒိၣ်လၢအဘၣ်တၢ်ဃုထၢအီၤလၢကပၢကီၢ်သူလ့ၤတဖၣ်မ့ၢ်၀ဲ-
၁. ကိတိာ်ခိၣ်ကျၢၢ်စီၤဘးအူကၠံ(လီၢ်ခၢၣ်သး)
၂. ထံဂုၤကီၢ်ဂၤကိတိာ်အူလးဖ့ၣ်(သထူၣ်)
၃. ထံလီၢ်လီၢ်ပူၤကိတိာ်စီၤဖိမီၣ်(ညီၣ်လ့ပ့ၣ်
၄. တၢ်ဒီသဒၢကိတိာ်ကီၢ်ကစၢ်ရွ့ၣ်လ့(တီအူ)
၅. ကျိၣ်စ့၀ဲၤကျိၤကီၢ်ကစၢ်ထူရးအူ(တီအူ)
၆. သ့ၣ်ပှၢ်ဒီးစံာ်ပှဲၤစီၤစ့ၣ်တ့ၣ်(တီအူ)
၇. တၢ်ကူၣ်ဘၣ်ကူၣ်သ့ပဒိၣ်ဘးထူ(တီအူ)
၈. တၢ်လဲၤတၢ်က့ၤ၀ံစိာ်တီဆှၢကီၠနစၢၣ်ထၢၣ်မ့တီအူတဖၣ်န့ၣ်လီၤ.
တိၢ်နီၢ်-လၢခံတစဲးကီၢ်ကစၢ်ရွ့ၣ်လ့ဖီၣ်က့ၤတီအူသုးက့ခိၣ်တၢ်မၤဒီးသုးခိၣ်ကျၢၢ်မ့မီၣ်ဖီၣ်က့ၤတၢ်ဒီသဒၢ၀ဲၤကျိၤခိၣ်န့ၣ်
လီၤ.
လါယူၣ်(၁၄)သီအနံၤန့ၣ်မ့ၢ်မုၢ်နံၤလၢတၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်ကီၢ်သူလ့ၤပဒိၣ်ဒီးတၢ်ဘိးဘၣ်ပာ်ဖျါဒ်အမ့ၢ်ကညီဖိတဖၣ်
အတၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်ကညီကီၢ်,ကီၢ်သူလ့ၤဒီးတၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်ကီၢ်သူလ့ၤပဒိၣ်ဒီးတၢ်ဘိးဘၣ်ပာ်ဖျါထီၣ်အီၤဒ်အမ့ၢ်
ကညီတဖၣ်အတၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်ကညီကီၢ်ကီၢ်သူလ့ၤဒီးတၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်ကီၢ်သူလ့ၤပဒိၣ်တၢ်ပၢတၢ်ြပးအနံၤန့ၣ်လီၤ.
ဟါခီလီၤ(၆)နၣ်ရံၣ်အဆၢကတီၢ်ကီၢ်သူလ့ၤတၢ်ရၤလီၤတၢ်ကစီၣ်လၢကလံၤကျါဘိးဘၣ်ပါ်ဖျါထီၣ်၀ဲဒၣ်လၢက
ညီတဖၣ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်အထံသဘျ့အကီၢ်သဘျ့လၢအမ့ၢ်ကီၢ်သူလ့ၤဒီးဒုးအိၣ်ထီၣ်အကီၢ်သူလ့ၤပဒိၣ်(ကိတိာ်တ
ဖု)ဒီးဒုးအိၣ်ထီၣ်ကီၢ်သူလ့ၤကညီတၢ်ပၢတၢ်ြပးန့ၣ်လီၤ့မုၢ်ဆ့ၣ်ထီၣ်တနံၤထံဂုၤကီၢ်ဂၤတၢ်ရၤလီၤတၢ်ကလုၢ်လၢ
ကလံၤကျါသန့ဒ်(BBC)ကီၢ်အဲကလံး(ALINDIAN)ကီၢ်အံဒယၣ်(PAKISTAN)ပၣ်ကံးစတၣ်ဒီးကီၢ်အီးစြထ့
လယၣ်တဖၣ်ပာ်ဖျါထီၣ်ကညီတဖၣ်အတၢ်ဒုးအိၣ်ဖှိၣ်ကီၢ်သူလ့ၤဒီးကီၢ်သူလ့ၤပဒိၣ်အဂ့ၢ်အကျိၤအလၢအပှဲၤဒီး
ထံဂုၤကီၢ်ဂၤအတၢ်ပရၢပစၢၢ်လၢထံကီၢ်တဘျုးဘ့ၣ်စ့ၢ်ကီးပာ်ဖျါထီၣ်တၢ်ဂ့ၢ်အံၤလၢလံာ်မဲာ်ဖျၢၣ်သူဖးဒိၣ်တဖၣ်
အံၤစ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ.
