တၢ်လုၢ်သွံၣ်လၢကလုာ်ဂီၢ်
ခံကထိဃီးဖ့ၤြဘူၤအါရံၤ, လာထီၣ်(၁၄) သီအနံၤ
ဘၣ်ဖဲမုၢ်ဃ့ၢ်လီၤကဒု, ဟါလွံၢ်နၣ်ရံၣ်လွံၢ်ဆံဃု
လၢတၢ်တမုာ်လၢ်တိာ်ပာ်, ကျိပိၢ်သီၣ်သတူၢ်ကလာ်
ဖဲန့ၣ်မၤထူရၤသိၣ်ဒူ, ဘၣ်လုၢ်ထီၣ်ကွံာ်သးသမူ
မံၤအိၣ်တ့ၢ်လၢကညီကျါ, “မၤထူရၤမါရှၣ်လါဖါ”
ခ့ၣ်အဲၣ်ယူၣ်နဲၣ်ရွဲၢ်ခိၣ်ကျၢၢ်, မူဒါပူၤနဆၢထၢၣ်ဂၢၢ်
တုၤနသးသမူကတၢၢ်, တီဒီးကလုာ်ဂၢၢ်တပၢၢ်
တၢ်မၤဂ့ၤနမၤတ့ၢ်နဲ, တၢ်စံၣ်စိၤကအိၣ်တ့ၢ်ဝဲ
တၢ်အိၣ်မူနလဲၤခီဖျိ, ပကွၢ်ကဒါတစဲးဖိ
တၢခွံလွံၢ်သၢတၢ်စူၤခါ, လါယူၤလံထီၣ် (၅)သီဟါ
အိၣ်ဖျဲၣ်လၢတီကီၠသဝီ, ဖဲအ့ၣ်ယၣ်ဝတံၣ်ကီၢ်ခီ
မိၢ်ပၢ်မ့ၢ်ဝဲပှၤမိၢ်ထံး, မါဘးသီၢ်ဒီးဂါနးတ့ၣ်
စးထီၣ်အိၣ်ကၠိယ့တဲၣ်ကိ, တုၤဖျိထီၣ်တီၤခၢၣ်သးကၠိ
ဖျိဃိးတီၤလၢပါတနီၣ်, တကူၣ်ဖၠၣ်စိမိၤလဲၤထီၣ်
ဖျိထီၣ်ဝဲဒၣ်ဖၠၣ်စိမိၤ, တၢခွံဃုဃုန့ၣ်ဝ့စိၤ
ပကွၢ်ကဒီးတစဲးဖိ, တၢ်ပၢၢ်ဆၢအတၢ်ခီဖျိ
တၢခွံဃုခံလါယူၤလံ, ပှၤကမျၢၢ်န့ၢ်ဝ့ခးသံ
ကမျၢၢ်ထီဒါပဒိၣ်ခါ, အဝဲနုာ်လီၤဃုာ်ပှၤကျါ
ဖဲတၢခွံခွံယဲၢ်နံၣ်လါ, ခီကရဲး (၁၁) ဝီအခါ
ကဲထီၣ်ဝဲပၢဆှၢရဲၣ်ကျဲၤ, ခ့ၣ်အဲၣ်န်ယူၣ်နဲၢ်ရွဲၢ်သဃဲၤ
ခရံာ်နံၣ် ၂၀၀၀ တဘျီ, တၢ်မၤခီကရဲး (၁၂)ဝီ
လၢတၢ်ဃုထၢပှၤပာ်ဂၢၢ်, ကဲထီၣ်ဝဲနဲၢ်ရွဲၢ်ခိၣ်ကျၢၢ်
ခီကရဲး (၁၃) ဝီတဝီ, ပှၤပာ်ထီၣ်ကဒီးတဘျီ
နွံနံၣ်ဘျဲၣ်မုၢ်နံၤမုၢ်နၤ, နဲၣ်ရွဲၢ်ခိၣ်ကျၢၢ်အတၢ်မၤ
ဘၣ်ခီဖျိတၢ်ကီတၢ်ခဲ, ဘၣ်ဆၣ်နတတ့ၢ်စၢ်နဲ
ဒုၣ်ဒါတၢ်ဟဲထီၣ်ဒုးပှၤ, လ့ၤတက့ၤတတူၢ်ဃၣ်သး
ဒုၣ်ဒါအတၢ်ကွဲတၢ်လွဲ, လ့ၤတက့ၤတလူၤပိာ်ထွဲ
ဒုၣ်ဒါအတၢ်ကူၣ်အၢသီ, ပာ်ဖျါဝဲတပယူာ်ဃီ
အထံရူၢ်ကီၢ်သဲးပတီၢ်, ထီန့ၢ်ဒုၣ်ဒါသၢခီၣ်ယီၢ်
မၤထူရၤနဲဒၣ်နၤဧၢ....
နသးသမူတၢ်စံၣ်စိၤ, ကအိၣ်တ့ၢ်လၢတၢ်ကွဲးလိၤ
ဖိလံၤလၢခံကမၤလိ, ကဲထီၣ်တၢ်ကွၢ်လိမၤဒိး
နနီၢ်ကစၢ်သ့ဘၣ်ဆၣ်, နမံၤတသံဝဲဒၣ်ဘၣ်
တၢ်မၤလၢနမၤတဝံၤ, နပာ်တ့ၢ်ကွံာ်တဖၣ်အံၤ
ပအၢၣ်လီၤနၤတၢ်တမံၤ, ပကမၤက့ၤတုၤအဝံၤ
မၤထူရၤက့ၤပာ်နဝဲ, မံၤသၣ်ဂ့ၤနပာ်တ့ၢ်နဲ...
ကညီဒီကလုာ်ကိးဂၤ, တစိၤသးကသ့ၣ်နီၣ်နၤ.
