မူ ဒီး မၤ လၢ တၢ် မုၢ် လၢ် သ ပှၢ် တၢၢ်
လၢ - ဖံ ဆီ ဃၢ်ဖု ဖု စီၤ မီၢ် ၀ါ လၢ အ မ့ၢ် ဖု ဖါ အူ ဒီး ဖံ လၢၢ် ထူ အ ဖိ ခွါ အိၣ် ဖျဲၣ် ထီၣ် ဖဲ ၁၉၃၂ နံၣ် လါ ယူ ၆ သီ လၢ ဟံၣ် ဖိ သ ၀ီ လူၤ သီ ကီၢ် ဆၣ် မုၢ် ြတီၤ ကီၢ် ရ့ၣ် အ ပူၤ လီၤ.
ဖဲ အ နီၢ် ဆံး ဒံး အ ခါ ဒ် အ မ့ၢ် ပှၤ က စၢၢ် ခိၣ် က လိ ကျါ ဖိ အ သိး မိၢ် ပၢ် တ ဖၣ် ဖဲ း အီၣ် ခုး မၤ အီၣ် ၀ဲၤ မ့ၢ် ပှၤ က လုၢ် အီၣ် က စု တ ဖၣ် လီၤ. မ့ၢ် လၢ မူ ခိၣ် စူၤ တ သ့ ယီၤ တ ဘၣ် ကိ နံၣ် ဒဲး ဘၣ် အ ဃိ ဘု ဟု တ လၢ အီၣ် ကိး နံၣ် ဒဲး ဘၣ်. ဘၣ် ဟး တူၢ် နး အ သး လၢ တၢ် က ဆူး က တ့ၤ , က ပှၤ ဒိး ခီၣ် ဖံး အ ဂီၢ် ဒၣ် လဲာ် ပှၤ တ န့ၣ် ဘၣ်.ဒီး ဖဲ အ နံၣ် တ ဆံ ဘျဲၣ် ဖိ အ ဆၢ က တီၢ် ဒ် အ မ့ၢ် ဟီၣ် ခိၣ် တၢ် ဒုး ဖး အိၣ် ခံ ဘျီ တ ဘျီ နုာ် လီၤ စ့ၢ် ကီး လၢ ကီၢ် ပ ယီၤ ပူၤ အ ဃိ ဒ် ပှၤ အါ ဂၤ ကွၢ် ဆၢၣ် မဲာ် ဘၣ် တၢ် ကီ တၢ် ခဲ ဒိၣ် ဒိၣ် မုၢ် မုၢ် အ သိး ဖု စ့ၢ် ကီး ကူ ကၤ တ အိၣ် ဘၣ် ဖှဲး သ့ၣ် ဖး ထၢၣ် သွ့ ဒ် ဆ့ ကၤ အ သိး ဒီး ကၤ ၀ဲ လီၤ. လၢ တၢ် ကီ တၢ် ခဲ အ က ပၤ က ပၤ အ ဃိ ဖု အံၤ တ အိၣ် ဘၣ် ကိၠ တ သ့ လံာ် သ့ လဲၢ် ဘၣ်.
ဘၣ် ဆၣ် တၢ် နာ် ဒီး တၢ် မုၢ် လၢ် လၢ ဖု အ ပူၤ တ ခီ , ဟီၣ် ခိၣ် အ တၢ် ကီ တၢ် ခဲ တၢ် နး တၢ် ဖှီၣ် တ ဖၣ် အံၤ မၤ နၢၤ ပှၤ တ သ့ လီၤ ထူ လီၤ ယိာ် ဘၣ်. မုၢ် တ နံၤ ပ က ဘၣ် မၤ နၢၤ အီၤ သ ပှၤ က တၢၢ် လီၤ. ထဲ ပ က ဘၣ် ပာ် ဆူၣ် ပ သး ဒီး မူ မၤ တၢ် လၢ တၢ် နာ် တၢ် မုၢ် လၢ် အ ပူၤ သ ပှၢ် တၢၢ် အ ပူၤ မး ပ က မ့ၢ် ပှၤ မၤ နၢၤ တၢ် တ ဖၣ် လီၤ.
ဖု ဖု လၢ တၢ် ပၢၢ် ဆၢ အ ပူၤ -ဖဲ ၁၉၅၀ နံၣ် ဖဲ ဖု အ သး အိၣ် တ ဆံး နွံ တ ဆံ ဃိး အ ဆၢ က တီၢ် မ့ၢ် လၢ တၢ် ပၢၢ် ဆၢ တၢ် ဟူး တၢ် ဂဲၤ အိၣ် ထီၣ် လံ အ ဃိ ဒ် သး စၢ် အ ဂၤ တ ဖၣ် နုာ် လီၤ မၤ တၢ် ပၢၢ် ဆၢ တၢ် မၤ အ သိး ဖု စ့ၢ် ကီး နုာ် လီၤ ဆူ သုး ပူၤ လီၤ. နုာ် လီၤ သုး အ ဆိ က တၢၢ် အိၣ် ဖဲ ဖၣ် ပူၣ် ဒီး ကဲ ပှၤ ဆှၢ လံာ် ဖိ တ ဂၤ ဒံး လီၤ. တ နံၣ် ၀ံၤ အ လီၢ် ခံ ဒ် ပှၤ ဂၤ အ သိး အ ၀ဲ ဘၣ် လဲၤ ၀့ၤ ၀ီၤ ဆူ တၢ် လီၢ် တ ဘျုး တီၤ ဒ် အ မ့ၢ် က တၢ တံး , က မး မီ ဆူ ရွှ့ၣ်ကိ ဆူ လူၢ် ပျဲၣ် ဒီး ဖဲ န့ၣ် အ ၀ဲ ထီၣ် ဂံၢ် ခီၣ် ထံး သုး တၢ် သိၣ် လိ ဖဲ န့ၣ် လီၤ.