ဖဲ(၁၉၅၀)နံၣ်ခ့ၣ်ကၠံၣ်ဘံၣ်(KGB)အတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်အဆိကတၢၢ်တဘျီလၢလါအ့ြဖ့ၤန့ၣ်အၢၣ်လီၤစံၣ်ညီၣ်၀ဲလၢမုၢ်
တနံၤလၢတၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်ကညီကီၢ်,ကီၢ်သူလ့ၤ,ဒီးကီၢ်သူလ့ၤပဒိၣ်ဖဲလါယူၣ်(၁၄)သီန့ၣ်တၢ်ကပာ်ကဲမၤလၤက
ပီၤအီၤဒ်ကီၢ်သူလ့ၤမုၢ်နံၤအသိးဒီးမုၢ်နံၤန့ၣ်ဘၣ်တၢ်မၤလၤကပီၤအီၤဒ်န့ၣ်သိးတုၤလီၤမုၢ်မဆါတနံၤအံၤန့ၣ်
လီၤ.
တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤ :
ကညီဒီကလုာ်မုၢ်နံၤလီၤဆီတဖၣ်
ကညီဂၢၤသးမုၢ်နံၤ (KNDO Day)
ကဂၢၤသးမုၢ်နံၤ(KNDO Day) ၁၉၄၆လါယူၤလံ(၁၆)သီ
ဂၢၤသးမ့ၢ်၀ဲတၢ်ဂၢၤလီၤက့ၤပသးသမူတၢ်ဖိတၢ်လံၤလၢအိၣ်ဒီးပှၤပတၢ်အီၣ်တၢ်အီပတၢ်ထူးတၢ်ၤပတၢ်အိၣ်တၢ်
ဆိးအလီၢ်တဖၣ်လီၤ.ကညီဖိတဖၣ်စးထီၣ်လၢမိၢ်ပၢ်ဖံဖုအစိၤလဲၤခီဖျိဘၣ်တၢ်လဲၤခီဖျိလၢအနးအကျံၤတဖၣ်ဒီး
တသ့ရိၣ်ဖှိၣ်ထီၣ်အသးလၢကြတီဆၢဒုၣ်ဒါအဂီၢ်ဘၣ်အဃိဖဲယပၣ်အစိၤကညီပယီၤအတၢ်သဘံၣ်သဘုၣ်အခါ
သ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ်ထီၣ်၀ဲတၢ်ရိၣ်ဖှိၣ်ဒီးဒီသဒၢသကိးဒုၣ်ဒါန့ၣ်လီၤ.
ကညီဖိတဖၣ်ဖဲ၁၉၄၇နံၣ်လါဖ့ၤဘူၤအါရံၤ(၅)သီန့ၣ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်၀ဲခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ကရၢအဃိလၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ကရၢ
အံၤဒ်သိးကအိၣ်ဒီးစိဒီးကမီၤအကဟုကညီၢ်အဂီၢ်ထံၣ်၀ဲလၢတၢ်ြကၢးဒုးအိၣ်ထီၣ်ပှၤစိာ်စုက၀ဲၤတကရၢလၢအ
ကဂၢၤဒီးဟ့ၣ်ဆူၣ်ထီၣ်ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ကရၢအတၢ်တီခိၣ်ရိၣ်မဲန့ၣ်လီၤ.