လၢတံနိ (သဝီတါ)
၁၈.၂.၂၀၀၈
(ဟံးန့ၢ်အီၤလၢထိၣ်ဃူဘၣ်က့ၤသပၢၤခီဒီးထါယီၤလဲထီရီၤတဖၣ်)
“ထါ ဃူဖိး,ပှိၤပှီၢ်”
၁. ပဃူပပှိၤ, ပပှိၤပပှီၢ်
၂. ပမ့ၢ်ဒွးလၢခီၣ်ဒုၣ်ဒၢ, ဒီပုၢ်ဝဲၢ်ခဲလၢာ်ခဲလၢာ်
လၢခီၣ်ဒုၣ်ဒၢပမ့ၢ်ဒွး, ဒီပုၢ်ဝဲၢ်ခဲလၢာ်ကိးဂၤ
၃. ဆီဖိၣ်ဃဲထိးဖှိၣ်နနိး, ဖိၣ်ဃဲအဲၣ်မူအဲၣ်သကိး
ဆီဖှိၣ်ဃဲထိးဖှိၣ်အသး, ဖိၣ်ဃဲအဲၣ်မူသကိးမး
၄. ဒီပုၢ်ဝဲၢ်ခွါပမ့ၢ်ဟူ, မၤသံတၤသူဘျီၣ်ဒိၣ်ပူၤ
ဒီပုၢ်ဝဲၢ်ခွါပမ့ၢ်ပှိၤ, မၤသံတၤသူဘျီၣ်ဒိၣ်လိၤ
၅. လံာ်လူာ်ကိၣ်ဒီးလံာ်လူာ်နီ, လံာ််လူာ်ပသးတဖျၢၣ်ဃီ
လံာ်လူာ်ကိၣ်ဒီးလံာ်လူာ်ကး, လံာ်လူာ်ပသးတဖျၢၣ်မး
၆. ဒီပုၢ်ဝဲၢ်ဆီဟံၣ်မ့ၢ်ကျၢၤ, မူခိၣ်လီၤပှီၢ်ဆီၣ်ထီၣ်စၢၤ
ဒီပုၢ်ဝဲၢ်ဆီဟံၣ်မ့ၢ်ဝး, မူခိၣ်လီၤပှီၢ်ဆီၣ်ထီၣ်မး
ရ. ပဒီပုၢ်ဝဲၢ်ပမ့ၢ်ဃူ, ပိာ်ထီၣ်ဃီလဲၤထီၣ်ဆူမူ
ပမ့ၢ်ဃူဒီပုၢ်ဝဲၢ်ခွါ, ပိာ်ထီၣ်ဃီလဲၤထီၣ်ဆူထး
၈. ဒီပုၢ်ဝဲၢ်ခွါမ့ၢ်တဃူ, တၤသူအ့ၣ်သံဘျီၣ်ဒိၣ်ပူၤ
ဒီပုၢ်ဝဲၢ်ခွါမ့ၢ်တပှိၤ, တၤသူအ့ၣ်သံဘျီၣ်ဒိၣ်လိၤ
၉. ဒီပုၢ်ဝဲၢ်ပသးမ့ၢ်ဃူ, တၢ်ပှိၤအိၣ်လၢပစုပူၤ
ဒီပုၢ်ဝဲၢ်ပသးမ့ၢ်ပှိၤ, တၢ်ပှိၤအိၣ်လၢပစုလိၤ
၁၀. ဒီပုၢ်ဝဲၢ်ပသးမ့ၢ်တီ, တၢ်ပှိၤအိၣ်လၢပစုတီၤ
ဒီပုၢ်ဝဲၢ်ပသးမ့ၢ်လိၤ, အိၣ်ပှဲၤပစုမ့ၢ်တၢ်ပှိၤ
၁၁. ဒီပုၢ်ဝဲၢ်ဆီဟံၣ်မ့ၢ်သ့, မူခိၣ်လီၤပှီၢ်ဆီၣ်ထီၣ်က့ၤ
ဒီပုၢ်ဝဲၢ်ဆီဟံၣ်မ့ၢ်စး, မူခိၣ်လီၤပှီၢ်ဆီၣ်ထီၣ်မး
၁၂. ထိၣ်ဃူပသးယီၤဖုဒါ, သုတမၤမိၢ်ထါပၢ်ထါ
ယီၤဖုဒါထိၣ်ဃူပသး, စိၤပၤအပှၤထွၣ်တဝး
၁၃. ဒီပုၢ်ဝဲၢ်ပသးမ့ၢ်တီ, တၤအုးကွၢ်အမဲာ်ထံလီၤ
ဒီပုၢ်ဝဲၢ်ပသးမ့ၢ်ဃူ, ဘၢၣ်ထီၣ်ဃီလဲၤထီၣ်ဆူမူ
၁၄. ဒ့ၣ်ဒိၣ်လီၤက့ၤဘုထွဲဘီ, ညၣ်ဒိၣ်လီၤဘုထွဲဘီ
သၣ်ပစုၢ်မံလဲၤဘီဘီ, သၣ်ကပၢၤမံလဲၤဘီဘီ
ကီၤဝ့ၤအီၣ်သူလ့ၤကွံၢ်လီၤ, သူလ့ၤအီၣ်ကီၤဝ့ၤကွံၢ်လီၤ
ကံွာ်န့ၢ်လိာ်အသးယၢ်ခီ, ကီၢ်မုာ်လီၤက့ၤမုာ်လီၤမီ
(စံး ဒ့ၣ်ညၣ်လဲၤဒ်သိးအီၣ်ဒံးသိး, ကီၤဝ့ၤသူလ့ၤလဲၤအီၣ်ညၣ်ပစူၢ်, သၣ်ကပၢၤအသၣ်တပူၤ
ဃီအသိး, ပမ့ၢ်အိၣ်ဃူအိၣ်ဖိးန့ၣ်, ထံကီၢ်တၢ်ြပၢတၢ်ြပးကမုာ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
၁၅. ဒ့ၣ်သူၣ်ထီတဖုတဖု, ညၣ်သူၣ်ထီတဖုတဖု
မ့ၢ်ထီလၢကွံအီၣ်ဝီၤဃုာ်, မ့ၢ်ထီလၢစှဲၤအီၣ်ဝီၤဃုာ်
ဒီတခွါဟံးလိာ်ပစု, သဘုၣ်ဒ်သဲးကၢ်အလုၤ
၁၆. ဖိလံၤဧၢ, သုသးဘၣ်ဃူ, ဝံၣ်ထီၣ်သကိးဟံၣ်ထူၣ်ထူ
သုဆီဟံၣ်လၢၢ်ထူၣ်မ့ၢ်ကျၢၤ, မူခိၣ်လီၤပှီၢ်ဆီၣ်ထီၣ်နၢၤ
ဖိလံၤသးအံၤမ့ၢ်ဒ်သိး, ဘၢလၢၢ်မံဒ်နွဲၣ်အသိး
၁ရ. တဖုတဖုထိၣ်သံၣ်ပူၤ, တဒူၣ်တဒူၣ်ထိၣ်သံၣ်ပူၤ
မ့ၢ်ယူၤထီၣ်ယူၤထီၣ်သံြပူၤ, မ့ၢ်စီၢ်လီၤစီၢ်လီၤသံြပူၤ
မ့ၢ်စီၢ်လီၤစိးအီၣ်ပအူး, လံာ်မိၢ်လီၤအသးတကူာ်
၁၈. ၀ဲၢ်မ့ၢ်ခံပုၢ်ဒ့မ့ၢ်ပှၤ, ဝဲၢ်ကညီၤပုၢ်ဒ့ကိာ်ဃး
ပုၢ်ဒ့မ့ၢ်ခ့ဝဲၢ်မ့ၢ်လီ, ဝဲၢ်ကညီၤပုၢ်ဒ့ကိာ်လီၤ
ဒီပုၢ်ဝဲၢ်ပသးမ့ၢ်ဃူ, တၢ်ပှိၤအိၣ်လၢပစုပူၤ.