ဖဲ အ ၀ဲ ထီၣ် ဂံၢ် ခီၣ် ထံး တၢ် သိၣ် လိ အ ခါ အ သရၣ် သိၣ် လိ စ့ၢ် ကီး လံာ် ခီၣ် ထံး တ ဆံး တ က့ၢ် အ ဃိ အ ၀ဲ စး ထီၣ် သ့ ကွဲ သ့ ဖး က့ၤ ဖဲ အ ထီၣ် သုး တၢ် သိၣ် လိ အ ခါ လီၤ. တုၤတၢ် သိၣ် လိ ၀ံၤ အ ၀ဲ သ့ၣ် ဘၣ် ဟး ၀့ၤ ၀ီၤ လဲၤ ဆူ တၢ် ြကဲၢ် ပ့ၢ် တ ခး တ လီၢ် တ ဘျုး တီၤ လီၤ ဖဲ န့ၣ် အ ခါ ဖု မ့ၢ် ဒံး ဒၣ် ( KNLA ) အ သုး ဖိ မုၢ် ဆ့ၣ်မုၢ် ဂီၤ တ ဂၤ , သုး ရ့ၣ် ခိၣ် မ့ၢ် ဖု နး မူ အ သုး ဒ့ ခိၣ် တ ခီ မ့ၢ် ဖု ဘိၣ် မၠး ဒီးသု ဒ့ ခိၣ် ခံ တ ခီ မ့ၢ် ဖု ကျဲး စ တိိ လီၤ. အ ၀ဲ သ့ၣ် ဘၣ် လဲၤ ၀့ၤ ၀ီၤ ၀ဲ ဆူ တ န့ ခၠါ ဆူ ကီး က ရံး ဒိီး တၢ် ဒုး ဆူၣ် တ ဘျီ ဘျီ စၢ် တ ဘျီ ဘျီ ဘၣ် ကွၢ် ဆၣ် မဲာ် ဒီး တၢ် သံ တၢ် ပှၢ် တၢ် ကီ တၢ် ခဲ အ က လုာ် က လုာ် ဘၣ် ဆၣ် တ တ့ၢ် စၢ် လီၤ အ သး ဘၣ်.
တၢ် ပာ် လီၤ သး တၢ် ကီ တၢ် ခဲ တၢ် နး တၢ် ဖှီၣ် တ ဖၣ် အံၤ ပှၤ တ တူၢ် ဘၣ် ထဲ တ ဂၤ ဘၣ် ဒ် ပှၤ ဂၤ ခီ ဖျိ န့ၢ် ၀ဲ သ့ ၀ဲ အ သိး ယ ခီ ဖျိ က ဘၣ် န့ၢ် က ဘၣ် သ့ လီၤ. ပ ဒုး တၢ် အံၤ က မ့ၢ် လၢ ပ ဟၢ ဖၢ ဆၣ် တ ဖျၢၣ် ဧိၤ အ ဂီၢ် ဘၣ်. မ့ၢ် ပ ပှၤ ဒီ က လုာ် က ထူၣ် ဖျဲး ထိၣ် လၢ တၢ် နး တၢ် ဖှီၣ် ကုၢ် အ လီၢ် အ ဃိ ပ ဒုး လီၤ. ပ တၢ် ဒုး အံၤ မ့ၢ် တၢ် ဒုး လၢ အ ကျဲ က ပိၤ ဘၣ် အ ဃိ ပ သး ဟး ဂီၤ တ သ့ ဘၣ်. အ သုး ရ့ၣ် အံၤ လိၤ ၀့ၤ ၀ီၤ ဆူ တၢ် လီၢ် တ ဘျုး တီၤ ဒ် အ မ့ၢ် ထံၣ် လိၢ် , နီၢ် လိၢ် လၢ ခံ ဟဲ က့ၤ အိၣ် က့ၤ ဖဲ မုၢ် ြတီၤ ကီၢ် ရ့ၣ် စ့ ဒ့ ဒီး လဲၤ က ဒီး ဆူ တီ အူ ကီၢ် ရ့ၣ် တ က ပၤ ဒ် အ မ့ၢ် ဘုၣ် ဆၣ် ခံ, သ ကွံ စိ ပျိ မုၢ် ဒၢ ဖျ့ ဆၣ် လိာ် , ထံ လိာ် ပဲာ် တီၣ် ဒ့ , ခၠါ စံၣ် ဘိၢ် တ ရံး ဆူ ဆီ ၀ါ ဒၢ ဆူ တၢၢ် ကွဲၤ လ့ ခိၣ် ဘၣ် ထီၣ် က စၢၢ် လီၤ က လိ ဘၣ် ဆၣ် ဒ် အ မ့ၢ် သး စၢ် လၢ အိၣ် ဒီး ဂံၢ် ဘါ က တီၢ် အ သိး ဖု တ သ့ၣ် ညါ တၢ် ဆှံး တၢ် တီၤ တ ဖျၢၣ် အံၤ အ ဂ့ၢ် အ ကျိၤ ဘၣ် သ့ၣ် ညါ ဒၣ် ထဲ ပ က ဘၣ် မၤ ပ ြကၢး မၤ လီၤ. ဖဲ ၁၉၆၃ နံၣ် ဖု ဆီ ဟံၣ် ဆီ ဃီ ဒီး နီၢ် ပျ့ၣ် ထူ လၢ အ မ့ၢ် ဟီၤ သီ လၣ် ဒိး နီၢ် ဘျၣ် ဒူ အ ဖိ မုၣ် လၢ မုၢ် သဲ ဖှး ဂီၤ တ ခီ လီၤ.