စးထီၣ်လၢတၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ကရၢကညီဖိတဖၣ်ဂဲၤလိာ်၀ဲသပှၢ်ပှၢ်လၢထံကီၢ်ကန့ၢ်အဂီၢ်လီၤ.အ၀ဲသ့ၣ်
ဂုာ်ကျဲးစၢးဃ့န့ၢ်၀ဲလၢတၢ်မုာ်တၢ်ခုၣ်အကျဲဘၣ်ဆၣ်ဒီးတၢ်နာ်တအိၣ်ဘၣ်လၢအ၀ဲသ့ၣ်ကန့ၢ်ဘၣ်၀ဲဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ထံရူၢ်ကီၢ်သဲးအကတၢၢ်မ့ၢ်တၢ်ဒုးတၢ်ယၤ(သုးဂ့ၢ်၀ီ)အသိးတၢ်ဃ့န့ၢ်လၢထံရူၢ်ကီၢ်သဲးအကျဲမ့ၢ်တန့ၢ်လၢၤဘၣ်အ
ကျဲမ့ၢ်ကတၢၢ်ဒီးလၢတၢ်ကတီၤဆိပာ်သးလၢစုက၀ဲၤတၢ်ဒုးအဂီၢ်ကညီခိၣ်နၢ်လၢအမ့ၢ်မါဘးစၣ်တီခိၣ်ရိၣ်မဲဒုးအိၣ်
ထီၣ်ကညီဒီကလုာ်ဂၢၤသးကရၢဖဲ (၁၉၄၆) နံၣ်လါယူၤလံ(၁၆)သီန့ၣ်လီၤ.
မုၢ်နံၤတနံၤအံၤမ့ၢ်မုၢ်တနံၤလၢကညီဖိအတၢ်စံၣ်စိၤတဲစိၤပူၤန့ၣ်ကညီဖိတဖၣ်လၢတၢ်ဂၢၤက့ၤအဘူၣ်အတီၢ်အ
ဂီၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်ပှၤဖီၣ်တၢ်စုက၀ဲၤတကရၢအဆိကတၢၢ်လၢကညီတၢ်စံၣ်စိၤတဲစိၤပူၤအဃိမ့ၢ်မုၢ်တနံၤလၢပသးပ့ၤ
နီၣ်အီၤတသ့ဘၣ်လၢပကသ့ၣ်နီၣ်ဟံးန့ၢ်တၢ်မၤလိဒီးမၤလၤကပီၤ
အီၤထီဘိန့ၣ်လီၤ.
ဂၢၤသးမ့ၢ်၀ဲတၢ်ဂၢၤလီၤက့ၤပသးသမူတၢ်ဖိတၢ်လံၤလၢအိၣ်ဒီးပှၤပတၢ်အီၣ်တၢ်အီပတၢ်ထူးတၢ်ၤပတၢ်အိၣ်တၢ်
ဆိးအလီၢ်တဖၣ်လီၤ.ကညီဖိတဖၣ်စးထီၣ်လၢမိၢ်ပၢ်ဖံဖုအစိၤလဲၤခီဖျိဘၣ်တၢ်လဲၤခီဖျိလၢအနးအကျံၤတဖၣ်ဒီး
တသ့ရိၣ်ဖှိၣ်ထီၣ်အသးလၢကြတီဆၢဒုၣ်ဒါအဂီၢ်ဘၣ်အဃိဖဲယပၣ်အစိၤကညီပယီၤအတၢ်သဘံၣ်သဘုၣ်အခါ
သ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ်ထီၣ်၀ဲတၢ်ရိၣ်ဖှိၣ်ဒီးဒီသဒၢသကိးဒုၣ်ဒါန့ၣ်လီၤ.
ကညီဖိတဖၣ်ဖဲ၁၉၄၇နံၣ်လါဖ့ၤဘူၤအါရံၤ(၅)သီန့ၣ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်၀ဲခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ကရၢအဃိလၢခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ကရၢ
အံၤဒ်သိးကအိၣ်ဒီးစိဒီးကမီၤအကဟုကညီၢ်အဂီၢ်ထံၣ်၀ဲလၢတၢ်ြကၢးဒုးအိၣ်ထီၣ်ပှၤစိာ်စုက၀ဲၤတကရၢလၢအ
ကဂၢၤဒီးဟ့ၣ်ဆူၣ်ထီၣ်ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ကရၢအတၢ်တီခိၣ်ရိၣ်မဲန့ၣ်လီၤ.