(ဟံးန့ၢ်အီၤလၢ “ရံၣ်မဲဘၢၣ်” ရ့ၣ်ခိၣ်အ့-ဂံၢ်ခိၣ်အ့, လၢဖုချၢၣ်ဒိၣ်ထူလံာ်ပူၤ)
“စံၣ်ကျံၣ်အူမီ”
လဲၤစံၣ်ကျံၣ်ထံဝၣ်မံၤဒ့, လဲၤအူမီထံဝၣ်မံၤဒ့
စံၣ်ကျံၣ်ဒိးလီၤပှိၢ်ပှီၢ်လ့, အူမီဒိးလီၤပှိၢ်ပှီၢ်လ့
စံၣ်မ့ဆံးဖးမ့ဝီၤလ့ၤ, ခံဂၤပျ့ၣ်က့ၤလိာ်ပဆ့
လဲၤစံၣ်ကျံၣ်လၢြပ့ၣ်အူဒ့, လဲၤအူမီလၢြပ့ၣ်အူဒ့
စံၣ်ဒိးလိာ်ဒီးထိၣ်ချူၣ်ခ့, အူဒိးလီၤဒီးထိၣ်ချူၣ်ခ့
တၢ်မ့ယဲၢ်သူမ့ၢ်ယဲၢ်ဟ့, ထုးက့ၤဝၢ်က့ၤလိာ်ပဆ့.
(ဟံးန့ၢ်အီၤလၢ “ရံၣ်မဲဘၢၣ်” ရ့ၣ်ခိၣ်အ့-ဂံၢ်ခိၣ်အ့, လၢဖုချၢၣ်ဒိၣ်ထူလံာ်ပူၤ)
စံၣ်ကျံၣ်ဒိးလီၤပှိၢ်ပှီၢ်လ့, အူမီဒိးလီၤပှိၢ်ပှီၢ်လ့
စံၣ်မ့ဆံးဖးမ့ဝီၤလ့ၤ, ခံဂၤပျ့ၣ်က့ၤလိာ်ပဆ့
လဲၤစံၣ်ကျံၣ်လၢြပ့ၣ်အူဒ့, လဲၤအူမီလၢြပ့ၣ်အူဒ့
စံၣ်ဒိးလိာ်ဒီးထိၣ်ချူၣ်ခ့, အူဒိးလီၤဒီးထိၣ်ချူၣ်ခ့
တၢ်မ့ယဲၢ်သူမ့ၢ်ယဲၢ်ဟ့, ထုးက့ၤဝၢ်က့ၤလိာ်ပဆ့.