ဖဲ ၁၉၆၄ နံၣ် KNUPဒီး KRC လီၤ ဖး အ ဃိ ပ ပှၤ က ညီ က ဒဲ က ဒဲ ဘၣ် ဒုး လိၢ် က့ၤ အ သး ဘၣ် ပျံၤ လိာ် သ အး အ ဃိ လၢ ဖု အ ဂီၢ် တၢ် လၢ မၤ ဘၣ် ဒိ အ သး အ ဒိၣ် က တၢၢ် မ့ၢ် ပှၤ က လုာ် က ဒဲ က ဒဲ အ တၢ် လီၤ ဖး လီၤ. အီၣ် မ့ၤ တ က ပၢၤ ဃီ , အီ ထံ တၢၢ် တ တၢၢ် ဃီ ဘၣ် ဆၣ် တုၤ ဘၣ် ဒုး လိာ် သး တ ဘျီ ဘၣ် ပျံၤ လိာ် သး ဒိၣ် န့ၢ် ပှှၤ ဂၤ တ ဖၣ် အ ဃိမ ့ၢ် တၢ် လီၤ သး အုး အ ဒိၣ် က တၢၢ် တၢ ဟီၣ် ခိၣ် ချၢ လီၤ. ဖဲ ၁၉၆၄ နံၣ် ဖု ဘၣ် ဒိ လၢ KRC အ ကျိ ဖဲ တံာ် လာ် အ ထွဲ ဖျိး ထီၣ် ဆူ အ စ့ၣ် တ က ပၤ .မ့ၢ် လၢ က သံၣ် က သီ တ လၢ တ လီၣ် ဘၣ် အ ဃိ ဖု ဆံး ဘၣ် ပ နဲး စ လံၣ် တဲ တ ဖျၢၣ် ဂီၤ တ ဘျီ ဟါ တ ဘျီ ၀ံၤ အ ၀ဲ သူ က့ၤထံ အူ လီၤ. အ ဃိ ဖဲ ၁၉၆၄ - ဆူ ၁၉၆၅ အ ၀ဲ အိၣ် ဘှံး ဖဲ န့ၣ် တ နံၣ် ၀ံၤ ဆဲး မၤ က ဒီး ၀ဲ လီၤ .
၁၉၆၆ နံၣ် န့ၣ် ဖု ဖီၣ် ထီၣ် က့ၤ (KNDO) ဂၢၤ သး သုး ရ့ၣ် ( ၁ ) သုး ရ့ၣ် ခိၣ် ဘၣ် လဲၤ ခီ ဖျိ က ဒီး တၢ် ကီ တၢ် ခဲ အါ မံၤ အါ က လုာ် တ ဘျီ ဘျီ ဖှီၣ် ဘၣ် ဆၣ် သး တ ဟး ဂီၤ တၢ် မုၢ် လၢ် တ လၢာ် လၢ အ ပူၤ ဘၣ်. ဖု ဖီၣ် သုး ရ့ၣ် ခိၣ် အ တၢ် မၤ တုၤ က ဒီး ဖဲ ၁၉၉၄ - ၉၅ - ပှၤ က ညီ တၢ် လီၤ ဖး အိၣ် က ဒီး - KUN-DKBA ဘၣ် ဆၣ် ဖု က ပျဲ စု ပျဲ ခီၣ် ဘၣ်. မ့ မ့ၢ် တ ခီ ဖု အ တၢ် နာ် - အိၣ် နဲ ဆိး နဲ လၢ ထံ ဧိၤ ကီၢ် ဧိၤ အ မူၤ ဒီး အံး က့ၤ ကွၢ် က့ၤ တၢ် မ့ၢ် တၢ် တီ ၢ် မ့ၢ် ဖု အ တၢ် တိာ် လီၤ.