စးထီၣ်လၢတၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်ကရၢကညီဖိတဖၣ်ဂဲၤလိာ်၀ဲသပှၢ်ပှၢ်လၢထံကီၢ်ကန့ၢ်အဂီၢ်လီၤ.အ၀ဲသ့ၣ်
ဂုာ်ကျဲးစၢးဃ့န့ၢ်၀ဲလၢတၢ်မုာ်တၢ်ခုၣ်အကျဲဘၣ်ဆၣ်ဒီးတၢ်နာ်တအိၣ်ဘၣ်လၢအ၀ဲသ့ၣ်ကန့ၢ်ဘၣ်၀ဲဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ထံရူၢ်ကီၢ်သဲးအကတၢၢ်မ့ၢ်တၢ်ဒုးတၢ်ယၤ(သုးဂ့ၢ်၀ီ)အသိးတၢ်ဃ့န့ၢ်လၢထံရူၢ်ကီၢ်သဲးအကျဲမ့ၢ်တန့ၢ်လၢၤဘၣ်အ
ကျဲမ့ၢ်ကတၢၢ်ဒီးလၢတၢ်ကတီၤဆိပာ်သးလၢစုက၀ဲၤတၢ်ဒုးအဂီၢ်ကညီခိၣ်နၢ်လၢအမ့ၢ်မါဘးစၣ်တီခိၣ်ရိၣ်မဲဒုးအိၣ်
ထီၣ်ကညီဒီကလုာ်ဂၢၤသးကရၢဖဲ (၁၉၄၆) နံၣ်လါယူၤလံ(၁၆)သီန့ၣ်လီၤ.
မုၢ်နံၤတနံၤအံၤမ့ၢ်မုၢ်တနံၤလၢကညီဖိအတၢ်စံၣ်စိၤတဲစိၤပူၤန့ၣ်ကညီဖိတဖၣ်လၢတၢ်ဂၢၤက့ၤအဘူၣ်အတီၢ်အ
ဂီၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်ပှၤဖီၣ်တၢ်စုက၀ဲၤတကရၢအဆိကတၢၢ်လၢကညီတၢ်စံၣ်စိၤတဲစိၤပူၤအဃိမ့ၢ်မုၢ်တနံၤလၢပသးပ့ၤ
နီၣ်အီၤတသ့ဘၣ်လၢပကသ့ၣ်နီၣ်ဟံးန့ၢ်တၢ်မၤလိဒီးမၤလၤကပီၤ
အီၤထီဘိန့ၣ်လီၤ.
တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤ :
ကညီတၢ်စံၣ်စိၤတဲစိၤ
,
ကညီဒီကလုာ်မုၢ်နံၤလီၤဆီတဖၣ်
ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢမုၢ်နံၤ
ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢမုၢ်နံၤ
KNU Day 5 February 1947
လၢကညီဒီတကလုာ်အတၢ်တၢ်ဖံးတၢ်မၤအပူၤသကိးတၢ်အပူၤန့ၣ်,တၢ်ရိာ်ဖှိၣ်ဃူဖှိးလိာ်သးန့ၣ်မ့ၢ်တၢ်လၢအ
ရ့ဒိၣ်မးန့ၣ်လီၤ.လၢတၢ်န့ၢ်အဃိဖဲ၁၉၄၇နံၣ်ဖ့ၤဘူၤအါရံၤ(၃)သီတုၤ(၅)သီအနံၤကယဲၢ်မ့ၢ်ကညီကလုာ်ကရၢ
ခဲလၢာ်ကိးလိာ်သးပာ်ဖှိၣ်လိာ်သးဒီး အိၣ်ဖှိၣ်၀ဲဒၣ်ဖဲ၀့ၢ်တကူၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဖဲန့ၣ်အဆၢကတီၢ်ကညီကလုာ်ကရၢလၢအအိၣ်တဖၣ်မ့ၢ်၀ဲ…
ဒီကလုာ် KNA Karen National Association
၁၈၈၁ နံၣ်န့ၣ် ဒီးကထၢၣ်ထံၣ်သၣ်ပၠၣ်,သရၣ်ယၣ်ဘးထိၢ်လိၢ် သ့ၣ်တဖၣ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်၀ဲန့ၣ်လီၤ.