(ဟံးန့ၢ်အီၤလၢ “ရံၣ်မဲဘၢၣ်” ရ့ၣ်ခိၣ်အ့-ဂံၢ်ခိၣ်အ့, လၢဖုချၢၣ်ဒိၣ်ထူလံာ်ပူၤ)
မုၢ်နံၤလီၤဆီလၢကညီဖိပာ်ဒိၣ်တဖၣ်
ကညီဒီကလုာ်နံၣ်ထီၣ်သီ သလ့ၤလါထီၣ် ၁သီ
ကညီတၢ်ပၢၢ်ဆၢမုၢ်နံၤ ယနူၤအါရံၤ ၃၁သီ
ကညီဒီကလုာ်စၢဖှိၣ်ကရၢမုၢ်နံၤ ယနူၤအါရံၤ ၅သီ
ကညီဒီကလုာ်မုၢ်နံၤ ယနူၤအာရံၤ ၁၁သီ
ကညီပိာ်မုၣ်ကရၢမုၢ်နံၤ အ့ြဖ့ၣ် ၅သီ
ကညီသးစၢ်ကရၢမုၢ်နံၤ လါမ့ၤ ၂၃သီ
ကီၢ်သူလ့ၤမုၢ်နံၤ လါယူၤ ၁၄သီ
ကီၢ်သူလ့ၤသုးမုၢ်ဒိၣ်မုၢ်နံၤ လါယူၤလံ ၅သီ
ကညီဒီကလုာ်ဂၢၤသးကရၢမုၢ်နံၤ လါယူၤလံ ၁၆သီ
ကညီမၤထူရၤမုၢ်နံၤ အီကူာ်၁၂သီ
ပှၤတီၣ်ထီၣ်တၢ်ကွဲး :
ဖံအဲမၣ်မုၣ်ရံး
တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤ :
ကညီတၢ်စံၣ်စိၤတဲစိၤ
,
ကညီဒီကလုာ်မုၢ်နံၤလီၤဆီတဖၣ်
ထါဘၣ်ဃးမုၢ်ယဲၤဖဲအမိၢ်ဒၢထီၣ်အီၤအဂ့ၢ်
အိၣ်ဘၣ်လၢဖျးခိၣ်အဒီ ဒိးန့ၣ်တၢ်ပှိၤခီဖျိလီ
တၢ်ပှိၤအိၣ် ဒီးကညီဖိ လီၤမၢ်လၢယိၤဖိအဃိ
တၢ်ပှိၤအိၣ်သုတပာ်ဖျါ ခဲကိာ်ကလီၤမၢ်န့ၢ်နၤ
ကညီဖိမၤမုၢ်မၤ၀ဲၤ ကဘၣ်နးဆိမိၣ်တၢ်ဘျဲး
အိၣ်တီအိၣ်လိၤကညီဖိ တၢ်ထံတၢ်တီကဒိၣ်စိ
မှံၤတုာ်ပှၢ်တီၤအိၣ်ခံဂၤ မုၣ်နီၢ်နွဲၤဒီးစီၤသီမ့
ဆှိးဘဲလၢဖျးခိၣ်အဒီ လီလီၤဖျးသူဘၣ်အတီၤ
လီလီၤဖျးသူလၢသံၣ်ပူၤ မုၣ်နီၤနွဲၤအသွံၣ်လီၤလူ
နီၢ်နွဲၤဆှိးဘဲဒီးတခွါ လီလီၤဖျးသံတယူာ်သး
ဖုးသ့ၣ်နိၣ်လၢမုၢ်ဃ့ၢ်လီၤ ထံၣ်တၢ်သွံၣ်က့ၤတဘျီဃီ
မုၣ်နီၢ်နွဲၤအဟုးတုၢ်လံ ဒၢထီၣ်အသီကွၢ်မ့ထံ
ယတအီၣ်လီန့ၢ်ယ၀ၤ ဒၢထီၣ်အသီတသ့ၣ်ညါ
မုၢ်နီၢ်နွဲၤဒၢထီၣ်အသီ စီၤသီမၤဆိမိၢ်တၢ်ကီ
ပိာ်တံၢ်ပိာ်ခွါကိးတဟူ ဒၢထီၣ်ယဖိလၢသံၣ်ပူၤ
တၢ်ကပီၤဟဲလၢ်မူဒီ ဒၢထီၣ်ယဖိတခီၣ်ဃီ
စီၤသီမၤဆိမိၢ်တၢ်ဘျဲး နီၢ်နွဲၤအဖိအိၣ်ဖျဲၣ်၀ဲ
နီၢ်နွဲၤအဖိအိၣ်ဖျဲၣ်လီၤ သွဲသၢဆံဖျါတဘ့ၣ်ဃီ
ဘိၣ်လၢယာ်၀ါနွံကြထၢ ဆဲးကြပုၢ်ဖျါတလီၤဘၢ
တၢ်ကပီၤကျံးကပီၤကျူး မုၢ်ယဲၤဖဲမံလၢစုာ်ပူၤ
မိၢ်အိၣ်ဖျဲၣ်လီၤတိၣ်လီၤဆီ ယုၢ်အမံၤစ့တိာ်လီၤဖီ
ဆဲးကြပုၢ်ဖျါဒံးတၢၢ်ကွဲၤ ယုၢ်အမံၤလၢမုၢ်ယဲၤဖဲ
ဒုးလုၢ်ထံလၢမိၢ်ခီၣ်ထံး ကပီၤတုၤယိိၤအလီၢ်မံ
ဒုးလုၢ်ထံလၢမိၢ်ခီၣ်တီၤ ကပီၤတုၤယိၤကီၢ်တခီ
ဒုးလုၢ်နီၢ်ထ့ကွံဒိၣ်ပူၤ ဒ်တညၣ်ထံကွံပူၤသူ
ဒုးလုၢ်နီၢ်ထံကွံဒိၣ်သး ဒ်တညၣ်ထံကွံပူၤလါ
လီၤလုၢ်ထံလၢဖဲၣ်လဲၤကွံ အဃံၣ် ဒုတုၤကနံၣ်အံၤ
တဘၣ် ဒိၣ်လၢဖျးခိၣ်ဒီ မုၢ်ယဲၤဖဲဟံၣ်လီၢ်ဒ့လီ
(ဘၣ်တၢ်ကွဲးဟံးန့ၢ်ဖှိၣ်က့ၤအီၤလၢ - ကုၤဒ့ဖျးခိၣ်လီအဖိမုၣ်နီၢ်မုၢ်ယဲၤဖဲဒီးထါအယုၢ်တဖၣ် -လူၤသီ
ဖီဒ့အဘ့ၣ်တၢ)
တၢ်ပှိၤအိၣ် ဒီးကညီဖိ လီၤမၢ်လၢယိၤဖိအဃိ
တၢ်ပှိၤအိၣ်သုတပာ်ဖျါ ခဲကိာ်ကလီၤမၢ်န့ၢ်နၤ