ဖု ကဲ ဘၣ် ဂၢၤ သး သုး ရ့ၣ် ခိၣ် ၄၄ ၀ံၤ ခဲ အံၤ မ့ၢ် လၢ သး ပှၢ် လံ အ ဃိ ဖိ လံၤ ပှၤ မၤ သ ကိး တၢ် တ ဖၣ် ဟ့ၣ် အီၤ တၢ် ပျဲ လၢ က အိၣ် ဘှံး အိၣ် သါ လၢ သုး ရ့ၣ် ခိၣ် အ လီၢ် ဒီး ကဲ ထီၣ် က့ၤ ပှၤ ဟ့ၣ် ကူၣ် ဟ့ၣ် ဖး တၢ် တ ဂၤ လီၤ. ဘၣ် ဆၣ် ဖု ဒီး အ ဖိ အ လံၤ , ဖိ လံၤ ဒီး ဖု အ သး တ ဖှၣ် လိာ် အ သး ဘၣ်. ဖဲ အ သး ဖှံ အ ခါ လဲၤ လီၤ ဆူ သုး ရ့ၣ် တၢ် လီၢ် က ဘၣ် ချံ စဲး ၄၀ မံး နံး ကျဲ , တ ဘျီ ဘျီ ဖု က့ၤ အီၣ် ဘှံး အိၣ် သါ လၢ ဟံၣ် ဒီး ဖံ ထဲ ခံ ဂၤ ဖိ မုၣ် တ ဂၤ အိၣ် ဘူး ဒီး အီၤ ကွၢ် ထွဲ အီၤ စ့ၢ် ကီး လီၤ. အ လံၤ ဖိ တ ဖၣ် အဲၣ် အီၤ ဒိၣ် မး - ဖဲ ဖု အိၣ် တၢ် လီၢ် တ ပူၤ လၢ် လၢ် ဟဲၣ် ခီၣ် ထံး ဟံၣ် ခိၣ် ဟံၣ် ဃၢၤ ပျီ လ့ၤ တ က့ၤ တ လိၣ် ပှၤ သး စၢ် တ ဖၣ် ဘၣ် မၤ ၀ဲ ဘၣ်. ပှှၤ ( ၇၈ ) နံၣ် တ ဂၤ ဒီး နီၣ် ခွဲ တ ဘ့ၣ် အ မဲာ် တၢ် နံၤ က မှံ တ လီၤ ပံာ် နီ တ ဘျီ ဘၣ်.
ဖိ အ တၢ် တူၢ် ခီၣ် ပာ်သး မ့ၢ် တၢ် လၢ အ ဂ့ၤ ဒီး လီၤ ကွၢ် လိ ဒိၣ် မး , မ့ၢ် သး လီ ချံ ထိ , ဖိ လံၤ လၢ က မၤ န့ၢ် အ ဂီၢ် အိၣ် ဘၣ် ဆၣ် အ ၀ဲ တ သး လီ ၀ဲ ဘၣ် စံး ၀ဲ , ယ ချံ မ့ၢ် အိၣ် ဘၣ် ဆၣ် ယ သး က ဘၣ် ဒိ လၢ ပှၤ ဂၤ အ ချံ က အိၣ် ကိး ဂၤ ဒဲး ဘၣ် လၢ မူ ဒါ တၢ် လဲၤ တၢ် က့ၤ အ ဃိ ယ မ့ၢ် ဘၣ် ဟး ခိး ချံ န့ၣ် ယ မူ ယ သ ကိး က အိၣ် ဒးံး လၢ ပက ပိၣ် သ ကိး တဲ သ ကိး တၢ် အ ဂီၢ် ဒံး လီၤ.
-တ ဘျီ ပှၤ ဂၢၤ သး ဖိ တ ဖၣ် လဲၤ ခး န့ၢ် လံၣ် ဘီ (လဲၣ် ကအီ ) ခံ ဒု သၢ ဒု ဟ့ၣ် အီၣ် ဖု - ဖု ဘိၣ် ထီၣ် ၀ဲ တံၢ် သ ဘံၣ် ၀ံၤ ဆွံ နုာ် လီၤ ဆူ အ ထၢၣ် ပူၤ နံၤထီၣ် က မှံ က မှံ ကဲ ထီၣ် ၀ဲ လၢ က လုၢ် က ပုၢ် လုး က ဖီလီ ဖိ - လံၣ် လီ တ ခါ အံၤ ဘၣ် က့ၤ အီၣ် ၀ံၣ် အီၣ် ဘဲ ဒိး သု ဖံ ဧဲၣ် , ပ သး ပှၢ် လံ တယံာ် ဘၣ် ပ က ဘၣ် လီၤ မုၢ် လီၤ ဖး အ ဃိ ပ က ဘၣ် အီၣ် ၀ံၣ် အီၣ် ဘဲ သ ကိး လီၤ.ဖု အံၤ ထီၣ် ဖိ အ ဖိ မုၣ် ဖိ ခွါ့ လၢ အ မ့ၢ် , ဟီၤ ကီၠ မူ , နီၢ် အၠၣ် ြကံ , နီၢ် သါ အ့ , နီၢ် ဖီ လူ တ ဖၣ် လီၤ. ဖိ လံၤ တ နီၤ တုၤ ဆူ ကီၢ် သၢ ဘ့ၣ် လံ , တ နီၤ အိၣ် လၢ ဘၣ် ကီ လၣ် ခဲ ဒဲ က ၀ီၤ တ နီၤ လၢ အ ဂီၤ ထံး ဘၣ် ဆၣ် ဖံ ဒီး ဖု အဲၣ် ဒိး အိၣ် သ ဘျ့ ဒၣ် ထဲ ခံ ဂၤ အ ဃိ ဖိ မုၣ် ဖါ ဆံး မိၣ် အိၣ် ဘူး ဒီး အ ဟံၣ် လီၤ .