ခိၣ်နၢ်အဂၤလၢတၢ်သ့ၣ်ညါပးကဲအီၤတဖၣ်မ့ၢ်၀ဲ,စီၤဒံၣ်ဖိမ့,စီၤဆၣ်စၣ်စံၣ်ဖိ,သရၣ်စၢ်ဘီၢ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.လၢယပၣ်
(ဖုၣ်ခီၣ်)အစိၤန့ၣ်ကရၢခိၣ်စီၤဘးမီၣ်လၢတၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့တလၢတပှဲၤဘၣ်အဖီခိၣ်,ယပၣ်(ဖုၣ်ခီၣ်)တဖၣ်စ့ၢ်ကီး ခီဖျိလၢထံၣ်ကမၣ်ကညီဖိတဖၣ်အဖီခိၣ်, ခိၣ်နၢ်တဖၣ် ဟူးဂဲၤက့ၤ၀ဲတဘူၣ်လၢၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
BKNA (ဘူးဒးကညီဒီကလုာ်ကရၢ)
ဖဲ၁၉၄၀နံၣ်န့ၣ်ဘၣ်တၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်အီၤန့ၣ်လီၤ.အူပနး၀ၢ်သး,စီၤမၠးသ့,သရၣ်မါရှွ့ဘးတဖၣ်တီခိၣ်ရိၣ်မဲ၀ဲန့ၣ်လီၤ.
KCO (ကညီလီၢ်ခၢၣ်သးကရၢ)
ဘၣ်တၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်အီၤဖဲ၁၉၄၃နံၣ်န့ၣ်လီၤ.ယပၣ်(ဖုၣ်ခီၣ်)အစိၤလၢတၢ်ကဟူးဂဲၤလၢကညီဖိတဖၣ်အဂီၢ်,ဆၣ်စၢ်
စံၣ်ဖိ တီခိၣ်ရိၣ်မဲ၀ဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
KYO (ကညီသးစၢ်ကရၢ)
ဘၣ်တၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်အီၤလၢ၁၉၄၆နံၣ်န့ၣ်လီၤ.ခီဖျိလၢ(KCO)အတၢ်မၤစၢၤအဃိတၢ်အၢၣ်လီၤဒုးအိၣ်ထီၣ်၀ဲန့ၣ်လီၤ.
မါဘးခ့ၣ်,မါ၀့မီၣ်,စီၤကၠီၣ်စ့သ့ၣ်တဖၣ်တီခိၣ်ရိာ်မဲ၀ဲန့ၣ်လီၤ.လၢခံခီဖျိလၢဒုၣ်ဒါအတၢ်ဂိာ်စုဂိာ်ခီၣ်အဃိကညီကလုာ်
ကရၢခံခါ (KYO) ဒီး (KRC)အံၤတကနၣ်ဃုာ်လိာ်သးလၢၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဖဲတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်ဖးဒိၣ်ခီကရဲးအခါဒ်သိးကညီကလုာ်ကရၢခဲလၢာ်တဖၣ်ကပာ်ဖှိၣ်မၤသကိးက့ၤတၢ်အဂီၢ်ဘၣ်တၢ်စံး
ကတိၤဒီးတဲသကိးလၢအဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ.အ့စ့ၣ်ကီၢ်ရ့ၢ်ကရၢခိၣ်သရၣ်ဖိအ့ဟ့ၣ်ကူၣ်၀ဲလၢတၢ်ကဒုးအိၣ်ထီၣ် (KNU-KarenNationalUnion) ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢဒီးကညီကရၢလွံၢ်ခါလၢာ်အၢၣ်လီၤတူၢ်လိာ်၀ဲအဃိ ဖဲ၁၉၄၇ နံၣ် ဖ့ၤဘူၤအါရံၤ (၅) သီအနံၤန့ၣ် ( KNU- Karen National Union ) ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢ ဘၣ်တၢ်ကရၢကရိဒုးအိၣ်ထီၣ်အီၤန့ၣ်လီၤ.
အခီၣ်ထံးန့ၣ်ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢလီၢ်ခၢၣ်သးခိၣ်နၢ်တဖၣ်န့ၣ်မ့ၢ်၀ဲကရၢခိၣ်စီၤစၣ်ဖိသ့ၣ်,ကရၢခိၣ်ခံအူလးဖ့ၣ်
,နဲၣ်ရွဲၣ်သရၣ်သၣ်ထိၣ်,မါကၠ့ထိအီၣ်,မါဘးခ့ၣ်,စီၤဘးအူကၠံ,သရၣ်သၣ်ဒ့ၣ်တဖၣ်ပာ်ဃုာ်၀ဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်
န့ၣ်မ့ၢ်ကညီကလုာ်တၢ်ဃူတၢ်ဖှိၣ်သုးမုၢ်ဒိၣ်ဒီး မ့ၢ်စ့ၢ်ကီးကရၢတဖုလၢအပာ်ဖှိၣ်မၤဃူဖှိးကညီဖိတဖၣ်ဒီးဒုးလဲၤ
ထီၣ်ကညီဖိ တဖၣ်ဆူညါန့ၣ်လီၤ.