ကညီဖိမၤမုၢ်မၤ၀ဲၤ ကဘၣ်နးဆိမိၣ်တၢ်ဘျဲး
အိၣ်တီအိၣ်လိၤကညီဖိ တၢ်ထံတၢ်တီကဒိၣ်စိ
မှံၤတုာ်ပှၢ်တီၤအိၣ်ခံဂၤ မုၣ်နီၢ်နွဲၤဒီးစီၤသီမ့
ဆှိးဘဲလၢဖျးခိၣ်အဒီ လီလီၤဖျးသူဘၣ်အတီၤ
လီလီၤဖျးသူလၢသံၣ်ပူၤ မုၣ်နီၤနွဲၤအသွံၣ်လီၤလူ
နီၢ်နွဲၤဆှိးဘဲဒီးတခွါ လီလီၤဖျးသံတယူာ်သး
ဖုးသ့ၣ်နိၣ်လၢမုၢ်ဃ့ၢ်လီၤ ထံၣ်တၢ်သွံၣ်က့ၤတဘျီဃီ
မုၣ်နီၢ်နွဲၤအဟုးတုၢ်လံ ဒၢထီၣ်အသီကွၢ်မ့ထံ
ယတအီၣ်လီန့ၢ်ယ၀ၤ ဒၢထီၣ်အသီတသ့ၣ်ညါ
မုၢ်နီၢ်နွဲၤဒၢထီၣ်အသီ စီၤသီမၤဆိမိၢ်တၢ်ကီ
ပိာ်တံၢ်ပိာ်ခွါကိးတဟူ ဒၢထီၣ်ယဖိလၢသံၣ်ပူၤ
တၢ်ကပီၤဟဲလၢ်မူဒီ ဒၢထီၣ်ယဖိတခီၣ်ဃီ
စီၤသီမၤဆိမိၢ်တၢ်ဘျဲး နီၢ်နွဲၤအဖိအိၣ်ဖျဲၣ်၀ဲ
နီၢ်နွဲၤအဖိအိၣ်ဖျဲၣ်လီၤ သွဲသၢဆံဖျါတဘ့ၣ်ဃီ
ဘိၣ်လၢယာ်၀ါနွံကြထၢ ဆဲးကြပုၢ်ဖျါတလီၤဘၢ
တၢ်ကပီၤကျံးကပီၤကျူး မုၢ်ယဲၤဖဲမံလၢစုာ်ပူၤ
မိၢ်အိၣ်ဖျဲၣ်လီၤတိၣ်လီၤဆီ ယုၢ်အမံၤစ့တိာ်လီၤဖီ
ဆဲးကြပုၢ်ဖျါဒံးတၢၢ်ကွဲၤ ယုၢ်အမံၤလၢမုၢ်ယဲၤဖဲ
ဒုးလုၢ်ထံလၢမိၢ်ခီၣ်ထံး ကပီၤတုၤယိိၤအလီၢ်မံ
ဒုးလုၢ်ထံလၢမိၢ်ခီၣ်တီၤ ကပီၤတုၤယိၤကီၢ်တခီ
ဒုးလုၢ်နီၢ်ထ့ကွံဒိၣ်ပူၤ ဒ်တညၣ်ထံကွံပူၤသူ
ဒုးလုၢ်နီၢ်ထံကွံဒိၣ်သး ဒ်တညၣ်ထံကွံပူၤလါ
လီၤလုၢ်ထံလၢဖဲၣ်လဲၤကွံ အဃံၣ် ဒုတုၤကနံၣ်အံၤ
တဘၣ် ဒိၣ်လၢဖျးခိၣ်ဒီ မုၢ်ယဲၤဖဲဟံၣ်လီၢ်ဒ့လီ
(ဘၣ်တၢ်ကွဲးဟံးန့ၢ်ဖှိၣ်က့ၤအီၤလၢ - ကုၤဒ့ဖျးခိၣ်လီအဖိမုၣ်နီၢ်မုၢ်ယဲၤဖဲဒီးထါအယုၢ်တဖၣ် -လူၤသီ
ဖီဒ့အဘ့ၣ်တၢ)
ပှၤတီၣ်ထီၣ်တၢ်ကွဲး :
ဖံအဲမၣ်မုၣ်ရံး
တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤ :
ကညီတၢ်စံၣ်စိၤတဲစိၤ
,
မုၢ်ယဲၤဖဲတၢ်စံၣ်စိၤတဲစိၤ
ပှၤလၢအလီၤစၢၤထွဲဒီးမုၢ်ယဲၤဖဲတဖၣ်
စီၤသီမၤ,နီၢ်နွဲၤ - အဖိ၀ဲၢ်ကိ - တမုၢ်ထီၣ်
တမုၢ်ထီၣ် - စီၤခိၣ်ကိၤ
စီၤခိၣ်ကိၤ - တကၣ်မုၣ်
တကၣ်မုၣ် - တမၢစ့ၢ်
တမၢစ့ၢ် - တလီၤကျဲ
တလီၤကျဲ - သၣ်ကိးရဲၣ်
သၣ်ကိးရဲၣ်- နီၢ်ယိၤဖဲ
နီၢ်ယိၤဖဲ - ဘီဂ့ၤမုၢ်
ဘီဂ့ၤမုၢ် - နီၢ်ဒါထူ
နီၢ်ဒါထူ - နီၢ်အူးဖီ
နီၢ်အူးဖီ - တဖါသူ
တဖါသူ - နီၢ်ဘံၣ်၀ါ
နီၢ်ဘံၣ်၀ါ- နီၢ်ဖျၢၣ်ထူ
နီၢ်ဖျၢၣ်ထူအမိၢ်လၢအမ့ၢ်နီၢ်ဘံၣ်၀ါအံၤအိၣ် ဒံးတုၤခဲကနံၣ်အံၤန့ၣ်လီၤ.မ့ၢ်လၢထံကီၢ်တမုာ်တခုၣ်ဒီးတၢ်အိၣ်တၢ်ဆိးတဂၢၢ်တကျၢၤအဃီ,အ၀ဲသ့ၣ်ဃ့ၢ်
ထီၣ်ဃ့ၢ်လီၤဒီးခဲအံၤအ၀ဲသ့ၣ်လဲၤအိၣ်၀ဲဒၣ်လၢကီၤမုၢ်ဒၢသ၀ီသုးက့သၢဟီၣ်က၀ီၤချၢၣ်လွံၣ်ထူၣ်တၢ်ပၢန့ၣ်
လီၤ.တနီၤအိၣ်စ့ၢ်ကီးဖဲလူၤသီကီၢ်ဆၣ်ကုၤဒ့ဖျးခိၣ်ဟီၣ်က၀ီၤပူၤဒီးတနီၤဟဲလီၤအိၣ်စ့ၢ်ကီး၀ဲဒၣ်ဖဲဒဲက၀ီၤ
ပူၤန့ၣ်လီၤ.