- တၢ် လၢ ဖု အဲၣ် ဒိး မာ် လိာ် တီၢ် ဖိ လံၤ မ့ၢ် ဒ် အံၤ လီၤ.
: ယ တ မ့ၢ် ပှၤ သ့ လံာ် သ့ လဲၢ် ဘၣ်. ဘၣ် ဆၣ် တၢ် ပၢၢ် ဆၢ အ တၢ် မၤ အံၤ ယ တ ညိ ကွံာ် အီၤ ဘၣ် တုၤ ခဲ အံၤ ဒၣ် လဲာ် မ့ၢ် ဘၣ် တဲ လၢ ယ တၢၤ ပံာ် ဃာ် လၢ ယ စု ပူၤ ဒံး လီၤ န့ၣ် ယ စံး သ့ လီၤ. လၢယ စိၤ အံၤ တ ဟး ဂီၤ ဒံး ဘၣ် တ လီၤ ပှီၢ် ဘၣ် မ့ၢ် ဘၣ် နး ဘၣ် ဖှီၣ် ထဲ လဲၣ် ဘၣ် ဆၣ် တၢ် ပၢၢ် ဆၢ အံၤ မူ ဒံး က မၤ နၢၤ တၢ် တ နံၤ သ ပှၢ်, တၢၢ် လီၤ န့ၣ် မ့ၢ် ယ တၢ် နာ် - ယ ဖိ ယ လံၤ လၢ ဖီၣ် ထီၣ် တၣ် မၤ ခဲ အံၤ တ ဖၣ် အိၣ် ဒီး တၢ် ကူၣ် ဘၣ် ကူၣ် သ့ လၢ အ ထီ တၢ် ထံၣ် တၢ် သ့ၣ် ညါ နၢ် ပၢၢ် လၢ အ လဲၢ် အ ယိာ် လီၤ. အ ဃိ က ဘၣ် အိၣ် ဒီး တၢ် ဃူ တၢ် ဖိး က ဘၣ် မ့ၢ် ဒ် ထံ ကျိ အါ ဘိ ပာ်ဖှိၣ် ထီၣ် သး ကဲ ထီၣ် ဒ် ဃိၣ် လိာ် ကျိ ဒီး ဆူ ပီၣ် လဲၣ် အ သိး , ဒ် ကနဲ အါ ဘ့ၣ် ပာ် ဖှိၣ် ထီၣ် အ စီ ပှဲၤ အ ဘီၣ် လီၤ. ဖု စံး ၀ဲ - လၢ ယ စိၤ ယ တ ဟ့ၣ် အ ဃၣ် ဘၣ်. လၢ သု စိၤ သု မ့ၢ် ဟ့ၣ် အ ဃၣ် သု မ့ၢ် ပှၤ လၢ တ ကျၢ တၢ် ဘၣ် အ ဃိ ယ က ပၣ် လၢ သု ကျါ လၢ ပှၤ ဃၣ် အ ကျါ ဘၣ်.
http://www.ksngkaren.org/2012/08/blog-post_10.html
တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤ :
တၢ်ကွဲးထီရီၤတဖၣ်
ပယီၤပဒိၣ်လီၣ်ဖျါထီၣ်ပယီၤပဒိၣ်အတၢ်တူၢ်ခီၣ်ပာ်သးခီဖျိအတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤ
လၢ - ဖုဂၢၢ်ကျၢၤ
ဆၢကတီၢ်ခဲအံၤပယီၤပဒိၣ်လၢဘၣ်တၢ်တီခိၣ်ရိၣ်မဲအီၤလၢ
ကီၢ်ခိၣ် (ဦးသိန်းစိန်) န့ၣ်စးထီၣ် လၢ ၂၀၁၁ နံၣ်ဘူးကလၢာ်န့ၣ်
ကွဲဃီၤကိးဃီၤ၀ဲက လုာ်ဒူၣ်ပၢၢ်ဆၢတၢ်ဖီၣ်စုက၀ဲၤ တဖၣ်လၢ ကလဲၤထံၣ်လိာ်စံးကတိၤ
တၢ်ဒီးအ၀ဲသ့ၣ်လၢကတဲသကိး တၢ်ပတုာ်တၢ်ခးအဂ့ၢ်ဒီး သူၣ်ထီၣ်
က့ၤတၢ်မုာ်တၢ်ခုၣ်လၢ ထံလီၢ်ကီၢ်ပူၤ အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.