စးထီၣ်ဖဲ၁၉၇၀၀ံၤအလီၢ်ခံတုၤအခဲအံၤခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်န့ၣ်မ့ၣ်ကရၢတဖုလၢအဟံးန့ၢ်မူဒါလၢတၢ်တီခိၣ်ရိၣ်မဲကလုာ်
ဂ့ၢ်၀ီ,တၢ်ဂၢၤဖှိၣ်ပာ်ဖှိၣ်ကညီဖိတဖၣ်,တၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤကညီတၢ်ပၢၢ်ဆၢဒီးကီၢ်သူလ့ၤပၢြပးတၢ်တီခိၣ်ရိၣ်မဲမူဒါဖး
ဒိၣ်တဖၣ်အဂီၢ်ခဲလၢာ်န့ၣ်လီၤ.
KNU Day 5 February 1947
လၢကညီဒီတကလုာ်အတၢ်တၢ်ဖံးတၢ်မၤအပူၤသကိးတၢ်အပူၤန့ၣ်,တၢ်ရိာ်ဖှိၣ်ဃူဖှိးလိာ်သးန့ၣ်မ့ၢ်တၢ်လၢအ
ရ့ဒိၣ်မးန့ၣ်လီၤ.လၢတၢ်န့ၢ်အဃိဖဲ၁၉၄၇နံၣ်ဖ့ၤဘူၤအါရံၤ(၃)သီတုၤ(၅)သီအနံၤကယဲၢ်မ့ၢ်ကညီကလုာ်ကရၢ
ခဲလၢာ်ကိးလိာ်သးပာ်ဖှိၣ်လိာ်သးဒီး အိၣ်ဖှိၣ်၀ဲဒၣ်ဖဲ၀့ၢ်တကူၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဖဲန့ၣ်အဆၢကတီၢ်ကညီကလုာ်ကရၢလၢအအိၣ်တဖၣ်မ့ၢ်၀ဲ…
ဒီကလုာ် KNA Karen National Association
၁၈၈၁ နံၣ်န့ၣ် ဒီးကထၢၣ်ထံၣ်သၣ်ပၠၣ်,သရၣ်ယၣ်ဘးထိၢ်လိၢ် သ့ၣ်တဖၣ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်၀ဲန့ၣ်လီၤ.
ခိၣ်နၢ်အဂၤလၢတၢ်သ့ၣ်ညါပးကဲအီၤတဖၣ်မ့ၢ်၀ဲ,စီၤဒံၣ်ဖိမ့,စီၤဆၣ်စၣ်စံၣ်ဖိ,သရၣ်စၢ်ဘီၢ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.လၢယပၣ်
(ဖုၣ်ခီၣ်)အစိၤန့ၣ်ကရၢခိၣ်စီၤဘးမီၣ်လၢတၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့တလၢတပှဲၤဘၣ်အဖီခိၣ်,ယပၣ်(ဖုၣ်ခီၣ်)တဖၣ်စ့ၢ်ကီး ခီဖျိလၢထံၣ်ကမၣ်ကညီဖိတဖၣ်အဖီခိၣ်, ခိၣ်နၢ်တဖၣ် ဟူးဂဲၤက့ၤ၀ဲတဘူၣ်လၢၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
BKNA (ဘူးဒးကညီဒီကလုာ်ကရၢ)
ဖဲ၁၉၄၀နံၣ်န့ၣ်ဘၣ်တၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်အီၤန့ၣ်လီၤ.အူပနး၀ၢ်သး,စီၤမၠးသ့,သရၣ်မါရှွ့ဘးတဖၣ်တီခိၣ်ရိၣ်မဲ၀ဲန့ၣ်လီၤ.