(ဘၣ်တၢ်ကွဲးဟံးန့ၢ်ဖှိၣ်က့ၤအီၤလၢ - ကုၤဒ့ဖျးခိၣ်လီအဖိမုၣ်နီၢ်မုၢ်ယဲၤဖဲဒီးထါအယုၢ်တဖၣ် -လူၤသီ
ဖီဒ့အဘ့ၣ်တၢ)
တမုၢ်ထီၣ် - စီၤခိၣ်ကိၤ
စီၤခိၣ်ကိၤ - တကၣ်မုၣ်
တကၣ်မုၣ် - တမၢစ့ၢ်
တမၢစ့ၢ် - တလီၤကျဲ
တလီၤကျဲ - သၣ်ကိးရဲၣ်
သၣ်ကိးရဲၣ်- နီၢ်ယိၤဖဲ
နီၢ်ယိၤဖဲ - ဘီဂ့ၤမုၢ်
ဘီဂ့ၤမုၢ် - နီၢ်ဒါထူ
နီၢ်ဒါထူ - နီၢ်အူးဖီ
နီၢ်အူးဖီ - တဖါသူ
တဖါသူ - နီၢ်ဘံၣ်၀ါ
နီၢ်ဘံၣ်၀ါ- နီၢ်ဖျၢၣ်ထူ
နီၢ်ဖျၢၣ်ထူအမိၢ်လၢအမ့ၢ်နီၢ်ဘံၣ်၀ါအံၤအိၣ် ဒံးတုၤခဲကနံၣ်အံၤန့ၣ်လီၤ.မ့ၢ်လၢထံကီၢ်တမုာ်တခုၣ်ဒီးတၢ်အိၣ်တၢ်ဆိးတဂၢၢ်တကျၢၤအဃီ,အ၀ဲသ့ၣ်ဃ့ၢ်
ထီၣ်ဃ့ၢ်လီၤဒီးခဲအံၤအ၀ဲသ့ၣ်လဲၤအိၣ်၀ဲဒၣ်လၢကီၤမုၢ်ဒၢသ၀ီသုးက့သၢဟီၣ်က၀ီၤချၢၣ်လွံၣ်ထူၣ်တၢ်ပၢန့ၣ်
လီၤ.တနီၤအိၣ်စ့ၢ်ကီးဖဲလူၤသီကီၢ်ဆၣ်ကုၤဒ့ဖျးခိၣ်ဟီၣ်က၀ီၤပူၤဒီးတနီၤဟဲလီၤအိၣ်စ့ၢ်ကီး၀ဲဒၣ်ဖဲဒဲက၀ီၤ
ပူၤန့ၣ်လီၤ.
(ဘၣ်တၢ်ကွဲးဟံးန့ၢ်ဖှိၣ်က့ၤအီၤလၢ - ကုၤဒ့ဖျးခိၣ်လီအဖိမုၣ်နီၢ်မုၢ်ယဲၤဖဲဒီးထါအယုၢ်တဖၣ် -လူၤသီ
ဖီဒ့အဘ့ၣ်တၢ)
ပှၤတီၣ်ထီၣ်တၢ်ကွဲး :
ဖံအဲမၣ်မုၣ်ရံး
တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤ :
ကညီတၢ်စံၣ်စိၤတဲစိၤ
,
မုၢ်ယဲၤဖဲတၢ်စံၣ်စိၤတဲစိၤ
ခိၣ်ဆူၣ်၀ါလံ
နီၢ်၀ါ၀ါဒီးအမိၢ်ခံဂၤအိၣ်လၢဟံၣ်ပူၤဒီးအဒီဖိမိၢ်ခံဂၤကတိၤသကိးတၢ်လၢဘျီၣ်ခိၣ်လီၤ.ဖဲန့ၣ်နီၢ်၀ါ၀ါစံးဘၣ်အမိၢ် မိဧၢ,နခိၣ်ဆူၣ်ထီၣ်၀ါလံနီ. အမိတဲဆၢအီၤ,ဖိမုၣ်ဧၢ,နတဲတၢ်န့ၣ်ဘၣ်၀ဲ,ပဖိမုၣ်ဖိခွါသ့ၣ်တဖၣ်အနၢ်မ့ၢ်က့ၣ်ဒီးမ့ၢ်
တဒိကနၣ်မိၢ်ပၢ်အကလုၢ်န့ၣ်ပ၀ဲမိၢ်ပၢ်တဖၣ်ပခိၣ်ဆူၣ်ကထီၣ်၀ါခဲလၢာ်လီၤ.နီၢ်၀ါ၀ါကနၣ်အမိၢ်တဲတၢ်ဒီးကျၢၢ်
ကျာ်အခိၣ်ဒီးတဲထီၣ်၀ဲ,အီၤတၢ်အဃိန့ၣ်နဲး,ဖံဖံအခိၣ်ဆူၣ်တရၢ၀ါလၢာ်လံ.
တဒိကနၣ်မိၢ်ပၢ်အကလုၢ်န့ၣ်ပ၀ဲမိၢ်ပၢ်တဖၣ်ပခိၣ်ဆူၣ်ကထီၣ်၀ါခဲလၢာ်လီၤ.နီၢ်၀ါ၀ါကနၣ်အမိၢ်တဲတၢ်ဒီးကျၢၢ်
ကျာ်အခိၣ်ဒီးတဲထီၣ်၀ဲ,အီၤတၢ်အဃိန့ၣ်နဲး,ဖံဖံအခိၣ်ဆူၣ်တရၢ၀ါလၢာ်လံ.