လၢအဝဲသ့ၣ်အတၢ်ကွဲဃီၤကိးဃီၤအဖီခိၣ် ကလုာ်ဒူၣ်ဖီၣ်စုက၀ဲၤပၢၢ်ဆၢ
တၢ်အါဖုအခိၣ်အနၢ် တဖၣ်လဲၤ ထံၣ်လိာ်အိၣ်သကိးဒီးအ၀ဲသ့ၣ်် ဒီး
မၤ၀ဲတၢ်ပတုာ်တၢ်ခး လၢကသူၣ်ထီၣ်သကိး၀ဲ ထံလီၢ်ကီၢ် ပူၤတၢ်မုာ်တၢ်ခုၣ်
အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.
ဒီးပယီၤပဒိၣ်စံး၀ဲလၢကမၤ၀ဲတၢ်ပတုာ်တၢ်ခးဒီးသူၣ်ထီၣ်တၢ်မုာ်တၢ်ခုၣ်လီၤစိၤအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.အ
တၢ်တဲအဖီခိၣ် မ့ၢ်ကသူၣ်ထီၣ်၀ဲတၢ်မုာ်တၢ်ခုၣ်ဒ်လဲၣ်တက
လုာ်လဲၣ်န့ၣ်တတဲဖျါ၀ဲဘၣ်. ဘၣ်ဆၣ်ပကွၢ်ဒီးပ တ ယးဘၣ်လၢ
အတၢ်ဖံးတၢ်မၤအဖီခိၣ်န့ၣ် ဒ်ကလုာ်ဒူၣ်တဖၣ် အတၢ်လိၣ် ဘၣ်သးလီလၢ တၢ်ကသူၣ်
ထီၣ်ကီၢ် စၢ ဖှိၣ်အမ့ၢ် အတီ (Fedral)ကီၢ်စၢဖှိၣ်န့ၣ်ပယီၤ ပဒိၣ်
တမၤ၀ဲဘၣ်န့ၣ်ဖျါဆိပာ် စၢၤလီၤ.
အဃိပယီၤပဒိၣ်အံၤဖျါလၢကသူၣ်ထီၣ်၀ဲတၢ်မုာ်တၢ်ခုၣ်အံၤဒ်အ၀ဲသ့ၣ်အတၢ်ဘၣ်သးဒၣါအ
သိးလၢအမ့ၢ်အ၀ဲ သ့ၣ်ပ ယီၤကလုာ် ကဘၣ်ကဲသရၣ်ထီဘိဒီးပှၤ ကလုာ်ဒူၣ်အဂၤတ ဖၣ်က
ဘၣ် ကဲပယီၤ အ ပျဲၢ်ထီဘိဒ် ကၠီၣ်တဲၣ် ကီၢ်အသိး ကၠီၣ်တဲၣ် ကလုာ်ဒိၣ်စိဒီး
ကလုာ်ဒူၣ်အဂၤ ခဲလၢာ်ဘၣ် အိၣ်လၢကၠီၣ်တဲၣ်တၢ် တီ ခိၣ်ရိၣ်မဲ ခဲလၢာ် အဖီလာ်အ
သိးန့ၣ်လီၤ.
ဘၣ်မနုလၢပတဲဒ်အံၤ
သ့လဲန့ၣ်ပယီၤအဒုးယၤခိၣ်လၢ အဟဲထီၣ် အိၣ်လၢပဟီၣ်ကဝီၤ ပူၤတနီၤ ဖဲလၢအ၀ဲသ့ၣ်
မၤဝဲတၢ်ထံၣ်လိာ်စံးကတိၤ ဒီးကမျၢၢ်ဒူဖိသဝီဖိတနီၤ အခါက တိၤဖျါထီၣ်ဝဲလၢ
ကလုာ်ဒူၣ်တဖၣ်ဃ့ထီၣ် ကိး ထီၣ်၀ဲ (Fedral)ကီၢ်စၢဖှိၣ်န့ၣ် အ၀ဲသ့ၣ်လ့ၤ တက့ၢ်
တူၢ်လိာ်ဝဲ တသ့ ဘၣ်ဒီးသါသုးကလၢၤ(စခန်း) လၢကစၢၢ် ကျါဒီးကီၢ်ဆၢတဖၣ် လၢတၢ်
ထံၣ်လိာ်စံးက တိၤသကိးတၢ်ပ တုာ် တၢ် ခးလၢကသူၣ်ထီၣ်တၢ် မုာ်တၢ် ခုၣ်အဂီၢ် အံၤ
ပှၤမ့ၢ် မၢသါထုးကွံာ်မ့ၢ်ဂ့ၤ, ထုးလီၤစှၤကွံာ်(စခန်း)တ ဖၣ်မ့ၢ်ဂ့ၤန့ၣ်
လ့ၤတက့ၢ်သါ တူၢ်လိာ်တ သ့ ဘၣ်.
အဃိပကွၢ်က့ၤလၢအဝဲသ့ၣ်ကိးနံၤဒဲးန့ၣ်ဘှီဂ့ၤထီၣ်က့ၤအလီၢ်အကျဲတၢ်သူၣ်ထီၣ်,ကရၢၢ်,တၢ်ကျိၤ,တၢ်ပူၤ,
ဒီးကဘီယူၤပျီတဖၣ်ခဲလၢာ်ဒီး ကတီၤကဒီးအသးလၢ ကဒုးကဒါက့ၤတၢ်
အဂီၢ်န့ၣ်ဖျါ၀ဲြတၢၢ်ကလာ်လီၤ.