KCO (ကညီလီၢ်ခၢၣ်သးကရၢ)
ဘၣ်တၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်အီၤဖဲ၁၉၄၃နံၣ်န့ၣ်လီၤ.ယပၣ်(ဖုၣ်ခီၣ်)အစိၤလၢတၢ်ကဟူးဂဲၤလၢကညီဖိတဖၣ်အဂီၢ်,ဆၣ်စၢ်
စံၣ်ဖိ တီခိၣ်ရိၣ်မဲ၀ဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
KYO (ကညီသးစၢ်ကရၢ)
ဘၣ်တၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်အီၤလၢ၁၉၄၆နံၣ်န့ၣ်လီၤ.ခီဖျိလၢ(KCO)အတၢ်မၤစၢၤအဃိတၢ်အၢၣ်လီၤဒုးအိၣ်ထီၣ်၀ဲန့ၣ်လီၤ.
မါဘးခ့ၣ်,မါ၀့မီၣ်,စီၤကၠီၣ်စ့သ့ၣ်တဖၣ်တီခိၣ်ရိာ်မဲ၀ဲန့ၣ်လီၤ.လၢခံခီဖျိလၢဒုၣ်ဒါအတၢ်ဂိာ်စုဂိာ်ခီၣ်အဃိကညီကလုာ်
ကရၢခံခါ (KYO) ဒီး (KRC)အံၤတကနၣ်ဃုာ်လိာ်သးလၢၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဖဲတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်ဖးဒိၣ်ခီကရဲးအခါဒ်သိးကညီကလုာ်ကရၢခဲလၢာ်တဖၣ်ကပာ်ဖှိၣ်မၤသကိးက့ၤတၢ်အဂီၢ်ဘၣ်တၢ်စံး
ကတိၤဒီးတဲသကိးလၢအဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ.အ့စ့ၣ်ကီၢ်ရ့ၢ်ကရၢခိၣ်သရၣ်ဖိအ့ဟ့ၣ်ကူၣ်၀ဲလၢတၢ်ကဒုးအိၣ်ထီၣ် (KNU-KarenNationalUnion) ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢဒီးကညီကရၢလွံၢ်ခါလၢာ်အၢၣ်လီၤတူၢ်လိာ်၀ဲအဃိ ဖဲ၁၉၄၇ နံၣ် ဖ့ၤဘူၤအါရံၤ (၅) သီအနံၤန့ၣ် ( KNU- Karen National Union ) ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢ ဘၣ်တၢ်ကရၢကရိဒုးအိၣ်ထီၣ်အီၤန့ၣ်လီၤ.
အခီၣ်ထံးန့ၣ်ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢလီၢ်ခၢၣ်သးခိၣ်နၢ်တဖၣ်န့ၣ်မ့ၢ်၀ဲကရၢခိၣ်စီၤစၣ်ဖိသ့ၣ်,ကရၢခိၣ်ခံအူလးဖ့ၣ်
,နဲၣ်ရွဲၣ်သရၣ်သၣ်ထိၣ်,မါကၠ့ထိအီၣ်,မါဘးခ့ၣ်,စီၤဘးအူကၠံ,သရၣ်သၣ်ဒ့ၣ်တဖၣ်ပာ်ဃုာ်၀ဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်
န့ၣ်မ့ၢ်ကညီကလုာ်တၢ်ဃူတၢ်ဖှိၣ်သုးမုၢ်ဒိၣ်ဒီး မ့ၢ်စ့ၢ်ကီးကရၢတဖုလၢအပာ်ဖှိၣ်မၤဃူဖှိးကညီဖိတဖၣ်ဒီးဒုးလဲၤ
ထီၣ်ကညီဖိ တဖၣ်ဆူညါန့ၣ်လီၤ.
စးထီၣ်ဖဲ၁၉၇၀၀ံၤအလီၢ်ခံတုၤအခဲအံၤခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်န့ၣ်မ့ၣ်ကရၢတဖုလၢအဟံးန့ၢ်မူဒါလၢတၢ်တီခိၣ်ရိၣ်မဲကလုာ်
ဂ့ၢ်၀ီ,တၢ်ဂၢၤဖှိၣ်ပာ်ဖှိၣ်ကညီဖိတဖၣ်,တၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤကညီတၢ်ပၢၢ်ဆၢဒီးကီၢ်သူလ့ၤပၢြပးတၢ်တီခိၣ်ရိၣ်မဲမူဒါဖး
ဒိၣ်တဖၣ်အဂီၢ်ခဲလၢာ်န့ၣ်လီၤ.
တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤ :
ကညီတၢ်စံၣ်စိၤတဲစိၤ
,
ကညီဒီကလုာ်မုၢ်နံၤလီၤဆီတဖၣ်