ကျီမီၤ (ေကျာက်ေမှာ်) ထါဃိၣ်
မံမီၢ်ကလၤလဲၤအဆဲး, ပျီၢ်သီကလၤလဲၤအဆဲး
တနံၣ်နံၣ်ယိၤဖိဟဲဆဲး, တလါလါယိၤဖိဟဲဆဲး
ယိၤဖိဆဲးပှၤကီၢ်မ့ၢ်ဘျဲး ဃိၣ်လၢကျီမီၤကၢ်အီၣ်လဲး
မံမီၢ်ကလၤလဲၤကီၣ်လ့, ပျီၢ်သီကလၤလဲၤကီိၢ်လ့
လ့တဆီဆီတဟဲက့ၤ, လ့ခံဆီဆီတဟဲက့ၤ
လ့လ့ထီၣ်ဘးဝ့ၢ်ဒိၣ်စ့, ဃိၣ်ကျီမီၤဆှီသယုၢ်ယ့ၤ
မံမီၢ်ဃိၣ်ကျီမီၤကိၢ်ဃီာ်, ပျီၢ်သီဃိၣ်ကီျမီၤကိၢ်ဃီာ်
တနံၣ်နံၣ်ယိၤဖိဟဲပီာ်, တလါလါယိၤဖိဟဲပီာ်
ယိၤဖိပီာ်ပှၤကီၢ်မ့ၢ်ကီး, ဃိၣ်လၢကျီမီၤကၢ်တပျီာ်
ကစၢၢ်ဒိၣ်အနၢၤဖုၣ်ထီ, ကလိဒိၣ်အနၢၤဖုၣ်ထီ
ဘၢၣ်န့ၢ်အမဲကၢ်တခီ, စိးန့ၢ်အမဲကၢ်တခီ
ထီၣ်အူလၢသီသံၣ်ခိၣ်ဒီ, သယုၢ်လီၤတုၤလၢကျီမီၤ
ကသ့ၣ်ဟဲထီၣ်လၢကျီမီၤ, ကဆီဟဲထီၣ်လၢကျီမီၤ
ဟဲတဒုဒုအရုဂီၤ, ဟဲခံဒုဒုအရုဂီၤ
ဟဲထီၣ်ကးလၢလာ်တဆီ, အိၣ်ဒီးလီၢ်ခူလီၢ်ဆ့ၣ်နီၤ
ပုၤတကွဲၢ်အစုဒုၣ်ဘီ, ဖီတကွဲၢ်အစုဒုၣ်ဘီ
လီၤလုၣ်ထံလၢဂီၤလၢဂီၤ, လီၤပျၢ်မဲာ်လၢဂီၤလၢဂီၤ
လုၣ်စီကွံာ်အဃိၣ်ကျီမီၤ, ဟဲက့ၤထီၣ်လၢမုၢ်ဃ့ၢ်လီၤ
တရ့ၣ်ခိၣ်ပၢၤလီၤတလူာ်, ဒီးဖဲခိၣ်ပၢၤလီၤတလူာ်
ထူလဲၤတၢ်ထူဆှၣ်လံာ်လူၣ်, ယွၤလဲၤတၢ်ယွၤဆှၣ်လံာ်လူာ်
တကွဲၢ်ကီၢ်ကျ့နးတိၢ်ထူ, ဃိၣ်လၢကျီမီၤကၢ်ဆံးနူး
တရ့ၣ်ထီၣ်ထီဒီးထီၣ်ထီ, ဒီးဖဲထီၣ်ထီဒီိးထီၣ်ထီ
ထီၣ်ထီသ့ၣ်ထီနီၣ်န့ၢ်အီၤ, ထီၣ်ထီ၀ၣ်ထီနီၣ်န့ၢ်အီၤ
အခိၣ်ကွံၢ်လီၤဆူကျီမီၤ, ကွံၢ်န့ၢ်နီၢ်ဂ့ၤထိၣ်ကံၣ်ဘီ
(ဟံးန့ၢ်အီၤလၢ “ရံၣ်မဲဘၢၣ်” ရ့ၣ်ခိၣ်အ့-ဂံၢ်ခိၣ်အ့, လၢဖုချၢၣ်ဒိၣ်ထူ
လံာ်ပူၤ)
တနံၣ်နံၣ်ယိၤဖိဟဲဆဲး, တလါလါယိၤဖိဟဲဆဲး
ယိၤဖိဆဲးပှၤကီၢ်မ့ၢ်ဘျဲး ဃိၣ်လၢကျီမီၤကၢ်အီၣ်လဲး
မံမီၢ်ကလၤလဲၤကီၣ်လ့, ပျီၢ်သီကလၤလဲၤကီိၢ်လ့
လ့တဆီဆီတဟဲက့ၤ, လ့ခံဆီဆီတဟဲက့ၤ
လ့လ့ထီၣ်ဘးဝ့ၢ်ဒိၣ်စ့, ဃိၣ်ကျီမီၤဆှီသယုၢ်ယ့ၤ
မံမီၢ်ဃိၣ်ကျီမီၤကိၢ်ဃီာ်, ပျီၢ်သီဃိၣ်ကီျမီၤကိၢ်ဃီာ်
တနံၣ်နံၣ်ယိၤဖိဟဲပီာ်, တလါလါယိၤဖိဟဲပီာ်
ယိၤဖိပီာ်ပှၤကီၢ်မ့ၢ်ကီး, ဃိၣ်လၢကျီမီၤကၢ်တပျီာ်
ကစၢၢ်ဒိၣ်အနၢၤဖုၣ်ထီ, ကလိဒိၣ်အနၢၤဖုၣ်ထီ
ဘၢၣ်န့ၢ်အမဲကၢ်တခီ, စိးန့ၢ်အမဲကၢ်တခီ
ထီၣ်အူလၢသီသံၣ်ခိၣ်ဒီ, သယုၢ်လီၤတုၤလၢကျီမီၤ
ကသ့ၣ်ဟဲထီၣ်လၢကျီမီၤ, ကဆီဟဲထီၣ်လၢကျီမီၤ
ဟဲတဒုဒုအရုဂီၤ, ဟဲခံဒုဒုအရုဂီၤ