ဒီးအပှၤသုးဖိတဖၣ်ကၠိးလိ၀ဲလၢတၢ်ဒုးတၢ်ယၤအဂီၢ်,
မ့မ့ၢ်လၢ၀့ၢ်ပူၤန့ၣ်မၤ န့ၣ်၀ဲတၢ်မၤလိ အ ကလုာ်က
လုာ်ဒီးလၢကစၢၢ်ကျါတခီမၤလိ၀ဲဒ်သိးတူၢ်တၢ်ကန့ၣ်အဂီၢ်ဒုး၀ံ၀ဲတၢ်၀ံအဃၢတမၢ
ခိၣ်ဃၢၤဒီးဟးထီၣ်ဟး လီၤယုၤ၀ဲလၢကျဲမုၢ်ခိၣ်လဲၤလဲၤက့ၤက့ၤကိးနံၤဒဲးန့ၣ်လီၤ.
ဒီးဒ်သိး ကသ့ၣ်ညါအါထီၣ်တၢ် ပၢၢ်ဆၢ ဟီၣ်က ဝီၤတၢ် အိၣ်သးမ့ၢ်ဂ့ၤ,
တၢ်ပၢၢ်ဆၢအတၢ်တီခိၣ်ရိၣ်မဲဒီး အတၢ်ပာ်လီၤပှၤတီခိၣ်ရိၣ်မဲတၢ်တဆီဘၣ်တဆီတုၤလီၤ
ဆူဒူသဝီအပတီၢ် အဂီၢ်ရဲၣ်ကျဲၤ
ပျၢ်လီၤဝဲပှၤဃုသ့ၣ်ညါတၢ်တဖၣ်လၢပှၤဝံလဲဝံဆါတၢ်အကျါဒီး ပျဲထီၣ်
၀ဲဆူခိခိၣ်ကစၢၢ်ကျါ တၢ် လီၢ်တဖၣ်အါမးန့ၣ်လီၤ.
ဒ်အပူၤကွံာ်မၤညီနုၢ်၀ဲအသိးဖဲလၢမ့ၢ်မၤ၀ဲတၢ်ပတုာ်တၢ်ခးဒီးပှၤပၢၢ်ဆၢတၢ်ဖီၣ်စုက၀ဲၤ
တဖၣ် အ ခါပျၢ်လီၤအပှၤ ဟး ဃုသ့ၣ်ညါတၢ်လၢပှၤ လဲ၀ံယိးဆါတၢ်အ
သိးအကျါဒ်န့ၣ်သိးခဲအံၤပျၢ် လီၤကဒီးအပှၤ၀ံ လဲယိးဆါတၢ်တဖၣ်
အါမးလၢတၢ်ပၢၢ်ဆၢဟီၣ်ကဝီၤပူၤလံန့ၣ်လီၤ.အပှၤလၢအပျၢ်လီၤ၀ဲသ့ၣ်တ
ဖၣ်မ့ၢ်ပှၤလၢအအိၣ်လၢ၀့ၢ်ပူၤ လၢတၢ် လီၢ်အယံၤဒီး မ့ၢ်ပှၤတဖၣ်လၢအအိၣ် ဘူးလၢ
ကၠးပၠ့ဒီး ပၠၠ့မနါတဖၣ်န့ၣ်လီၤ.
ပှၤတဖၣ်အံၤမ့ၢ်ပယီၤကလုာ်တနီၤဒီး
တနီၤမ့ၢ်ပှၤကးြပ ါဖိတဖၣ်လၢအ ဒိးကိးလီၤအ သး လၢပ ယီၤကလုာ် တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.
ပှၤတဖၣ်အံၤဘၣ်တၢ်သိၣ်လိသ့အီၤလၢ ကညီကျိၣ်ဒီး နၢ်ပၢၢ်၀ဲဂ့ၤဂ့ၤဘၣ်ဘၣ်လီၤ.
ဘၣ်ဆၣ်ဖဲဟဲ၀ဲလၢကညီဖိအကျါန့ၣ်
တတဲကညီကျိၣ်ဘၣ်ဒီးပာ်မၤအ သးဒ်သိးတနၢ်ပၢၢ်၀ဲ ကညီ ကျိၣ် ဘၣ်န့ၣ် လီၤ.
ဟးစိာ်ဃုာ်ဒီးတၢ်ဖီၣ်န့ၣ် တၢ်ကလုၢ်ဒၢအဆံးဖိတဖၣ်ဒီးဖဲ မ့ၢ်နၢ်ဟူ
၀ဲတၢ်ကတိၤလၢအ လီၤဆီတဖၣ်အ ခါဖီၣ်တံၢ်ဃာ်၀ဲဝံၤလၢခံက့ၤဆှၢက့ၤဝဲဆူ ပှၤလၢအမၢ လီၤ
အီၤတဖၣ်အအိၣ် ဒီးတၢ်အိးထီၣ် ကျိာ်ထံက့ၤ အီၤ ဆူပယီၤကျိာ်န့ၣ်လီၤ.
ဒီပုၢ်ဝဲၢ်ပှၤဖးတၢ်ဖိခဲလၢာ်သ့ၣ်သုဧၢပယီၤပဒိၣ်တဲ၀ဲလၢအထးခိၣ်လၢကမၤတၢ်ကတုာ်တၢ်ခး
ဝံၤ ကသူၣ်ထီၣ်၀ဲ တၢ်မုာ်တၢ်ခုၣ်လီၤစိၤဘၣ်ဆၣ်, အသုးတဖၣ်တခီပာ်လီၤ၀ဲ
တၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤ တဖၣ်ဘၣ်ဃးတၢ်ဃု သ့ၣ်ညါမၤလီၤ
တံၢ်တၢ်ပၢၢ်ဆၢဖိတဖၣ်အတၢ်အိၣ်သးမ့ၢ်ဂ့ၤ, အတၢ် တ့ဂ့ၤထီၣ် ဘှီဂ့ၤထီၣ်အ
သုးကလၢၤတဖၣ် ဃုာ်ဒီးကဘီ ယူၤပျီဒီး ဆှၢပာ်ကီၤအါထီၣ် အ
ကျိချံကျိသၣ်ကျိဖးဒိၣ်တဖၣ် လၢခိခိၣ်ကစၢၢ် ကျါတၢ်လီၢ်မ့ၢ်ဂ့ၤ န့ၣ် မ့ၢ်တၢ်က
တီၤသးလၢ တၢ်ဒုးတၢ်ယၤအဂီၢ်ခဲလၢာ်န့ၣ်လီၤ.
အဃိပယီၤပဒိၣ်အနီၣ်ကစၢ်မ့ၢ်တဲ၀ဲလၢအထးခိၣ်
လၢအဲၣ်၀ဲတၢ်မုာ်တၢ်ခုၣ်ဒီးကသူၣ် ထီၣ်ဝဲ တၢ် မုာ်တၢ် ခုၣ်ဘၣ်
ဆၣ်မ့ၢ်ဒၣ်ထးခိၣ်အ တၢ်တဲန့ၣ်လီၤ.လၢအသူၣ် ကံၢ်သးလဲတခီတမ့ၢ်ပှၤ
သ့ၣ်တဖၣ်လၢအဲၣ် တၢ်မုာ်တၢ်ခုၣ်ဒီး ကသူၣ်ထီၣ်၀ဲတၢ်မုာ်
တၢ်ခုၣ်ဘၣ်န့ၣ်ပယီၤသုးတဖၣ် နဲၣ်ဖျါထီၣ်၀ဲအပဒိၣ်အတၢ်တူၢ်ခီၣ်ပာ်သးလၢ
အတၢ်ဖံးတၢ် မၤတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤအပူၤလံန့ၣ်လီၤ.
အဃိလၢတၢ်
မၤ၀ဲတၢ်ပ တုာ်တၢ်ခးဒီးစံး ကတိၤ၀ဲတၢ် မုာ် တၢ်ခုၣ်အဂ့ၢ်အဆၢ ကတီၢ်အံၤ ပ
အိၣ် မံခ့မံသပ့ၤ တသ့ဘၣ်ပနာ်ညီပယီၤပဒိၣ်အပှၤ ပှၤတလိၢ်ဖိတ ဖၣ်အတၢ်စံး
တၢ်ကတိၤ အတၢ်ဝီၢ်န့ၢ်လွဲန့ၢ် တၢ် တညီဘၣ်, ပကဘၣ်အိၣ်ဒီးတၢ်စိာ်မဲာ်စိာ်နါ
ဒ်သိးပကထံၣ်သ့ၣ်ညါ ပယီၤပဒိၣ် အတၢ်ကူၣ်တရံးအ ကျဲတဖၣ်ဒ် သိးပသု တနုာ်လီၤဘၣ်ဆူ
ပယီၤပဒိၣ်ဒီး အပှၤ
မၤသကိးတၢ်တဖၣ်အကၢၢ်အကွီၤပူၤတဂ့ၤအဂီၢ်န့ၣ်မ့ၢ်တၢ်ဟ့ၣ်ဒုးသ့ၣ် ညါ
တၢ်ဟ့ၣ်ပလီၢ် ဒုးသ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်လိာ် က့ၤသးန့ၣ်လီၤ.
ဒ်သိးပသုတဘၣ်ပယီၤပဒိၣ်အကၢၢ်တဂ့ၤဒီးမၤ
လၢပှဲၤန့ၣ် အ၀ဲသ့ၣ်အတၢ်ဘၣ်သးဒီး မၤလီၤ မၢ်ကွံာ်ကညီဖိအ
ဘူၣ်အတီၢ်တဂ့ၤအဂီၢ်ဆၢထၢၣ်ဂၢၢ်ကျၢၤသကိးဃူဃူလၢကညီဒီကလုာ်စၢ ဖှိၣ်ကရၢအတၢ်ပညိၣ်
ဖီတၢၣ်အ ဂီၢ်တက့ၢ်.
တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤ :
တၢ်ကွဲးထီရီၤတဖၣ်