ဟဲထီၣ်ကးလၢလာ်တဆီ, အိၣ်ဒီးလီၢ်ခူလီၢ်ဆ့ၣ်နီၤ
ပုၤတကွဲၢ်အစုဒုၣ်ဘီ, ဖီတကွဲၢ်အစုဒုၣ်ဘီ
လီၤလုၣ်ထံလၢဂီၤလၢဂီၤ, လီၤပျၢ်မဲာ်လၢဂီၤလၢဂီၤ
လုၣ်စီကွံာ်အဃိၣ်ကျီမီၤ, ဟဲက့ၤထီၣ်လၢမုၢ်ဃ့ၢ်လီၤ
တရ့ၣ်ခိၣ်ပၢၤလီၤတလူာ်, ဒီးဖဲခိၣ်ပၢၤလီၤတလူာ်
ထူလဲၤတၢ်ထူဆှၣ်လံာ်လူၣ်, ယွၤလဲၤတၢ်ယွၤဆှၣ်လံာ်လူာ်
တကွဲၢ်ကီၢ်ကျ့နးတိၢ်ထူ, ဃိၣ်လၢကျီမီၤကၢ်ဆံးနူး
တရ့ၣ်ထီၣ်ထီဒီးထီၣ်ထီ, ဒီးဖဲထီၣ်ထီဒီိးထီၣ်ထီ
ထီၣ်ထီသ့ၣ်ထီနီၣ်န့ၢ်အီၤ, ထီၣ်ထီ၀ၣ်ထီနီၣ်န့ၢ်အီၤ
အခိၣ်ကွံၢ်လီၤဆူကျီမီၤ, ကွံၢ်န့ၢ်နီၢ်ဂ့ၤထိၣ်ကံၣ်ဘီ
(ဟံးန့ၢ်အီၤလၢ “ရံၣ်မဲဘၢၣ်” ရ့ၣ်ခိၣ်အ့-ဂံၢ်ခိၣ်အ့, လၢဖုချၢၣ်ဒိၣ်ထူ
လံာ်ပူၤ)
သံယူာ် (ကျိုက်ထံရိုး)
မံမီၢ်ခိၣ်သံယူာ်လိၤပှီၢ်, ပျီၢ်သီခိၣ်သံယူာ်လီၤပီှၢ်
ပှၤလၢလာ်သါကဟဲဘှီ, ပျၤလၢထးသါကဟဲဘှီ
ယဲယအိၣ်လၢတၢ်ဖးဖီ, ဃၣ်ယခိၣ်ကီယနၢ်ကီ
ဃိၣ်သံယူာ်ဆဲးလၢအဒီ, ဃိၣ်ကျီမီၤဆဲးလၢအဒီ
ဆဲးအနံၣ်တအဲၣ်အိၣ်စီ, ဆဲးအနၢၣ်တအဲၣ်အိၣ်စီ
ဆဲးဟီၣ်ခိၣ်သူဟီၣ်ခိၣ်ဂီၤ, ကျိၣ်သၣ်စ့ဖီလဲၤဘီဘီ
ဃိၣ်သံယူာ်စီကလဲၤဘါ, ဃိၣ်ကျီမီၤစီကလဲၤဘါ
အမိၢ်ဒုၣ်လီၤအပၢ်ညး, အပၢ်ဒုၣ်လီၤအမိၢ်ညး
အမိၢ်ဒီးအပၢ်မ့ၢ်ညး, ဃိၣ်သံယူာ်လီၤဖှၣ်ဒီးယၤ
မူခိၣ်ဟူးဟူးမူခိၣ်ဟူး, ဟီၣ်ခိၣ်ဟူးဟူးဟီၣ်ခိၣ်ဟူး
ဟူးဟူးဃိၣ်သံယူာ်ကၢ်တူၢ်, ဟူးဟူးဃိၣ်ကျီမီၤကၢ်တူၢ်
ယွၤဖိအိၣ်လၢယွဲၢ်အပူၤ, ဆၢထၢၣ်ဆ့ၣ်နီၤယွဲၢ်တဟူး
(ဟံးန့ၢ်အီၤလၢ “ရံၣ်မဲဘၢၣ်” ရ့ၣ်ခိၣ်အ့-ဂံၢ်ခိၣ်အ့, လၢဖုချၢၣ်ဒိၣ်ထူ
လံာ်ပူၤ)
ပှၤလၢလာ်သါကဟဲဘှီ, ပျၤလၢထးသါကဟဲဘှီ
ယဲယအိၣ်လၢတၢ်ဖးဖီ, ဃၣ်ယခိၣ်ကီယနၢ်ကီ
ဃိၣ်သံယူာ်ဆဲးလၢအဒီ, ဃိၣ်ကျီမီၤဆဲးလၢအဒီ
ဆဲးအနံၣ်တအဲၣ်အိၣ်စီ, ဆဲးအနၢၣ်တအဲၣ်အိၣ်စီ
ဆဲးဟီၣ်ခိၣ်သူဟီၣ်ခိၣ်ဂီၤ, ကျိၣ်သၣ်စ့ဖီလဲၤဘီဘီ
ဃိၣ်သံယူာ်စီကလဲၤဘါ, ဃိၣ်ကျီမီၤစီကလဲၤဘါ
အမိၢ်ဒုၣ်လီၤအပၢ်ညး, အပၢ်ဒုၣ်လီၤအမိၢ်ညး
အမိၢ်ဒီးအပၢ်မ့ၢ်ညး, ဃိၣ်သံယူာ်လီၤဖှၣ်ဒီးယၤ
မူခိၣ်ဟူးဟူးမူခိၣ်ဟူး, ဟီၣ်ခိၣ်ဟူးဟူးဟီၣ်ခိၣ်ဟူး
ဟူးဟူးဃိၣ်သံယူာ်ကၢ်တူၢ်, ဟူးဟူးဃိၣ်ကျီမီၤကၢ်တူၢ်
ယွၤဖိအိၣ်လၢယွဲၢ်အပူၤ, ဆၢထၢၣ်ဆ့ၣ်နီၤယွဲၢ်တဟူး
(ဟံးန့ၢ်အီၤလၢ “ရံၣ်မဲဘၢၣ်” ရ့ၣ်ခိၣ်အ့-ဂံၢ်ခိၣ်အ့, လၢဖုချၢၣ်ဒိၣ်ထူ
လံာ်ပူၤ)
